"Cuộc cách mạng" đô thị chưa từng có: Lộ trình di dời hơn 860.000 người dân nội đô Hà Nội ra Đông Anh, Gia Lâm, Hòa Lạc...

Sáng 27/1, tại kỳ họp thứ 31, các đại biểu đã nhất trí biểu quyết thông qua Nghị quyết về việc thông qua báo cáo, đề án thực hiện Quy hoạch Thủ đô với tầm nhìn 100 năm.

Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP Hà Nội Dương Đức Tuấn cho biết, Quy hoạch mới đặt mục tiêu đưa Hà Nội không chỉ là trung tâm chính trị - hành chính quốc gia mà còn trở thành cực tăng trưởng trung tâm, tạo không gian và dư địa phát triển, hướng tới tăng trưởng hai con số, tầm nhìn 100 năm và xa hơn; tương xứng Thủ đô của quốc gia thu nhập cao theo định hướng xã hội chủ nghĩa; đồng thời lan tỏa, dẫn dắt sự phát triển của vùng đồng bằng sông Hồng, vùng Thủ đô, vùng Kinh tế trọng điểm Bắc Bộ và cả nước.

Đồng thời, việc điều chỉnh nhằm bảo đảm phù hợp với sắp xếp tổ chức bộ máy, điều chỉnh địa giới hành chính, triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và thống nhất với Quy hoạch tổng thể quốc gia, quy hoạch vùng đồng bằng sông Hồng, kết nối các tỉnh lân cận và các quy hoạch ngành, lĩnh vực liên quan.

"Cuộc cách mạng" đô thị chưa từng có

Theo quy hoạch, toàn bộ địa giới hành chính Thủ đô Hà Nội với 126 đơn vị hành chính cấp xã (51 phường, 75 xã), tổng diện tích đất khoảng 3.359,84 km2 (335.984ha). Dự báo dân số theo kịch bản mở (không khống chế dân số cơ học mà quản lý dân số phù hợp với ngưỡng chịu tải của hạ tầng) đến 2045 khoảng 15 - 16 triệu người; dự báo đến năm 2065 khoảng 17 - 19 triệu người; kịch bản tăng dân số đồng thời với trẻ hóa, hiện đại hóa nguồn nhân lực; trong giai đoạn 2065 - 2100…

Một trong những định hướng lớn được Hà Nội nhấn mạnh là tái cấu trúc mô hình phát triển đô thị theo hướng đa cực - đa trung tâm, gắn với cấu trúc đô thị đa tầng - đa lớp. Cách tiếp cận này nhằm phân bố lại dân cư, không gian sản xuất, dịch vụ và hạ tầng, qua đó giảm áp lực cho khu vực nội đô lịch sử.

Quy hoạch tổng thể đặt mục tiêu vượt qua những bài toán lâu nay của Hà Nội như: tạo ra một cuộc cách mạng về kiến trúc cảnh quan đô thị, cách mạng về nhà ở, cách mạng về di sản, bảo tồn (chuyển từ tư duy "bảo tồn - cải tạo" sang tư duy "tái thiết giá trị"); tạo ra một cấu trúc quy hoạch mới, giải phóng nguồn lực về đất đai và kiến tạo giá trị mới; giải quyết tận gốc các điểm nghẽn hạ tầng, hướng tới một đô thị phát triển, xanh, thông minh và bền vững.

Phạm vi tái cấu trúc dự kiến từ Vành đai 3 trở vào, ưu tiên khu vực trong Vành đai 1 và Vành đai 2. Việc tái cấu trúc sẽ gắn chặt với bảo tồn, tôn tạo các khu vực và công trình có giá trị lịch sử, văn hóa, kiến trúc đặc trưng như: trung tâm chính trị - hành chính Ba Đình, khu vực hồ Gươm và phụ cận, khu phố cổ , phố cũ, hồ Tây và vùng phụ cận, cùng trục cảnh quan hai bên sông Hồng.

Song song với không gian đô thị, thành phố đề xuất tái cấu trúc dân cư theo chủ trương giãn dân nội đô. Cụ thể, khi tái cấu trúc đô thị giai đoạn 2026 - 2035, Hà Nội đề xuất di dời 200.000 người ở sông Hồng; 200.000 người ở hồ Tây và phụ cận; 42.000 người ở một số tuyến phố trong phạm vi Vành đai 3.

