Đại công trường phục vụ APEC 2027 vẫn 'vừa chạy vừa chờ'

Khởi đầu kỳ tích nhưng tăng tốc lại ì ạch

Chỉ sau chưa đầy 10 tháng kể từ khi khởi công vào tháng 6.2025, Trung tâm hội nghị và triển lãm APEC do Tập đoàn Sun Group làm chủ đầu tư đã tạo nên kỳ tích về tiến độ khi cơ bản hoàn thiện kết cấu thô và lắp đặt thành công 12/13 nhịp mái thép uốn cong lấy cảm hứng từ sóng biển đảo ngọc. Với hơn 2.500 công nhân chia 3 ca liên tục làm việc xuyên đêm, hạng mục nhà hát đa năng cũng đã đạt 80% phần bê tông cốt thép, sẵn sàng chuyển sang giai đoạn lắp đặt hệ thống cơ điện. Song song, dự án đầu tư mở rộng Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc ghi nhận sự bứt phá đáng kinh ngạc sau 9 tháng thi công. Nhà ga VIP - nơi đón tiếp các nguyên thủ quốc gia, lãnh đạo chính phủ - đã về đích phần thô 100%, trong khi Nhà ga hành khách T2 đã đạt 85% kết cấu thô và bắt đầu dựng mái từ đầu tháng 3.

Cùng với sức nóng từ đại công trường, lãnh đạo địa phương cũng đang quyết liệt vào cuộc với tinh thần cao nhất. Chiều 26.3, tại cuộc họp khẩn ở đặc khu Phú Quốc, Chủ tịch UBND tỉnh An Giang Hồ Văn Mừng nhấn mạnh quan điểm không được chủ quan, bởi khó khăn, thách thức phía trước còn nhiều, nhất là trong công tác giải phóng mặt bằng (GPMB). Trong khi đó, thời gian tổ chức Hội nghị APEC 2027 ngày càng cận kề. Vì thế, cần tranh thủ tối đa điều kiện thuận lợi để triển khai dự án, đồng thời chủ động dự phòng thời gian xử lý các tình huống phát sinh. Ông Hồ Văn Mừng đã đưa ra những mệnh lệnh "thép", yêu cầu các sở, ban, ngành phải xem đây là nhiệm vụ chính trị trọng tâm số một, thực hiện báo cáo tiến độ theo từng tuần và trực tiếp tháo gỡ vướng mắc ngay tại thực địa để đảm bảo các công trình mang tính biểu tượng này về đích đúng kế hoạch vào đầu năm 2027.

Ảnh: S.G

Thế nhưng, chính ở giai đoạn cần tăng tốc, thực tế triển khai lại đang đối mặt với những "nút thắt" hiểm hóc có nguy cơ kéo lùi mọi nỗ lực. Điển hình tại tuyến đường huyết mạch ĐT975, dù đóng vai trò là xương sống kết nối giao thông toàn đảo, công tác GPMB hiện vẫn đang "giậm chân tại chỗ" khoảng 4 km/19 km. Trong đó, có tới 2,5 km chưa thể bàn giao mặt bằng và 1,5 km vướng đất của các nhà đầu tư cùng hộ dân hai bên đường với 15 công trình vi phạm chưa được xử lý dứt điểm, buộc chính quyền phải tính đến phương án kiểm đếm bắt buộc đối với các trường hợp chây ì.

Trở ngại không chỉ nằm ở mặt đất mà còn ở hệ thống hạ tầng kỹ thuật chằng chịt bên dưới khi ngay trong công trường vẫn tồn tại lưới điện trung, hạ thế, biển báo và các đường dây viễn thông ngầm chưa di dời, gây xung đột trực tiếp với các mũi thi công hào kỹ thuật. Đặc biệt nghiêm trọng là tuyến ống nước sạch D450 đi sai ranh giới quy hoạch và giấy phép xây dựng, án ngữ ngay vị trí thi công đường, đòi hỏi sự phối hợp khẩn cấp từ các đơn vị cấp nước và điện lực nhưng vẫn chưa được giải quyết thỏa đáng.

Tương tự, tại dự án Khu đô thị hỗn hợp Bãi đất đỏ, tỷ lệ GPMB cũng chỉ mới đạt con số khiêm tốn 46,8% trong khi quỹ thời gian thi công thực tế của nhiều dự án chỉ còn từ 9 đến 15 tháng. Khó khăn chồng chất khi Phú Quốc sắp bước vào mùa mưa kéo dài từ tháng 5 đến tháng 10, thời điểm mà việc thi công nền đường gần như sẽ bị tê liệt hoàn toàn. Chưa kể, hiện tại, các dự án vẫn chưa thoát khỏi tình trạng "đói" vật liệu nghiêm trọng. Nhu cầu đá xây dựng cần tới 12.000 - 15.000 m³/ngày nhưng nguồn cung chỉ đáp ứng được khoảng 3.000 m³, tức chưa đầy 20% yêu cầu.

