Đồng minh của Mỹ vừa ký hiệp định có quy mô chưa từng có với một quốc gia BRICS, thách thức sự đối đầu từ Washington

Mới đây, Ấn Độ và Liên minh châu Âu (EU) thông báo đã đạt được thỏa thuận thương mại tự do (FTA) mang tính bước ngoặt, mở ra một kỷ nguyên mới trong quan hệ kinh tế song phương. Động thái này cũng đánh dấu nỗ lực ngày càng rõ nét của các cường quốc tầm trung trong việc mở rộng liên minh thương mại, nhằm giảm sự phụ thuộc vào Mỹ giữa bối cảnh chính quyền Tổng thống Trump tiếp tục áp dụng các chính sách thuế quan mang tính đối đầu.

Với gần 2 tỷ người tiêu dùng, thỏa thuận EU - Ấn Độ trở thành hiệp định thương mại tự do lớn nhất theo quy mô dân số mà EU từng ký kết, vượt qua các hiệp định trước đó với Indonesia hay khối Mercosur (gồm Brazil, Argentina, Paraguay và Uruguay).

Theo nội dung thỏa thuận, hơn 90% hàng hóa xuất khẩu từ EU sang Ấn Độ sẽ được cắt giảm hoặc loại bỏ thuế quan , mang lại mức tiết kiệm ước tính khoảng 4,8 tỷ USD mỗi năm cho các doanh nghiệp châu Âu. Đặc biệt, mức thuế đánh vào ô tô châu Âu, hiện đang ở mức cực cao 110%, sẽ giảm dần xuống còn 10% trong thời gian tới, áp dụng cho tối đa 250.000 xe mỗi năm.

Ngoài ra, các mặt hàng máy móc, hóa chất và dược phẩm châu Âu cũng được giảm hoặc miễn thuế, trong khi nhiều sản phẩm nông nghiệp chủ lực cũng sẽ được hưởng ưu đãi tương tự. Đây được đánh giá là một bước ngoặt lớn, vì Ấn Độ từ lâu vẫn nổi tiếng là nền kinh tế mang tính bảo hộ cao.

Jacob Kirkegaard, chuyên gia tại Viện Kinh tế Quốc tế Peterson, nhận định: "Ấn Độ đang thực sự xóa bỏ một số rào cản thương mại mang tính truyền thống. Điều này có thể mang lại tác động tích cực rõ rệt cho các nhà xuất khẩu EU so với các FTA trước đây."

Động thái của Ấn Độ và EU phản ánh xu thế chung của các cường quốc tầm trung trên thế giới, từ Anh, Canada, đến Indonesia, trong việc chủ động mở rộng mạng lưới thương mại và đầu tư, thay vì chỉ dựa vào Mỹ. Chỉ trong năm qua, Anh đã ký FTA riêng với Ấn Độ, cập nhật hiệp định với Hàn Quốc và đạt thỏa thuận hợp tác an ninh, thương mại mới với chính EU. Canada và Trung Quốc cũng vừa đạt được thỏa thuận giảm thuế đối với xe điện và dầu hạt cải.

Phát biểu tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Davos, Thủ tướng Canada Mark Carney kêu gọi các quốc gia tầm trung "tạo nên một mạng lưới kết nối dày đặc về thương mại, đầu tư và văn hóa" để đối phó với chủ nghĩa bảo hộ ngày càng gia tăng.

Với Ấn Độ, thỏa thuận với EU đến vào thời điểm đặc biệt quan trọng. Năm 2025, Mỹ áp mức thuế lên đến 50% đối với hàng hóa Ấn Độ. Do đó, việc mở rộng thị trường sang châu Âu mang ý nghĩa chiến lược trong việc đa dạng hóa thị trường xuất khẩu.

Thủ tướng Narendra Modi khẳng định FTA với EU sẽ "tăng cường niềm tin của mọi nhà đầu tư và doanh nghiệp vào Ấn Độ". Ông cũng nhấn mạnh thỏa thuận sẽ thúc đẩy các ngành xuất khẩu chủ lực như dệt may, đồ trang sức và da thuộc, vốn sử dụng nhiều lao động và đóng vai trò quan trọng trong cơ cấu kinh tế quốc gia.

Về dài hạn, thỏa thuận này được kỳ vọng sẽ củng cố chuỗi cung ứng toàn cầu trong bối cảnh bất ổn hậu đại dịch và xung đột địa chính trị.

Hiện tại, EU là đối tác thương mại hàng hóa lớn nhất của Ấn Độ, với kim ngạch hai chiều đạt 136 tỷ USD trong năm tài khóa vừa qua. Trong khi đó, Ấn Độ chiếm khoảng 2% tổng thương mại hàng hóa của EU trong năm 2024. Các quan chức châu Âu cho biết xuất khẩu từ EU sang Ấn Độ có thể tăng gấp đôi nhờ hiệp định này.

Theo WSJ