Bộ Tài chính đang lấy ý kiến đối với dự thảo Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) sửa đổi, trong đó đề xuất nhiều thay đổi đối với Quỹ bảo lãnh tín dụng cho DNNVV và Quỹ Phát triển DNNVV nhằm tháo gỡ điểm nghẽn tiếp cận vốn cho khu vực doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ và khởi nghiệp sáng tạo.
Bộ Tài chính đề xuất các quy định mới về Quỹ bảo lãnh tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa (Ảnh minh hoạ).
Dự thảo đã đề xuất cơ chế bảo lãnh tín dụng theo hướng mở rộng mạnh hình thức đánh giá doanh nghiệp, thay vì phụ thuộc chủ yếu vào tài sản thế chấp như hiện nay. Theo Bộ Tài chính , việc sửa đổi nhằm luật hóa đầy đủ hơn cơ chế hoạt động của hai quỹ tài chính hỗ trợ DNNVV, thay cho các quy định còn mang tính khái quát tại Điều 9 và Điều 20 của Luật Hỗ trợ DNNVV năm 2017.
Đồng thời, dự thảo cũng bổ sung cơ chế tái bảo lãnh tín dụng ở cấp trung ương nhằm tăng khả năng chia sẻ rủi ro, khơi thông dòng vốn tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa theo tinh thần Nghị quyết 68-NQ/TW và Nghị quyết 79-NQ/TW.
Theo dự thảo, Quỹ bảo lãnh tín dụng cho DNNVV tiếp tục là quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách do UBND cấp tỉnh thành lập, hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận. Tuy nhiên, điểm thay đổi đáng chú ý nhất là cơ chế cấp bảo lãnh tín dụng được mở rộng đáng kể.
Thay vì chủ yếu dựa vào tài sản bảo đảm như hiện nay, quỹ có thể thực hiện bảo lãnh trên cơ sở phương án sản xuất kinh doanh khả thi; dữ liệu hoạt động, dòng tiền, chuỗi giá trị, xếp hạng tín nhiệm doanh nghiệp hoặc các chỉ tiêu tác động.
Dự thảo cũng mở rộng phạm vi tài sản bảo đảm được xem xét, bao gồm cả động sản, tài sản vô hình và tài sản hình thành trong tương lai. Đây được xem là thay đổi lớn đối với cộng đồng DNNVV, đặc biệt là startup công nghệ, doanh nghiệp đổi mới sáng tạo và doanh nghiệp dịch vụ, nhóm thường thiếu bất động sản để thế chấp vay vốn ngân hàng.
Cùng với đó, Bộ Tài chính còn đề xuất khuyến khích các tổ chức bảo lãnh thực hiện bảo lãnh dựa trên phương án kinh doanh và dòng tiền thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào tài sản thế chấp. Dự thảo quy định rõ quỹ bảo lãnh tín dụng phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ bảo lãnh đã cam kết và không được từ chối bảo lãnh đối với DNNVV đủ điều kiện.
Dự thảo cũng bổ sung cơ chế bảo đảm khả năng thanh toán của quỹ thông qua cam kết từ chính quyền địa phương. Theo đó, Quỹ bảo lãnh tín dụng cho DNNVV được chính quyền địa phương bảo đảm khả năng thanh toán; đồng thời được phép phát hành trái phiếu có bảo lãnh của chính quyền địa phương để huy động vốn theo quy định pháp luật.
Nguồn vốn hoạt động của quỹ cũng được mở rộng, bao gồm vốn ngân sách địa phương, vốn đóng góp hằng năm của tổ chức tín dụng, vốn đóng góp của doanh nghiệp, vốn tài trợ, viện trợ và các nguồn vốn hợp pháp khác. Ngoài ra, quỹ được tiếp nhận vốn ủy thác từ địa phương, tổ chức trong và ngoài nước để triển khai các chương trình hỗ trợ DNNVV.
Một nội dung đáng chú ý khác là lần đầu tiên dự thảo luật quy định rõ cơ chế "chấp nhận rủi ro có kiểm soát". Theo đó, Quỹ bảo lãnh tín dụng sẽ hoạt động theo nguyên tắc quản lý danh mục tổng thể, chấp nhận một tỷ lệ rủi ro nhất định nhằm thúc đẩy tiếp cận vốn cho DNNVV, thay vì quá thận trọng như hiện nay.
Tỉ lệ chấp nhận rủi ro sẽ do Chính phủ quy định, bao gồm cả các trường hợp phát sinh do nguyên nhân khách quan, bất khả kháng. Bộ Tài chính cũng đề xuất mở rộng mạnh vai trò của Quỹ Phát triển DNNVV - quỹ tài chính ngoài ngân sách do Chính phủ thành lập.
Theo dự thảo, Quỹ Phát triển DNNVV không chỉ thực hiện cho vay mà còn được cung cấp tài chính hỗn hợp, tài trợ đồng hành, tài trợ vốn ban đầu cho startup và đầu tư vào các quỹ đầu tư địa phương, quỹ đầu tư mạo hiểm tư nhân.
Bộ Tài chính đề xuất, Quỹ Phát triển DNNVV sẽ thực hiện tái bảo lãnh tối đa 70% phần nghĩa vụ bảo lãnh của quỹ bảo lãnh tín dụng địa phương. Dự thảo cũng quy định không thực hiện bảo lãnh hoặc tái bảo lãnh toàn bộ rủi ro khoản vay, trừ trường hợp đặc biệt do Chính phủ quy định.
Nguyên tắc tái bảo lãnh được xác định dựa trên cơ chế chia sẻ rủi ro giữa ngân hàng thương mại, quỹ bảo lãnh tín dụng địa phương và Quỹ Phát triển DNNVV. Theo Bộ Tài chính , việc hoàn thiện cơ chế hoạt động của hai quỹ nhằm nâng cao hiệu quả các thiết chế hỗ trợ hiện có, thay vì thành lập thêm quỹ mới, đồng thời tạo thêm kênh dẫn vốn cho khu vực DNNVV.