Gia đình nhà sáng lập sắp nắm quá bán Vinasun đúng lúc hãng taxi lỗ gần 70 tỷ đồng: Điều gì đang diễn ra?

Gia đình nhà sáng lập Vinasun (Mã cổ phiếu: VNS) đang tiến gần tới một cột mốc đáng chú ý: Trực tiếp nắm quá bán cổ phần tại hãng taxi từng là một trong những tên tuổi lớn nhất thị trường phía Nam. Đáng chú ý, động thái này diễn ra đúng lúc hoạt động kinh doanh của Vinasun lại bước vào giai đoạn khó khăn nhất trong nhiều năm, với khoản lỗ gần 69 tỷ đồng chỉ sau 9 tháng năm 2026.

Theo tài liệu lấy ý kiến cổ đông bằng văn bản vừa được Công ty cổ phần Ánh Dương Việt Nam - Vinasun công bố, HĐQT doanh nghiệp dự kiến trình cổ đông thông qua việc miễn chào mua công khai đối với ông Đặng Thành Duy, Thành viên HĐQT kiêm Tổng giám đốc công ty.

Ông Duy dự kiến nhận chuyển nhượng tối đa hơn 6,05 triệu cổ phiếu VNS, tương đương khoảng 8,92% vốn điều lệ, từ hai cổ đông cá nhân. Cụ thể, ông Đặng Văn Tám dự kiến chuyển nhượng hơn 2,76 triệu cổ phiếu, trong khi bà Phạm Kim Liên chuyển nhượng gần 3,29 triệu cổ phiếu. Giao dịch dự kiến thực hiện theo phương thức thỏa thuận. Nếu hoàn tất toàn bộ giao dịch, cơ cấu sở hữu tại Vinasun sẽ có một thay đổi đáng kể.

Gia đình nhà sáng lập có thể nắm hơn 51% Vinasun

Ông Đặng Thành Duy sinh năm 1984, là con trai ông Đặng Phước Thành - nhà sáng lập và nguyên Chủ tịch HĐQT Vinasun. Theo báo cáo tình hình quản trị 6 tháng đầu năm 2026, ông Duy đang trực tiếp sở hữu 5,73% vốn điều lệ Vinasun. Cha ông là ông Đặng Phước Thành nắm 24,92%, trong khi mẹ là bà Ngô Thị Thúy Vân sở hữu 11,91%.

Như vậy, ba thành viên trong gia đình nhà sáng lập hiện trực tiếp nắm tổng cộng khoảng 42,56% vốn Vinasun. Nếu ông Duy nhận chuyển nhượng toàn bộ hơn 6 triệu cổ phiếu dự kiến và tỷ lệ sở hữu của cha mẹ không thay đổi, tỷ lệ sở hữu trực tiếp của ông có thể tăng lên khoảng 14,65%.

Tổng cộng, gia đình nhà sáng lập khi đó có thể nắm khoảng 51,48% vốn Vinasun, chính thức vượt ngưỡng quá bán. Vinasun dự kiến lấy ý kiến cổ đông về nội dung này trong khoảng thời gian từ ngày 20 đến 30/11.

Bản thân việc gia đình sáng lập tăng tỷ lệ sở hữu không phải điều bất thường tại một doanh nghiệp gia đình. Nhưng thời điểm của giao dịch lại đáng chú ý, bởi Vinasun đang trải qua một trong những giai đoạn kinh doanh khó khăn nhất kể từ sau đại dịch Covid-19.

9 tháng lỗ gần 69 tỷ đồng

Theo báo cáo tài chính hợp nhất quý III/2026, Vinasun ghi nhận doanh thu thuần hơn 177 tỷ đồng, giảm gần 19% so với cùng kỳ năm trước. Trong khi doanh thu giảm mạnh, giá vốn không giảm tương ứng khiến lợi nhuận gộp trong quý chỉ còn hơn 20 tỷ đồng, giảm gần 59%. Biên lợi nhuận gộp theo đó thu hẹp từ khoảng 22,5% xuống còn 11,4%.

Một áp lực khác đến từ hoạt động thanh lý tài sản.

Riêng trong quý III, Vinasun ghi nhận khoản lỗ khác gần 33 tỷ đồng, trong khi cùng kỳ năm trước vẫn có lãi hơn 7 tỷ đồng từ hoạt động khác. Nguyên nhân chủ yếu đến từ chi phí liên quan đến thanh lý tài sản cố định tăng mạnh. Kết quả, công ty báo lỗ sau thuế gần 55 tỷ đồng trong quý III, trái ngược khoản lãi hơn 9 tỷ đồng cùng kỳ năm trước.

Đây cũng là mức lỗ theo quý lớn nhất của Vinasun kể từ quý IV/2021 - giai đoạn hoạt động vận tải chịu ảnh hưởng nặng bởi dịch Covid-19. Tính chung 9 tháng đầu năm 2026, doanh thu thuần của Vinasun đạt hơn 596 tỷ đồng, giảm gần 11%.

Trong đó, mảng vận tải hành khách bằng taxi vẫn đóng góp lớn nhất với hơn 487 tỷ đồng, tương đương gần 82% doanh thu, nhưng nguồn thu này giảm gần 13% so với cùng kỳ. Vinasun lỗ sau thuế gần 69 tỷ đồng, trong khi cùng kỳ năm 2025 vẫn lãi hơn 33 tỷ đồng.

Đáng chú ý, trong 9 tháng, Vinasun thu hơn 105 tỷ đồng từ việc thanh lý, nhượng bán tài sản cố định nhưng chi phí liên quan lên tới khoảng 147 tỷ đồng. Hoạt động này vì vậy tạo ra khoản lỗ thuần khoảng 42 tỷ đồng.

