Malaysia đã dành nhiều năm để biến sầu riêng thành một trong những mặt hàng nông sản xuất khẩu ghi nhận tốc độ tăng trưởng nhanh nhất. Điều này được thúc đẩy bởi nhu cầu tăng vọt từ Trung Quốc đối với các giống sầu riêng cao cấp như Musang King.
Tuy nhiên, mùa vụ này, đó lại trở thành con dao hai lưỡi. Giá bán lẻ giảm mạnh gần 90% do nguồn cung dư thừa. Giá sầu Musang King giảm từ mức thông thường 90 - 100 ringgit (580.000 - 645.000 VNĐ) mỗi kg xuống còn 9 ringgit (58.000 VNĐ).
"Tốc độ tăng sản lượng đã vượt xa tốc độ tăng trưởng nhu cầu trong nước và khả năng hấp thụ của thị trường cùng lúc", Cơ quan Tiếp thị Nông nghiệp Liên bang (FAMA) nói với Nikkei Asia. "Trong tình huống như vậy, giá bán tại vườn chắc chắn sẽ chịu áp lực khi nguồn cung vượt quá cầu".
Đối với những nông dân như Joseph Foong, chủ sở hữu trang trại sầu riêng Karak Karak ở bang Pahang, giá cả sụp đổ kết quả của nhiều yếu tố cùng tác động. Hàng nghìn cây sầu riêng chất lượng cao được trồng trong giai đoạn bùng nổ của ngành công nghiệp này nay đã đạt đến độ chín thương mại. Đồng thời, thời tiết nóng và khô hạn liên quan đến hiện tượng El Nino đã kích thích cây ra hoa trên khắp các vùng trồng tại Malaysia.
"Thông thường, nếu phụ thuộc vào thời tiết, hoa sầu riêng sẽ nở rải rác từng chút một", ông Foong nói. "Bây giờ cả cây đều nở hoa cùng một lúc".
Điều trớ trêu là nhiều dân trồng lại cho rằng vụ mùa năm nay thuộc hàng tốt nhất về chất lượng quả. Thời tiết nóng và khô rất cần thiết cho quá trình ra hoa và thường tạo ra quả có vị đậm đà, béo ngậy hơn vì hàm lượng nước thấp làm tăng nồng độ đường và hương vị.
Ngược lại, đối với người tiêu dùng, vụ mùa bội thu lại trở thành một món hời bất ngờ.
Hàng loạt các loại sầu riêng cao cấp như Musang King, Black Thorn và Red Prawn đã được bày bán tại Lễ hội Sầu riêng Putrajaya, phía nam Kuala Lumpur, vào ngày 26/6, thu hút nhiều gia đình mua những loại trái cây hảo hạng với giá rẻ hiếm thấy trong những năm gần đây.
"Tôi thấy quảng cáo trên mạng và đến thẳng đây", bà Noriah Hashim, 72 tuổi, vừa nói vừa chọn mua sầu riêng Musang King thượng hạng và sầu riêng kampung với giá cả phải chăng hơn. "Ngay cả sầu riêng Musang King cũng giảm xuống còn 15 ringgit/kg. Trước đây một quả Musang King có giá trên 80 ringgit".
Ông Idris Mohammad, một người về hưu, đã mua 5 quả sầu riêng kampung chỉ với giá 10 ringgit (64.500 VNĐ), trong khi ông Hafiz Abdullah đã mua một giỏ sầu riêng Black Thorn và kampung với giá 53 ringgit thay vì hàng trăm ringgit như thường lệ.
"Người tiêu dùng mua nhiều hơn vì sầu riêng đã trở nên dễ mua hơn nhiều", Khairul Anuar Mohamadiah, người sáng lập công ty EzyDurian, cho biết, đồng thời nói thêm rằng những người bán như ông đang kỳ vọng doanh số tăng để bù đắp cho lợi nhuận.
Sầu riêng Malaysia từ lâu đã được quảng bá như một sản phẩm cao cấp, có giá bán cao hơn ở các thị trường như Trung Quốc và Singapore. Không giống như Thái Lan, nơi sầu riêng thường được thu hoạch trước khi chín để vận chuyển đường dài, người trồng sầu riêng Malaysia lại ưa chuộng những quả chín tự nhiên trên cây, và họ dùng những tấm lưới lớn để hứng chúng khi chúng rụng xuống.
Chia sẻ với Nikkei, Cơ quan Tiếp thị Nông nghiệp Liên bang Malaysia (FAMA) phủ nhận nguyên nhân giá giảm là do nhu cầu yếu hơn từ Trung Quốc.
Trong 5 tháng đầu năm nay, Malaysia đã xuất khẩu 11.803 tấn sầu riêng sang Trung Quốc, tăng mạnh với 3.029 tấn trong cùng kỳ năm 2025. Con số này cho thấy nhu cầu vẫn mạnh mẽ sau khi quốc gia Đông Nam Á này được phép xuất khẩu sầu riêng tươi sang Trung Quốc vào năm 2024.
Thay vào đó, phần lớn trái cây không đạt tiêu chuẩn xuất khẩu được chuyển hướng sang thị trường nội địa, gây thêm áp lực lên giá cả.
Thách thức hiện nay là đảm bảo năng lực tiếp thị của Malaysia phát triển song song với sản xuất, bao gồm tìm kiếm các thị trường xuất khẩu mới và tạo ra các doanh nghiệp mới trên thị trường nội địa.
Về phía nguồn cung, ông Foong tin rằng ngành công nghiệp sầu riêng cần phải thay đổi, không chỉ đơn giản là trồng thêm cây. "Cách đây 5 năm, mọi người đã đầu tư (trong thời kỳ đại dịch)", ông nói. "Giờ đây, cây cối đang cho quả ở khắp mọi nơi, và thu hoạch đồng loạt".
Theo Nikkei Asia