Ảnh: S.G

Việc thiếu hụt nguồn cung đã đẩy giá đá dăm tăng cao, trong khi thông báo giá vật liệu xây dựng chính thức của Sở Xây dựng lại chưa cập nhật kịp thời, gây thiệt hại lớn cho nhà thầu. Bên cạnh đó, bài toán năng lượng cũng đang trở nên cấp thiết khi dự kiến từ nay đến tháng 6.2027, nhu cầu nguồn cung dầu phục vụ cho các siêu dự án như đường tỉnh ĐT975, mở rộng sân bay và trung tâm hội nghị lên tới hơn 38,7 triệu lít.

Đó là lý do sau hơn 3 tháng thi công, sản lượng tuyến ĐT975 mới chỉ đạt 15% yêu cầu, trong khi mùa khô quý giá chỉ còn tháng 4 và tháng 5. Dù các nhà thầu đang nỗ lực tối đa hoàn thành 80% khối lượng nền đường trước khi mưa xuống để dồn lực thi công móng và mặt đường bê tông nhựa nhưng nguy cơ lỡ hẹn vẫn hiện hữu.

Phải coi APEC là đột phá chiến lược

Theo các nhà thầu, tất cả những nỗ lực thi công trên công trường sẽ khó có thể bù đắp khoảng trống về mặt bằng và vật liệu nếu không có những cơ chế đặc thù, bao gồm cả sự vào cuộc "không rào cản" từ chính quyền địa phương. Đại diện nhà thầu chỉ huy công trường ĐT975 đề nghị địa phương và các đơn vị liên quan, đặc biệt là công ty cấp nước sạch An Giang, điện lực An Giang... phối hợp di dời để đảm bảo tiến độ thi công của dự án; bổ sung thiết kế đường điện 110 KV hạ ngầm trong nền đường cho dự án Đại lộ APEC. Đồng thời, cập nhật giá vật liệu xây dựng (đá dăm) vào Thông báo giá vật liệu xây dựng của Sở Xây dựng theo tình hình thực tế. Phía nhà thầu cũng mong Sở Xây dựng, Sở Công thương phối hợp có phương án đảm bảo nguồn cung dầu về cả số lượng và giá ổn định, đáp ứng nhu cầu mà nhà thầu đã báo cáo.

TS Nguyễn Anh Tuấn, Viện trưởng Viện Kinh tế Du lịch, nhận định việc Phú Quốc được lựa chọn là địa điểm tổ chức trọng tâm của chuỗi sự kiện APEC 2027 sẽ trở thành vận hội lịch sử để đảo ngọc tiến lên "mặt tiền" của bản đồ du lịch quốc tế. Tuy nhiên, cơ hội chỉ trở thành lợi thế cạnh tranh khi được chuẩn bị căn cơ từ sớm, với tầm nhìn dài hạn, sự vào cuộc quyết liệt và đồng bộ của nhà nước, doanh nghiệp, cũng như cộng đồng.

"APEC là sự kiện MICE quy mô đặc biệt với sự có mặt của hàng chục nguyên thủ quốc gia, hàng nghìn nhân vật quan trọng như các bộ trưởng, quan chức, lãnh đạo tập đoàn, chuyên gia, phóng viên báo chí truyền thông quốc tế cùng tập trung tại một điểm đến trong thời gian ngắn. Điều này tạo ra lượng nhu cầu đột biến về không gian hội nghị, dịch vụ lưu trú cao cấp, dịch vụ logistics, an ninh - y tế - công nghệ; sự quan tâm chú ý cường độ cao của truyền thông toàn cầu; dòng khách quay trở lại sau sự kiện từ các đại biểu, doanh nghiệp, phóng viên và gia đình. Nói cách khác, APEC buộc điểm đến phải bước lên một "mặt bằng mới" về kết cấu hạ tầng, dịch vụ và chuẩn mực quản lý. Nếu được thiết kế như một dự án phát triển điểm đến, di sản của APEC sẽ tiếp tục tạo ra giá trị lâu dài cho ngành du lịch địa phương trong nhiều năm sau khi sự kiện kết thúc", TS Nguyễn Anh Tuấn nhận định.

Với tầm nhìn đó, chuyên gia này cho rằng phải coi công tác chuẩn bị và tổ chức APEC 2027 như một chương trình đột phá chiến lược để tái cấu trúc không gian phát triển, chuẩn hóa và nâng cao chất lượng dịch vụ; Xây dựng thương hiệu Phú Quốc theo chuẩn mực mới của du lịch quốc tế - xanh, an toàn, thông minh, bền vững và bao trùm. Không được phép chậm trễ bất cứ khâu nào.