Đổi tiền mới có thể bị phạt nặng

Phí cao, thị trường đổi tiền vẫn nhộn nhịp

Khảo sát một vòng trên chợ mạng, thị trường đổi tiền đang rất nhộn nhịp. Một website chuyên hoạt động đổi tiền đã treo bảng phí đổi tiền mới năm nay với mức tăng giảm khác nhau ở các mệnh giá. Chẳng hạn, đối với loại mệnh giá 1.000 đồng tăng từ 15% lên 20%; nhưng 2.000 và 5.000 đồng giảm từ 12% xuống 10%; 10.000, 20.000 đồng giảm từ 10% xuống 8 - 9%; 50.000 đồng giảm từ 8% xuống 7%; 100.000 đồng giảm từ 6% xuống 4%; 200.000 đồng giảm từ 5% xuống 3%...

Ảnh: Ngọc Thắng

Tại trang Facebook Đổi tiền mới, một thành viên muốn đổi mệnh giá 10.000 đồng, 20.000 đồng, 50.000 đồng và 200.000 đồng mỗi loại 1 tép (100 tờ). Ngay sau khi đăng bài, người này được các thành viên khác chào với mức phí là 8%. Riêng mệnh giá 1.000 đồng, phí đổi là 1-1, tức giá trị tiền là 100.000 đồng thì mất phí 100.000 đồng. Lý giải phí cao đối với mệnh giá 1.000 đồng, một số thành viên cho rằng loại này ít nên giá cao.

Một thành viên ẩn danh viết: "Phí năm nay sợ thật" và hỏi: "Anh chị nào có phí thấp hú em, chứ báo sỉ cho em phí 7 - 8%, giống nặng lãi luôn rồi, sao em đổi cho khách lẻ nhà em". Một thành viên khác bình luận khoảng 4 - 5 năm trước, phí đổi sỉ cũng chỉ khoảng 2,5 - 3% là cao lắm rồi nhưng nay lên 6,5 - 8%, cao hơn cả đổi lẻ, "không hiểu vì lý do gì".

Chị N.V (ngụ TP.HCM) cho biết chị là chủ doanh nghiệp có khoảng 30 nhân viên nên dịp tết nào cũng có nhu cầu đổi tiền mới lì xì lấy hên cho họ. "Phí đổi tiền cũng khoảng 5 triệu đồng cho mỗi lần tùy theo số tiền năm đó nhiều hay ít. Lì xì cũng là một trong những khoản thưởng cho nhân viên trong năm nhưng nghĩ đến tốn phí dịch vụ đổi thì lại tiếc. Thế nên dự kiến năm nay tôi không đổi tiền mới nữa, thay vào đó là hình thức lì xì qua tài khoản vào ngày đầu năm mới, vừa không phải tất bật đi đổi tiền, đối diện với lo ngại tiền giả, vi phạm pháp luật…", chị V. nói. Phí cao, nguy cơ bị phạt là lý do nhiều người cũng chuyển dần hình thức lì xì tiền mặt sang chuyển khoản đối với người thân, bạn bè vào những ngày đầu năm.

Theo Nghị định 88/2019 về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tiền tệ và ngân hàng, đối với hành vi đổi tiền không đúng quy định pháp luật sẽ bị phạt tiền từ 20 - 40 triệu đồng.

Một chuyên gia lâu năm trong lĩnh vực tiền tệ phân tích quy định này áp dụng đối với việc đổi tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông của Ngân hàng Nhà nước (NHNN), tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, Kho bạc Nhà nước, mà không áp dụng đối với việc đổi tiền chẵn lấy tiền lẻ hoặc đổi tiền cũ lấy tiền mới ở bên ngoài. "Do chưa được hướng dẫn rõ khi áp dụng đối với hành vi đổi tiền giữa các cá nhân với nhau nên trước nay chưa thực hiện xử phạt vi phạm nào. Chính vì vậy, trong thời gian tới cần có quy định hành vi "đổi tiền không đúng quy định" là như thế nào và có áp dụng đối với cá nhân đổi tiền với cá nhân trong trường hợp đổi tiền mới hay không", vị này nói.

