Các doanh nghiệp châu Âu đang tăng tốc tham gia cuộc đua trí tuệ nhân tạo vật lý (Physical AI ) – lĩnh vực tích hợp AI vào robot và máy móc trong bối cảnh Trung Quốc và Mỹ đã tạo được lợi thế đáng kể.
Theo các chuyên gia, nếu không xây dựng được một ngành công nghiệp đủ sức cạnh tranh, châu Âu có nguy cơ tiếp tục mất lợi thế trong sản xuất .
"Trung Quốc và Mỹ hiện được xem là những nước dẫn đầu nhờ AI , nhưng đừng đánh giá thấp châu Âu", ông David Kehr, Chủ tịch bộ phận Humanoid Robotics thuộc Schaeffler Technologies (Đức), nhận định tại Hội nghị thượng đỉnh Machina 2026 diễn ra ở Paris.
Schaeffler vốn nổi tiếng trong lĩnh vực linh kiện ô tô và công nghiệp . Đầu năm nay, doanh nghiệp này chính thức bước vào thị trường robot hình người thông qua hợp tác với startup Humanoid của Anh . Theo thỏa thuận, Schaeffler cung cấp các bộ truyền động gồm động cơ và khớp cơ khí giúp robot vận động, đồng thời dự kiến triển khai các mô hình AI của Humanoid tại hệ thống nhà máy của mình.
Trung Quốc đang thể hiện sự vượt trội trong cuộc chơi robot toàn cầu.
Theo ông Kehr, hai rào cản lớn nhất hiện nay là tốc độ huấn luyện robot và các tiêu chuẩn an toàn.
Ông cho rằng châu Âu có thể trở thành quốc gia dẫn đầu trong việc xây dựng tiêu chuẩn an toàn toàn cầu, nhưng cũng cảnh báo các quy định không nên quá khắt khe đến mức kìm hãm sự phát triển của ngành AI vật lý và robot hình người.
Sự chênh lệch về vị thế được thể hiện rõ ngay tại Machina 2026. Phần lớn doanh nghiệp xuất hiện trên sân khấu chính đều đến từ Mỹ, trong khi các công ty châu Âu chỉ chiếm tỷ lệ nhỏ. Ở khu vực triển lãm, nhiều doanh nghiệp robot hình người hàng đầu của Trung Quốc như Unitree Robotics và AgiBot cũng hiện diện nổi bật.
Bầu không khí tại hội nghị phản ánh mối lo ngại ngày càng lớn rằng châu Âu có thể đối mặt với một làn sóng phi công nghiệp hóa mới nếu chậm chân trong cuộc đua AI vật lý.
Tại một diễn đàn kinh tế ở Aix-en-Provence tuần trước, ông Olivier Scalabre, lãnh đạo BCG Pháp, cảnh báo Trung Quốc đang ở vị trí dẫn đầu và ước tính tới 40% sản lượng công nghiệp của châu Âu có thể bị đe dọa nếu khu vực này không kịp thích ứng.
Trước đó, Hiệp hội euRobotics cũng đã kêu gọi Liên minh châu Âu xây dựng một chiến lược robot riêng nhằm giải quyết những thách thức mà theo tổ chức này chỉ các hệ thống robot tiên tiến mới có thể đảm nhiệm.
Dữ liệu huấn luyện là yếu tố quyết định xem ai mới là người chiến thắng trong cuộc chơi công nghệ cao này.
Theo các doanh nghiệp tham dự hội nghị, rào cản lớn nhất đối với robot hình người hiện nay không còn nằm ở phần cứng mà ở dữ liệu huấn luyện.
Jeff Cardenas, CEO startup Apptronik của Mỹ, ví robot hình người ngày nay giống giai đoạn đầu của máy tính cá nhân vào thập niên 1980, khi ngành công nghiệp còn phải chứng minh khả năng thương mại hóa.
Ông dự đoán trong vòng một thập kỷ tới, hàng triệu robot sẽ được triển khai trong hầu hết các lĩnh vực của đời sống.
Tuy nhiên, để đạt được điều đó, ngành công nghiệp cần một lượng dữ liệu khổng lồ nhằm huấn luyện robot thực hiện các tác vụ phức tạp trong môi trường thực.
Ông David Kehr cho biết robot cần được đào tạo với tốc độ nhanh hơn rất nhiều so với hiện nay.
Trong khi đó, Steve Xie, CEO startup Lightwheel của Trung Quốc chuyên cung cấp giải pháp dữ liệu cho robot , cho rằng AI vật lý sẽ cần lượng dữ liệu lớn gấp khoảng 1.000 lần so với các mô hình ngôn ngữ lớn hiện nay.
Theo ông, nguồn dữ liệu vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu của ngành.
Không giống Tesla có thể thu thập dữ liệu từ hàng triệu ô tô đang lưu thông, lĩnh vực robot hiện chưa có một hệ sinh thái tương tự. Vì vậy, mô phỏng bằng môi trường số được xem là giải pháp khả thi nhất để huấn luyện robot trước khi đưa vào vận hành thực tế.
Dù Trung Quốc và Mỹ đang nắm lợi thế, nhiều chuyên gia cho rằng cuộc đua AI vật lý vẫn ở giai đoạn đầu và chưa có người chiến thắng.
Theo Jeff Cardenas, thị trường robot hình người sẽ là một cuộc cạnh tranh toàn cầu, trong đó mọi quốc gia vẫn còn cơ hội vươn lên nếu đầu tư đúng hướng về công nghệ, dữ liệu và năng lực nghiên cứu phát triển.
Đối với châu Âu, thách thức không chỉ là theo kịp tốc độ đổi mới của Trung Quốc và Mỹ, mà còn phải xây dựng được hệ sinh thái AI vật lý đủ sức cạnh tranh trước khi khoảng cách công nghệ trở nên quá lớn.