Đấu trí căng thẳng ở Abu Dhabi: Nga nhìn thấy “cái bẫy” trong đề xuất của Mỹ - Ông Lavrov hé lộ cách ứng phó

An ninh là ưu tiên, nhưng cách tiếp cận khác nhau

Theo VZ, cuộc đàm phán ba bên tại Abu Dhabi dự kiến kéo dài hai ngày, tập trung vào an ninh châu Âu và khu vực, khả năng ngừng bắn và giải quyết vấn đề lãnh thổ.

Washington kỳ vọng cuộc gặp sẽ tiếp nối những tiến triển đạt được trong các cuộc tiếp xúc trước đó tại Kiev, Oslo và St. Petersburg. Tuy nhiên, các bên chưa đặt mục tiêu đưa ra quyết định cuối cùng ngay tại Abu Dhabi .

Đối với Moscow, việc đưa an ninh châu Âu vào chương trình nghị sự đáp ứng một yêu cầu mà Nga đã nêu từ lâu. Nga muốn thảo luận về một khuôn khổ an ninh rộng hơn, trong khi Ukraine và các nước châu Âu chú trọng những bảo đảm giúp Kiev ngăn ngừa nguy cơ xung đột tái diễn.

Theo The New York Times, Mỹ kỳ vọng việc đưa các vấn đề an ninh vào đàm phán có thể tạo điều kiện để Nga điều chỉnh yêu cầu về lãnh thổ đối với Ukraine .

Reuters dẫn lời một quan chức cấp cao Mỹ tại cuộc họp báo kín cho biết hai bên đã thể hiện “sự linh hoạt nhất định” trong các trao đổi riêng, kể cả về lãnh thổ. Quan chức này nhận định phía Nga đang cho thấy mong muốn kết thúc xung đột, nhưng không công bố những đề xuất cụ thể làm cơ sở cho đánh giá đó.

Về nội dung phiên đàm phán đầu tiên, Bloomberg đề cập trước hết đến cơ chế giám sát ngừng bắn , tiếp đó là các vấn đề an ninh sau chiến tranh.

Một phương án được phía Mỹ đề cập là cung cấp cho Ukraine các bảo đảm an ninh có những yếu tố tương tự Điều 4 và Điều 5 của Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương. Điều 4 quy định việc tham vấn giữa các đồng minh khi an ninh bị đe dọa, còn Điều 5 xác lập nguyên tắc phòng thủ tập thể.

Ukraine hiện không phải thành viên NATO. Vì vậy, phạm vi cam kết, cơ chế thực hiện và phản ứng của các nước bảo đảm nếu xảy ra xung đột sẽ là những nội dung cần được làm rõ.

Theo phân tích của VZ, Moscow có thể quan ngại rằng những cam kết như vậy sẽ tạo ra mối liên kết an ninh chặt chẽ giữa Ukraine và phương Tây, ngay cả khi Kiev chưa gia nhập NATO. Đây là một trong những vấn đề Nga muốn đặt trong cuộc thảo luận rộng hơn về an ninh khu vực.

Lãnh thổ và ngừng bắn : Bất đồng nằm ở trình tự

Phiên đàm phán thứ hai dự kiến tập trung vào lãnh thổ. Theo Reuters, Nga tiếp tục yêu cầu toàn bộ Donbass nằm dưới quyền kiểm soát của mình, trong khi Ukraine chủ trương lấy đường tiếp xúc hiện tại làm cơ sở ngừng giao tranh.

Reuters cho biết các bên không loại trừ khả năng thỏa hiệp về lãnh thổ trong những trao đổi riêng. Tuy nhiên, quan chức Mỹ không tiết lộ nội dung các phương án đang được thảo luận.

David Arakhamia, thành viên phái đoàn Ukraine , đồng thời là lãnh đạo nhóm nghị sĩ đảng Đầy tớ Nhân dân tại Quốc hội, nói với Deutsche Welle rằng ông không đặt nhiều kỳ vọng vào phiên đầu tiên về an ninh, nhưng chờ đợi một số kết quả ở phiên thứ hai liên quan đến lãnh thổ và ngừng bắn .

Một khác biệt đáng chú ý là thời điểm đưa ra quyết định cuối cùng về lãnh thổ. Theo các thông tin được bài viết dẫn lại, phương Tây và Ukraine muốn xử lý nội dung này ở giai đoạn sau, khi các bên đã thống nhất những điều kiện khác, gồm bảo đảm an ninh và khuôn khổ an ninh tương lai của châu Âu.

VZ cho rằng cách tiếp cận đó có thể khiến Moscow phải cân nhắc ngừng bắn trước khi đạt được thỏa thuận về những yêu cầu mà Nga coi là cốt lõi. Từ góc nhìn của Nga, vấn đề đặt ra là liệu việc dừng giao tranh có đi kèm các cam kết đủ cụ thể để dẫn tới một giải pháp lâu dài hay không.

Trong khi đó, Washington muốn dùng cuộc gặp tại Abu Dhabi để làm rõ lập trường của Moscow và Kiev, xác định những bất đồng còn tồn tại và tìm kiếm khả năng thỏa hiệp.

