Hàng loạt chiêu trò lừa đảo trực tuyến mới

Đủ chiêu trò mạo danh

Một vụ việc vừa được Công an P.Vĩnh Tuy (TP.Hà Nội) kịp thời ngăn chặn cho thấy mức độ tinh vi mới của tội phạm lừa đảo. Sáng 7.9, một người phụ nữ mang 3 sổ tiết kiệm đến ngân hàng làm thủ tục rút tiền để chuyển cho một người quen qua mạng xã hội. Trước đó, chị đã chuyển 60 triệu đồng theo yêu cầu của người này. Nhận thấy giao dịch có dấu hiệu bất thường, nhân viên ngân hàng nhanh chóng báo Công an P.Vĩnh Tuy . Qua xác minh, lực lượng công an xác định đối tượng đã sử dụng công nghệ AI để tạo dựng hình ảnh, nhân thân giả, duy trì liên lạc trong thời gian dài nhằm tạo lòng tin, thao túng tâm lý rồi dụ nạn nhân chuyển tiền. Nhờ sự can thiệp kịp thời, người phụ nữ đã dừng giao dịch và giữ được toàn bộ số tiền tiết kiệm còn lại.

Mới đây, anh H.Q.C đăng rao bán chiếc Mazda CX-30 với giá 630 triệu đồng. Một tài khoản trên mạng xã hội mang tên Huỳnh Như liên hệ hỏi mua và yêu cầu anh C. rằng nếu có người đến xem xe, hãy nói chiếc xe thuộc sở hữu của một người tên Thư. Sau đó, đối tượng sử dụng một tài khoản khác mang tên Thư, lấy hình ảnh và thông tin chính chiếc xe này để rao bán cho anh N.Đ.L ở Hà Nội với giá 530 triệu đồng. Mức giá thấp hơn 100 triệu đồng trở thành "mồi câu" hấp dẫn. Tưởng rằng mình mua được xe với giá hời, anh L. chuyển trước 300 triệu đồng vào tài khoản do đối tượng cung cấp. Ngay sau đó, các tài khoản liên quan lập tức xóa tin nhắn, hủy kết bạn và cắt liên lạc với các nạn nhân liên quan.

Ảnh: QUANG THUẦN TẠO BẰNG AI

Trong vụ việc này, kẻ gian đã chia cắt thông tin kết nối giữa người mua và người bán. Chủ xe không biết thông tin tài sản của mình đang được dùng cho giao dịch khác, người mua lại tưởng đang liên hệ với người có quyền bán xe. Kẻ gian không có quyền đối với chiếc xe nhưng kiểm soát việc trao đổi và chỉ định tài khoản nhận tiền. Vì vậy người mua đã sập bẫy khi thanh toán cho người không hề biết mặt.

Bên cạnh đó, một thủ đoạn mới đang được Bộ Công an cảnh báo là giả danh CSGT để thông báo "phạt nguội". Nạn nhân nhận được tin nhắn thông báo phương tiện vi phạm giao thông, kèm đường link yêu cầu truy cập để tra cứu hoặc nộp phạt. Website được thiết kế với giao diện giống các trang thông tin chính thống. Để khiến nạn nhân mất cảnh giác, kẻ lừa đảo còn đưa ra những thông báo tạo áp lực như "được giảm 50% nếu nộp phạt sớm" hoặc "sẽ tăng mức phạt nếu không thực hiện trong 48 giờ". Khi truy cập website giả mạo, người dân có thể bị yêu cầu nhập thông tin cá nhân, thông tin thẻ ngân hàng, mật khẩu hoặc mã OTP. Đây chính là lúc kẻ gian có thể chiếm đoạt tài khoản.

Tương tự, việc thay đổi phương thức sử dụng số định danh cá nhân trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội cũng đang bị đối tượng xấu lợi dụng để lừa đảo. Cụ thể, từ ngày 1.9.2026, Bảo hiểm xã hội VN triển khai sử dụng số định danh cá nhân/CCCD thay thế mã số bảo hiểm xã hội trên các phần mềm nghiệp vụ. Lợi dụng sự thay đổi này, kẻ lừa đảo giả danh nhân viên bảo hiểm xã hội gọi điện cho người dân, yêu cầu kết bạn Zalo rồi gửi đường link với lý do "cập nhật thông tin" trên ứng dụng VssID. Đường link dẫn tới ứng dụng độc hại được thiết kế giống giao diện VssID. Khi nạn nhân đăng nhập, thiết bị có thể bị chiếm quyền điều khiển và kẻ gian tiếp tục thực hiện hành vi chiếm đoạt tiền.