Ở giai đoạn 2036 - 2045, Hà Nội đề xuất di dời 26.730 người ở khu phố cổ , 23.000 người ở khu phố cũ, 370.000 người ở các khu vực còn lại trong Vành đai 3 để tái cấu trúc đô thị.

Người dân thuộc diện giải tỏa, di dời sẽ được bố trí tái định cư linh hoạt: một phần tại chỗ, một phần tại các khu đô thị mới ở các cực tăng trưởng như Đông Anh, Gia Lâm, Hòa Lạc. Các khu vực này sẽ được đầu tư đồng bộ, hiện đại, đầy đủ hạ tầng xã hội nhằm bảo đảm chất lượng sống cao hơn nơi ở cũ.

Tổng nguồn lực khi thực hiện điều chỉnh tổng thể 2 quy hoạch trong giai đoạn 2026 - 2045 là 64,84 triệu tỷ đồng. Trong đó, giai đoạn 2026 - 2035 cần 14,5 triệu tỷ đồng; giai đoạn 2036 - 2045 cần 50,34 triệu tỷ đồng, với sự tham gia chủ đạo của khu vực tư nhân và nguồn lực xã hội, bên cạnh đầu tư công cho hạ tầng thiết yếu và an sinh. Đồng thời di dời hơn 860.000 để phục vụ quá trình tái cấu trúc đô thị.

Quy hoạch 9 cực tăng trưởng và 9 trung tâm lớn

Bên cạnh đó, quy hoạch cũng xác định cấu trúc Vùng đô thị Hà Nội theo mô hình "Chùm đô thị hướng tâm", quy hoạch 9 cực tăng trưởng và 9 trung tâm lớn. Xác lập 9 trục không gian, hành lang kinh tế, đô thị bám theo các trục giao thông huyết mạch.

Theo đó, quy hoạch 9 cực tăng trưởng, gồm: đô thị trung tâm (hữu ngạn sông Hồng); cực phía bắc (Đông Anh - Mê Linh - Sóc Sơn); cực phía đông (Gia Lâm - Long Biên); cực phía nam - đô thị trung tâm (Thường Tín - Phú Xuyên).

Cực phía nam là đô thị Vân Đình - Đại Nghĩa; cực phía tây nam (Xuân Mai - Chương Mỹ); cực phía tây (Hòa Lạc); cực phía tây bắc (đô thị Sơn Tây - Ba Vì); cực sông Hồng (không gian cảnh quan đặc biệt, tài chính, du lịch…).

Quy hoạch 9 trung tâm lớn (theo quy mô, tính chất, vai trò, tiềm năng thế mạnh vượt trội), gồm: trung tâm đô thị nam sông Hồng (chính trị - hành chính quốc gia và thành phố; trung tâm kinh tế, văn hóa, y tế, GDĐT, KHCN và hội nhập quốc tế).

Trung tâm đô thị bắc sông Hồng (kinh tế - dịch vụ - hội nhập kinh tế, quốc tế); trung tâm đô thị phía đông (thương mại dịch vụ - hội nhập quốc tế - y tế - du lịch - logistic - GDĐT).

Trung tâm đô thị Olympic (thể thao quốc gia, quốc tế); trung tâm đô thị Phú Xuyên (logistic - y tế - công nghiệp công nghệ cao - hội nhập quốc tế); trung tâm đô thị Vân Đình - Đại Nghĩa (di sản - văn hóa tâm linh - du lịch dịch vụ, sinh thái - làng nghề).

Trung tâm đô thị Xuân Mai (GDĐT - sinh thái cảnh quan - du lịch dịch vụ); trung tâm đô thị Hòa Lạc (trung tâm KHCN đổi mới sáng tạo; GDĐT - y tế); trung tâm đô thị Sơn Tây (văn hóa - di sản - đào tạo - y tế - sinh thái cảnh quan).

Đáng chú ý, quy hoạch đặt chất lượng sống của người dân được đặt lên hàng đầu, lấy hài lòng, hạnh phúc và chất lượng sống làm thước đo quyết định cho mọi kế hoạch phát triển.

Thành phố cũng chú trọng giải quyết ùn tắc giao thông, ngập úng đô thị, ô nhiễm môi trường, kiểm soát an toàn vệ sinh thực phẩm và đưa ra các giải pháp căn bản.