Deutsch 
English 
Español 
Français 
Bahasa Indonesia 
日本語 
한국어 
Nederlands 
Português 
Tiếng Việt 
中文 Theo CNN, các CEO của giới Big Tech luôn khoác lên mình một vầng hào quang bất khả chiến bại.
Chỉ một nhóm nhỏ những người đàn ông đã thâu tóm quyền lực phi thường và điều hành một loạt công ty công nghệ giá trị nhất thế giới – nơi tạo ra những sản phẩm tiên phong tiếp nhiên liệu cho thị trường toàn cầu cũng như nền kinh tế.
Họ hiếm khi bị thách thức và chưa bao giờ bị hạ bệ. OpenAI từng cố gắng sa thải CEO Sam Altman nhưng bất thành. Elon Musk vẫn bám trụ quyền lực sau khi làm tổn hại nghiêm trọng đến danh tiếng của Tesla trong quãng thời gian dấn thân vào chính trường.
Thế nhưng, huyền thoại bất khả chiến bại đó đã tan vỡ vào tuần qua, khi ông Jensen Huang – vị CEO có 33 năm gắn bó với Nvidia , nhà lãnh đạo công nghệ gần gũi với Tổng thống Mỹ và là nhà đồng sáng lập công ty AI giá trị nhất hành tinh – chính thức từ chức.
Nhiều lãnh đạo doanh nghiệp từng sụp đổ vì những bê bối tương tự như của ông Huang – sự ra đi của các cựu CEO tại American Apparel, Boeing, Cisco, McDonald’s hay Hewlett-Packard đều diễn ra theo kịch bản na ná nhau.
Nhưng chưa có sự kiện nào tiệm cận được quy mô và sức nặng từ cuộc phế truất nhắm vào ông Huang.
"Đây là trường hợp độc nhất vô nhị," ông Jeffrey Sonnenfeld, Phó Hiệu trưởng cấp cao phụ trách nghiên cứu lãnh đạo tại Trường Quản lý Yale, nhận định. "Trong giới doanh nghiệp, đây là cú ngã ngựa lớn nhất từ trước đến nay."
Sự việc phát đi một thông điệp rõ ràng: Nếu ngay cả ông Huang cũng có thể bị buộc rời ghế, thì bất kỳ nhà lãnh đạo nào cũng có thể chịu chung số phận, kể cả có là Elon Musk .
Phải đến khi bê bối bùng phát trước dư luận
Ông Huang từng có hào quang bất khả xâm phạm.
Và rất có thể ông đã thực sự như vậy – cho đến tuần này, trước khi chuyện ngoại tình của ông bị phơi bày trước công chúng và hội đồng quản trị không thể tiếp tục làm ngơ được nữa.
Suốt nhiều thập kỷ, Nvidia và Jensen Huang gần như là hai khái niệm đồng nhất. Ông duy trì một bộ máy tổ chức phẳng một cách đáng kinh ngạc, với 60 nhân sự cấp cao báo cáo trực tiếp cho mình và không hề có kế hoạch kế nhiệm rõ ràng. Ông từng tự hào tuyên bố rằng công ty được cấu trúc để duy nhất chỉ có ông mới đủ năng lực điều hành.
Thiên tài của ông Huang đã trở thành giai thoại. Ngay từ năm 2013 – một thập kỷ trước khi ChatGPT ra đời – ông đã dự đoán chính xác rằng các bộ xử lý đồ họa (GPU) của công ty sẽ trở thành nền tảng cốt lõi cho AI. Ông đã đúng, và công ty của ông trở thành doanh nghiệp đầu tiên trong lịch sử đạt mức vốn hóa 5.000 tỷ USD trên thị trường chứng khoán.
CNN nhận định, chính vì vậy, hội đồng quản trị đã không dám chất vấn ông Huang, bất chấp vô số bước đi sai lầm và những canh bạc thua lỗ dọc đường. Họ dường như chẳng hề nao núng trước các báo cáo từ hơn một năm trước về mối quan hệ kỳ lạ giữa Nvidia và Megaspeed – khách hàng lớn của Nvidia do bà Alice Huang điều hành, người bị cáo buộc là điệp viên Trung Quốc và có quan hệ tình cảm với ông Jensen Huang.
Hội đồng quản trị cũng phớt lờ việc điều tra ông Huang khi tờ New York Times đưa tin hồi tháng trước rằng giới tình báo Mỹ lo ngại bà Alice Huang có thể là gián điệp, hay khi hình ảnh thân mật giữa vị CEO này và bà Alice Huang tràn ngập khắp mạng xã hội.
Phải đợi đến khi vụ bê bối trở thành chủ đề bàn tán không thể né tránh của dư luận trong tuần này, hội đồng quản trị mới chịu thuê một đơn vị tư vấn pháp lý bên ngoài vào cuộc điều tra. Và phải cần thêm một tiết lộ chấn động khác – từ tờ The New York Times rằng ông Huang bị cáo buộc ngoại tình với một nữ lãnh đạo cấp dưới báo cáo trực tiếp cho mình – mới có thể buộc ông phải từ chức.
Theo bà Nell Minow, Chủ tịch công ty tư vấn quản trị doanh nghiệp ValueEdge Advisors, điều đó cho thấy hội đồng quản trị đã lơ là trách nhiệm của mình.
"Thất bại lớn nhất của các hội đồng quản trị doanh nghiệp nằm ở khâu lập kế hoạch kế nhiệm, và ở đây chẳng có bằng chứng nào cho thấy việc đó từng được thực hiện," bà Minow nói. "Chúng ta thường thích tô vẽ về các CEO siêu sao và những nhà sáng lập, nhưng họ chưa bao giờ đặc biệt đến mức như chính họ vẫn tưởng."