Trong văn bản giải trình kết quả kinh doanh quý III gửi cơ quan quản lý, Vinasun cho biết lợi nhuận suy giảm do doanh thu giảm trong khi công ty vẫn duy trì các chính sách hỗ trợ tài xế. Trang quan hệ cổ đông của Vinasun cũng công bố riêng văn bản giải trình chênh lệch lợi nhuận sau thuế cùng ngày với báo cáo tài chính quý III. Kết quả này khiến khoảng cách giữa thực tế và kế hoạch năm ngày càng lớn.

Năm 2026, Vinasun đặt mục tiêu tổng doanh thu và thu nhập gần 920 tỷ đồng, lợi nhuận sau thuế gần 33 tỷ đồng. Sau ba quý, công ty không những chưa tiến gần mục tiêu lợi nhuận mà đang âm gần 69 tỷ đồng.

Những thay đổi không chỉ thể hiện trên báo cáo kết quả kinh doanh. Tại ngày 30/9, Vinasun và các công ty con còn 1.120 nhân viên, giảm 287 người so với con số 1.407 người vào cuối năm 2025, tương đương mức giảm hơn 20%.

Quy mô tài sản cũng thu hẹp. Tổng tài sản hợp nhất của Vinasun cuối tháng 9 đạt hơn 1.622 tỷ đồng, giảm gần 9% so với đầu năm. Tài sản cố định vẫn chiếm tỷ trọng lớn nhất với gần 1.295 tỷ đồng, chủ yếu là phương tiện vận tải phục vụ hoạt động kinh doanh.

Ở chiều ngược lại, nợ vay và nợ thuê tài chính giảm khá mạnh, từ gần 498 tỷ đồng đầu năm xuống khoảng 404 tỷ đồng cuối quý III. Những con số này cho thấy Vinasun đang đồng thời thu hẹp một số nguồn lực cũ trong khi tiếp tục đầu tư cho quá trình thay đổi đội phương tiện.

Một trong những thay đổi rõ nhất tại Vinasun trong vài năm gần đây nằm ở đội xe. Theo thông tin công bố tại Đại hội đồng cổ đông thường niên 2026, đến cuối năm 2025, Vinasun đã đưa vào khai thác 1.136 xe hybrid.

Doanh nghiệp cho biết việc sử dụng xe hybrid nhằm tối ưu chi phí vận hành, đồng thời nâng cao chất lượng dịch vụ và giảm tác động môi trường. Đến tháng 9/2026, Vinasun tiếp tục thử nghiệm một hướng đi mới: Xe điện.

Ngày 16/9, hãng tiếp nhận 20 xe VinFast Limo Green để đưa vào hệ thống. Theo Vinasun, đây là bước tiếp theo trong chiến lược đa dạng hóa phương tiện và bổ sung phân khúc xe điện 7 chỗ. Chỉ một ngày sau, doanh nghiệp tiếp tục nhận thêm 30 xe điện BYD Dolphin .

Vinasun cho biết việc đưa BYD Dolphin vào vận hành nằm trong quá trình chủ động tiếp cận các dòng phương tiện thế hệ mới, bên cạnh đội xe truyền thống và hybrid đang được khai thác. Như vậy, chỉ trong hai ngày giữa tháng 9, hãng taxi này đã bổ sung ít nhất 50 xe điện từ hai nhà sản xuất khác nhau.

So với quy mô toàn đội xe, con số này chưa lớn. Nhưng việc Vinasun lựa chọn cùng lúc hybrid, VinFast và BYD cho thấy hãng chưa đặt cược toàn bộ vào một công nghệ hay một nhà cung cấp duy nhất, mà đang từng bước thử nghiệm nhiều cấu hình phương tiện khác nhau.

"Thời điểm nhạy cảm"

Đặt các diễn biến cạnh nhau, năm 2026 đang trở thành một thời điểm khá đặc biệt với Vinasun. Một mặt, hoạt động kinh doanh cốt lõi đi xuống. Doanh thu taxi giảm, biên lợi nhuận co lại, hoạt động thanh lý tài sản phát sinh khoản lỗ lớn và công ty đã lỗ hai quý liên tiếp.

Mặt khác, hãng tiếp tục thay đổi cơ cấu đội xe, thu hẹp nhân sự, giảm nợ vay và thử nghiệm thêm phương tiện điện. Và chính trong thời điểm này, tỷ lệ sở hữu của gia đình nhà sáng lập lại có thể tăng từ 42,56% lên hơn 51%.

Việc vượt ngưỡng quá bán có ý nghĩa rõ ràng về mặt sở hữu: Gia đình ông Đặng Phước Thành sẽ trực tiếp nắm hơn một nửa vốn điều lệ doanh nghiệp nếu giao dịch hoàn tất.

Tuy nhiên, các tài liệu công bố hiện tại không cho biết việc ông Đặng Thành Duy nhận thêm hơn 6 triệu cổ phiếu có liên quan trực tiếp tới quá trình tái cấu trúc hoạt động kinh doanh hay chiến lược chuyển đổi đội xe của Vinasun.

Sau hơn hai thập kỷ phát triển cùng taxi truyền thống, bài toán của Vinasun hiện không chỉ là phục hồi khoản lỗ gần 70 tỷ đồng. Đó còn là việc tìm ra cách cạnh tranh trong một thị trường mà phương tiện, công nghệ đặt xe và hành vi khách hàng đều đang thay đổi nhanh chóng.