Đại diện Mỹ thừa nhận tiến trình cần thời gian, nhưng vẫn kỳ vọng đạt được một số tiến triển trong hai ngày đàm phán. Như vậy, kết quả trước mắt có thể chủ yếu là xác định những nội dung có thể tiếp tục thương lượng, thay vì hoàn tất một thỏa thuận toàn diện.

Mỹ đề xuất mở rộng đàm phán, châu Âu tìm vai trò

Bên cạnh những nội dung trực tiếp giữa Nga và Ukraine , Washington còn muốn mở rộng khuôn khổ đàm phán để có sự tham gia của các nước châu Âu.

Politico dẫn lời các quan chức Mỹ giấu tên cho biết Washington đề xuất mời đại diện châu Âu tham gia thảo luận sau cuộc gặp ba bên. Theo bài viết, đại diện EU, NATO cùng các cố vấn an ninh quốc gia của Đức, Pháp và Anh đã có mặt tại Abu Dhabi , dù chưa trực tiếp tham gia phiên đàm phán.

Việc mở rộng thành phần có thể giúp đưa những bên liên quan đến các cam kết an ninh tương lai vào tiến trình. Tuy nhiên, theo VZ, điều này cũng có thể làm tăng số vấn đề cần thống nhất, trong bối cảnh Moscow và nhiều nước châu Âu vẫn còn bất đồng sâu sắc.

Bài viết cho biết các lãnh đạo EU dự kiến thảo luận tại hội nghị thượng đỉnh không chính thức ở Dublin về người đại diện cho khối trong tiến trình đàm phán với Nga.

Đề cập vai trò của châu Âu, Jared Kushner, con rể Tổng thống Mỹ Donald Trump, viết trên mạng xã hội X rằng một giải pháp toàn diện và lâu dài đòi hỏi Nga trao đổi trực tiếp với các đối tác châu Âu của Mỹ về những thỏa thuận an ninh rộng hơn có liên quan đến họ.

Ông Kushner bày tỏ hy vọng các cuộc tham vấn tại Abu Dhabi sẽ tạo điều kiện để những trao đổi đó sớm bắt đầu trong khuôn khổ đa phương.

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cũng cho biết đã có một số tiến triển trong việc xác định cấu trúc bảo đảm an ninh sau xung đột. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh trước hết các bên cần giải quyết xung đột, đồng thời khẳng định việc đạt được thỏa thuận phụ thuộc vào sự đồng thuận của tất cả những bên tham gia.

VZ nhìn nhận các phát biểu này cho thấy Washington muốn châu Âu đảm nhận vai trò lớn hơn trong quá trình giải quyết xung đột và duy trì các thỏa thuận sau đó. Dù vậy, những tuyên bố được dẫn lại chưa làm rõ cách phân chia trách nhiệm cụ thể giữa Mỹ và các đối tác châu Âu.

Phát biểu của ông Lavrov hé lộ ưu tiên của Moscow

Đối với Nga, mục tiêu tại Abu Dhabi là gắn việc giải quyết xung đột Ukraine với những vấn đề an ninh rộng hơn của châu Âu.

Một nguồn tin trong phái đoàn Nga nói với TASS rằng giải quyết vấn đề Ukraine , dù đặc biệt quan trọng, vẫn là một nội dung trong cuộc thảo luận lớn hơn, hướng tới xây dựng cấu trúc an ninh toàn diện và không thể chia cắt cho toàn châu lục.

Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov , người không tham gia cuộc đàm phán, cũng nhấn mạnh cách tiếp cận này tại cuộc họp báo hôm thứ Hai.

Ông cho biết Moscow hoan nghênh phát biểu của ông Rubio về vai trò then chốt của an ninh trong giải quyết xung đột Ukraine , cũng như việc chương trình nghị sự đặt an ninh của Nga, Ukraine và toàn khu vực lên hàng đầu.

Điểm đáng chú ý là ông Lavrov mô tả đàm phán ở Abu Dhabi nhằm thống nhất những nguyên tắc sẽ được thông qua khi các bên hoàn tất thương lượng về một giải pháp toàn diện.

Theo cách diễn giải của VZ, Moscow muốn các bước đi trước mắt, gồm ngừng bắn và cơ chế giám sát, phải gắn với khuôn khổ giải quyết lâu dài. Nga muốn việc dừng giao tranh đi kèm tiến triển trong những vấn đề an ninh và lãnh thổ mà nước này đang đặt ra.

Cuộc gặp cũng giúp Moscow đánh giá liệu lập trường của Mỹ, Ukraine và các nước châu Âu có thay đổi hay không, cũng như khả năng thu hẹp bất đồng trong những vòng tiếp theo.

VZ cho rằng việc tham gia đàm phán còn giúp Nga thể hiện với các đối tác rằng nước này sẵn sàng tìm kiếm giải pháp ngoại giao. Tuy nhiên, triển vọng đạt được thỏa thuận vẫn phụ thuộc vào khả năng các bên thống nhất cả nội dung lẫn trình tự thực hiện: ngừng bắn vào thời điểm nào, bảo đảm an ninh ra sao và vấn đề lãnh thổ được giải quyết ở bước nào.