Vầng hào quang bất khả chiến bại của ông Huang bắt nguồn từ một trong những câu chuyện tự hào yêu thích của ông: sự ra đời khiêm tốn của Nvidia vào năm 1993 trong một cuộc họp tại quán ăn Denny’s – và cách khởi đầu chông chênh ấy đã buộc ông phải nhiều lần giải cứu công ty thoát khỏi bờ vực diệt vong. Ông biến câu nói "Công ty của chúng ta chỉ cách ngày phá sản 30 ngày" thành khẩu hiệu của tập đoàn.
Tuy nhiên, bà Minow cho rằng hội đồng quản trị đã ngộ nhận thành công trong quá khứ đó là minh chứng cho tài năng độc nhất vô nhị của ông Huang.
Bà lập luận rằng rủi ro lớn nhất đối với sinh mệnh một doanh nghiệp không nằm ở thất bại – bởi khi đứng bên bờ vực sụp đổ, tất cả mọi người sẽ cùng đồng lòng hợp sức để giải quyết vấn đề. Thay vào đó, rủi ro lớn nhất lại xuất hiện khi công ty đang làm ăn phát đạt rực rỡ: Không ai có thể duy trì mãi đà tăng trưởng dựng đứng như hình gậy khúc côn cầu ấy, và hội đồng quản trị bắt đầu quy công lao thành công cho những yếu tố vô hình như tài năng xuất chúng của vị lãnh đạo.
"Điều đó đặt một áp lực khổng lồ lên thiên tài mong manh bước ra từ quán Denny’s," bà Minow ví von. "Nó giống như một đội bóng chày sở hữu chuỗi trận thắng liên tiếp mà chẳng ai lý giải nổi. Cả đội bắt đầu tin vào những đôi tất may mắn. Hội đồng quản trị của Nvidia cũng từng nghĩ rằng họ đang nắm giữ vị CEO mang lại vận may cho mình."
Huyền thoại về những CEO công nghệ bất khả chiến bại
Ông Huang có thể đã nắm giữ quyền lực đáng kinh ngạc tại Nvidia , nhưng nhiều nhà sáng lập công nghệ thế hệ sau này còn thiết lập quanh mình những lớp lá chắn kiên cố hơn nhiều so với ông.
Ông Huang thực chất là một ngoại lệ trong giới CEO công nghệ đồng trang lứa: Ông chỉ nắm giữ vỏn vẹn 3,6% cổ phần của công ty. Trong khi đó, nhiều nhà sáng lập khác – bao gồm CEO Mark Zuckerberg của Meta, CEO Elon Musk của Tesla và SpaceX, hay CEO Dario Amodei của Anthropic (công ty sắp lên sàn chứng khoán) – đều sở hữu cơ cấu cổ phiếu hai hạng, mang lại cho họ quyền biểu quyết áp đảo so với các cổ đông phổ thông, và trên thực tế là quyền lực đơn phương tuyệt đối đối với việc quản trị tập đoàn.
Thế nhưng, ngay cả những lớp vỏ bọc kiên cố hơn ấy cũng không phải là không thể xuyên thủng. Các cổ đông không hề bất lực trước cơ cấu cổ phiếu hai hạng hay những vị CEO tưởng chừng bất khả xâm phạm: Họ hoàn toàn có thể bủa vây doanh nghiệp bằng hàng loạt vụ kiện tụng – điều vốn đã bắt đầu nhắm vào Nvidia .
Và cũng không có gì chắc chắn rằng ngay cả một vị CEO giàu có và quyền lực như ông Musk có thể trụ vững trước một bê bối tương tự như của ông Huang. Hội đồng quản trị thân tín do chính ông Musk tự tay lựa chọn tại Tesla từng bắt đầu quá trình tìm kiếm người thay thế vị trí CEO và gây áp lực buộc ông phải quay lại tập trung cho công ty, sau khi ông dành phần lớn thời gian của năm 2024 và 2025 để đắm chìm gần như hoàn toàn vào ánh đèn sân khấu chính trị, kéo theo hệ lụy làm tổn hại thương hiệu toàn cầu của Tesla.
"Giới công nghệ tồn tại rất nhiều huyền thoại thêu dệt rằng chỉ có duy nhất một cá nhân đủ khả năng chèo lái công ty," ông Sonnenfeld chia sẻ. "Sự thật không phải vậy: Họ cũng có những điểm yếu rất con người, họ không hoàn hảo, và họ hoàn toàn có thể bị thay thế."
Quyết định của hội đồng quản trị Nvidia lần này là vô cùng rạch ròi: Bất kỳ nhân sự nào khác tại Nvidia cũng sẽ bị sa thải nếu dính vào những hành vi bị cáo buộc như của ông Huang.
Ông Huang có thể đã đẩy bí mật thương mại của công ty vào nguy cơ bị đối thủ nước ngoài đánh cắp. Ông đánh mất lòng tin nơi khách hàng của Nvidia và thể hiện sự thiếu thẳng thắn với chính hội đồng quản trị. Ông Huang đã đánh mất tính chính danh để tiếp tục lãnh đạo.
Điều đó đồng nghĩa với việc ngay cả một vị CEO – dù là nhà lãnh đạo có tầm nhìn xa trông rộng của đế chế sản xuất chip đóng vai trò nền tảng cho kỷ nguyên AI – vẫn phải chịu trách nhiệm như bất kỳ nhân viên bình thường nào khác nếu vi phạm quy tắc ứng xử của công ty.
Và rồi, ngày hôm qua, ông bị phải rời khỏi chính công ty do một tay mình gây dựng nên.