Đại biểu Quốc hội kiến nghị làm rõ tiêu chí mất khả năng thanh toán, các khoản nợ đến hạn

Đại biểu Trần Hoàng Ngân (TPHCM) cho biết, 9 tháng đầu năm 2025 có 174.900 doanh nghiệp rời thị trường, trong đó hơn 22.000 doanh nghiệp hoàn tất thủ tục giải thể. Tuy nhiên, suốt hơn 10 năm qua chỉ có khoảng 1.000 vụ phá sản được làm thủ tục hoàn tất phá sản.

“Số doanh nghiệp “chết” mà được hoàn tất thủ tục rất ít, việc này đã gây khó cho doanh nghiệp khi có nhiều hệ lụy kéo theo như nợ nần. Do đó, rất cần một luật để hoàn tất các thủ tục pháp lý nhanh gọn để giải quyết phá sản”, ĐB Trần Hoàng Ngân bày tỏ và nói rằng, lâu nay cứ nói tới phá sản ai cũng nghĩ là xấu, nhưng đó lại là quy luật tất yếu của hoạt động doanh nghiệp, cũng giống như vòng đời: sinh - lão - bệnh - tử.

Đại biểu đề xuất đổi tên luật thành “Luật Phá sản và phục hồi” để phản ánh đầy đủ cả hai quá trình; và ủng hộ phương án chi phí phá sản do Nhà nước đảm bảo và tạm ứng cho doanh nghiệp để thúc đẩy thủ tục quá trình phá sản nhanh hơn. “Khi doanh nghiệp hoạt động được và kinh doanh tốt, làm ăn hiệu quả thì thuế đóng cho nhà nước cũng nhiều. Do đó, khi doanh nghiệp gặp khó khăn, thì nhà nước tạm ứng là phù hợp”, ĐB Trần Hoàng Ngân nêu quan điểm.

Ở góc độ khác, đại biểu Phạm Trọng Nhân (TPHCM), đề nghị giữ nguyên tên gọi như dự thảo là "Luật Phá sản" thay vì đề xuất "Luật Phá sản và phục hồi". Theo đại biểu, tiết chế của thị trường thì tên gọi “phá sản” thể hiện được quyền của doanh nghiệp được rút ra khỏi thị trường theo quy định pháp luật; đồng thời có thể thiết kế riêng một chương về phục hồi sau phá sản.

ĐB Phạm Trọng Nhân cũng bày tỏ, dự thảo đưa ra khái niệm về “mất khả năng thanh toán” chưa chặt chẽ và đề nghị xem xét, bổ sung các tiêu chí để định lượng và quy định rõ tỷ lệ nợ quá hạn trên tổng tài sản hoặc vốn chủ sở hữu để làm căn cứ xác định mất khả năng thanh toán của doanh nghiệp. Cùng với đó, ĐB đề nghị làm rõ các khoản nợ đến hạn, không chung chung như trong dự thảo bởi sẽ dễ bị doanh nghiệp lợi dụng; đồng thời, giao Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao để hướng dẫn chi tiết, đảm bảo thống nhất áp dụng, hạn chế sử dụng phá sản là công cụ đòi nợ.

Trong khi đó, ĐB Trương Trọng Nghĩa (TPHCM) chia sẻ, ông từng có hoạt động thực tiễn trong ngành luật sư và nhận thấy có nhiều vướng mắc trong phá sản. ĐB dẫn chứng, từng chứng kiến một dự án rất lớn với nhiều kỳ vọng, song sau đó mất khả năng chi trả; đến nay các bản án, các quyết định liên quan đã có nhưng không thực hiện được phá sản vì dính tới đất đai.

Cũng theo ĐB, vướng mắc tới đất đai là do liên quan tới chính quyền địa phương, nhiều khi, địa phương muốn giữ lại dự án để kêu gọi nhà đầu tư khác vào “giải cứu” - đây là một thực trạng. Bên cạnh đó, việc phá sản theo ĐB Trương Trọng Nghĩa còn do liên quan đến vấn đề lao động. Do đó, ĐB cho rằng, Luật Phá sản không thể đi vào cuộc sống nhanh chóng nếu các luật khác không tương tác với luật này.

Tham gia ý kiến góp ý, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo và Ủy ban Kinh tế và Tài chính tiếp tục rà soát những vấn đề tiềm ẩn có thể xảy ra, trong đó có rủi ro lạm dụng thủ tục phục hồi. "Việc ưu tiên phục hồi độc lập có thể bị lợi dụng để kéo dài thời gian, tránh phá sản thực sự, dẫn đến thất thoát tài sản hoặc ảnh hưởng đến quyền lợi của chủ nợ. Đây là vấn đề phải quan tâm", Chủ tịch Quốc hội lưu ý.

Một số ý kiến cho hay, dự thảo Luật thiếu quy định chi tiết về bán tài sản. Dự thảo Luật mới chỉ quy định nguyên tắc và giao cho Chính phủ hướng dẫn. Chủ tịch Quốc hội cho rằng, điều này có thể gây chậm trễ trong triển khai xử lý tài sản. Nội dung áp dụng cho doanh nghiệp nước ngoài theo Chủ tịch Quốc hội cũng cần quan tâm, bởi việc mở rộng phạm vi là tốt, nhưng cần hướng dẫn cụ thể để tránh phức tạp hóa các thủ tục, đặc biệt là các vấn đề liên quan đến luật pháp quốc tế.