Người trình độ cao vẫn có thể sập bẫy

Theo chuyên gia an ninh mạng Ngô Minh Hiếu , nhận thức của người dân về lừa đảo trực tuyến đã được cải thiện đáng kể nhờ hoạt động tuyên truyền, cảnh báo và xử lý của cơ quan chức năng. Tuy nhiên, tình trạng bị lừa đảo trên không gian mạng vẫn xảy ra, trong đó có những vụ việc thiệt hại lên tới hàng tỉ đồng, cho thấy lừa đảo trực tuyến đang trở nên nguy hiểm hơn nhờ sự hỗ trợ của AI để cá nhân hóa kịch bản theo từng mục tiêu.

Do vậy, người dân cần ghi nhớ "quy tắc 5 giây" để nhận diện nhanh các hình thức lừa đảo phổ biến, gồm: Cuộc gọi mạo danh cơ quan chức năng để gây áp lực, tin nhắn chứa link hoặc mã QR dẫn đến website giả mạo, các kịch bản dụ dỗ tình cảm hoặc đầu tư có sử dụng công nghệ Deepfake để giả dạng hình ảnh, giọng nói.

Đáng chú ý, theo ông Ngô Minh Hiếu , ngay cả những người có trình độ cao vẫn có thể sập bẫy, bởi tội phạm hiện nay tổ chức rất bài bản, chuyên thu thập dữ liệu cá nhân và danh sách bạn bè để xây dựng "bản đồ mối quan hệ", từ đó tạo ra những cái bẫy tâm lý cực kỳ tinh vi. Để tự bảo vệ mình, chuyên gia khuyến cáo người dùng hạn chế công khai hình ảnh cá nhân, thông tin gia đình và danh sách bạn bè trên mạng xã hội nhằm triệt tiêu nguồn dữ liệu của kẻ xấu.

Mới đây, Bộ Công an cũng đã đưa thủ đoạn làm "biên lai chuyển khoản giả" vào nhóm lừa đảo phổ biến trong hoạt động mua bán trực tuyến. Kẻ gian có thể gửi ảnh chụp giao dịch thành công để khiến người bán giao hàng, trong khi thực tế tiền chưa hề vào tài khoản. Vì vậy, nguyên tắc an toàn là chỉ xác nhận giao hàng sau khi kiểm tra số dư hoặc lịch sử giao dịch thực tế trên ứng dụng ngân hàng của mình, không căn cứ vào ảnh chụp màn hình do người mua gửi.

Theo Bộ Công an , nhóm thủ đoạn mới còn bao gồm việc phát tán đường link giả mạo, mã QR độc hại, ứng dụng chứa mã độc hoặc phần mềm điều khiển từ xa. Mục tiêu không nhất thiết là lấy tiền ngay. Kẻ gian có thể chiếm quyền kiểm soát điện thoại, tài khoản mạng xã hội hoặc thu thập dữ liệu cá nhân, sau đó sử dụng những thông tin này để tiếp tục thực hiện các vụ lừa đảo khác.

Một thủ đoạn nữa vừa được cảnh báo là sử dụng ảnh khuôn mặt của nạn nhân cắt ghép vào những hình ảnh nhạy cảm rồi nhắn tin đe dọa, yêu cầu chuyển tiền. Đối tượng có thể thu thập ảnh công khai trên mạng xã hội, sau đó chỉnh sửa, cắt ghép và sử dụng SIM rác để liên lạc, đe dọa nạn nhân chuyển tiền, hoặc yêu cầu thanh toán bằng tiền điện tử. Cơ quan công an khuyến cáo người dân không hoảng loạn và không làm theo yêu cầu chuyển tiền của đối tượng. Đồng thời lưu giữ toàn bộ tin nhắn, số điện thoại, tài khoản, hình ảnh và các bằng chứng liên quan để phục vụ việc trình báo.