Cẩn thận lừa đảo

Mặt khác, phí đổi tiền năm nay cao nên những kẻ lừa đảo cũng lợi dụng để giăng lưới. Theo ghi nhận của công an các tỉnh Cà Mau, Hưng Yên…, các đối tượng thường lập tài khoản mạng xã hội như Facebook, Zalo, đăng tải công khai các bài viết quảng cáo nhận "đổi tiền mới, tiền lẻ" với nhiều mệnh giá khác nhau, kèm theo cam kết giao dịch nhanh, phí thấp, số lượng lớn. Để tạo lòng tin, kẻ lừa đảo sử dụng hình ảnh tiền thật, giấy tờ giao dịch giả, thậm chí mạo danh nhân viên ngân hàng, người quen hoặc tự giới thiệu có mối quan hệ nội bộ để thuyết phục người có nhu cầu.

Sau khi trao đổi, các đối tượng yêu cầu người dân chuyển tiền đặt cọc hoặc thanh toán trước toàn bộ số tiền với lý do "giữ tiền", "xác nhận giao dịch" hoặc "phí vận chuyển". Tuy nhiên, ngay khi nhận được tiền, nhóm lừa đảo lập tức cắt liên lạc, chặn tin nhắn, xóa tài khoản hoặc đưa ra nhiều lý do để kéo dài thời gian, sau đó chiếm đoạt tài sản của người bị hại. Thực tế cho thấy nhiều người do tâm lý chủ quan, tin tưởng vào quảng cáo trên mạng hoặc ham mức phí đổi tiền thấp đã sập bẫy lừa đảo, bị thiệt hại về tài sản và tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn thông tin cá nhân.

Trước tình hình trên, cơ quan công an khuyến cáo người dân cần nâng cao tinh thần cảnh giác khi thực hiện các giao dịch trên không gian mạng; tuyệt đối không tin vào các dịch vụ đổi tiền mới, tiền lẻ được quảng cáo tràn lan trên mạng xã hội; không chuyển tiền trước cho người lạ dưới bất kỳ hình thức nào. Khi có nhu cầu đổi tiền, người dân nên liên hệ trực tiếp với ngân hàng, tổ chức tín dụng được phép hoạt động theo quy định của pháp luật để đảm bảo an toàn.

Bà Trần Thị Ngọc Liên, Phó giám đốc NHNN chi nhánh khu vực 2, cho biết hệ thống ngân hàng tăng cường công tác thanh toán, tiền tệ, kho quỹ vào dịp cuối năm nhằm đáp ứng nhu cầu thanh toán tiền mặt cả về số lượng, cơ cấu cũng như chất lượng tiền lưu thông trên thị trường. Ngân hàng thực hiện thu đổi và tuyển lựa tiền không đủ chuẩn lưu thông trên thị trường. Chỉ có NHNN và các tổ chức tín dụng mới được phép thu đổi tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông. Vì vậy, mọi hành vi thu đổi tiền mới, tiền lẻ của cá nhân, tổ chức khác nhằm hưởng chênh lệch; trao đổi tiền trên mạng không được phép đều vi phạm quy định pháp luật và phải bị ngăn chặn, xử lý nghiêm minh.

"Người dân cần cảnh giác với các hoạt động thu đổi tiền mới, tiền lẻ ăn chênh lệch trên mạng xã hội và ngoài thị trường, đặc biệt vào dịp Tết Nguyên đán. Người dân cần cảnh giác khi thực hiện thu đổi tiền mới lì xì nhằm tránh lừa đảo, mất tiền cọc khi giao dịch online", bà Trần Thị Ngọc Liên khuyến cáo.