Hết thời smartphone giá rẻ?

Các mẫu điện thoại thông minh của Samsung được bày bán tại cửa hàng ở Seoul, Hàn Quốc. Ảnh: AFP/TTXVN

Ngay cả Apple, hãng nổi tiếng với khả năng kiểm soát chuỗi cung ứng, cũng khó đứng ngoài những áp lực này.

Giá điện thoại thông minh (smartphone) và máy tính cá nhân được dự báo sẽ tăng trong năm nay, khi các sản phẩm điện tử tiêu dùng hứng chịu tình trạng khan hiếm chip nhớ do làn sóng xây dựng ồ ạt các trung tâm dữ liệu phục vụ trí tuệ nhân tạo.

Mới đây, Arm, Qualcomm và Samsung đã đồng loạt cảnh báo rằng cuộc chạy đua toàn cầu nhằm xây dựng hạ tầng AI quy mô lớn đang siết chặt nguồn cung các linh kiện thiết yếu cho thiết bị di động và nhiều sản phẩm điện tử gia dụng khác. Phát biểu tại Triển lãm Điện tử Tiêu dùng CES ở Las Vegas - sự kiện thường niên nơi các nhà sản xuất trình diễn những công nghệ mới nhất, Giám đốc điều hành Arm, ông Rene Haas cho biết tình trạng khan hiếm chip nhớ hiện nay là “nghiêm trọng nhất mà tôi từng chứng kiến trong ít nhất hai thập kỷ”.

Cùng quan điểm, đồng Giám đốc điều hành của Samsung, ông TM Roh nhận định tình trạng thiếu hụt này là “chưa từng có tiền lệ” và sẽ gây tác động “khó tránh” đối với người tiêu dùng.

Trong năm qua, các tập đoàn như Google, Amazon, Meta và OpenAI đã cam kết rót hàng tỷ USD vào việc xây dựng các trung tâm dữ liệu có khả năng vận hành những mô hình và sản phẩm AI tiên tiến, với niềm tin rằng công nghệ này sẽ làm thay đổi căn bản nhiều ngành công nghiệp.

Những cơ sở tính toán khổng lồ đó cũng đòi hỏi lượng lớn bộ nhớ băng thông cao (HBM) mới nhất. Điều này buộc các nhà cung cấp chip nhớ - thị trường hiện do Samsung và SK Hynix của Hàn Quốc cùng Micron của Mỹ chi phối - phải dồn nguồn lực sản xuất sang HBM tiên tiến, thay vì các loại chip dùng cho smartphone và máy tính xách tay.

Samsung cho biết lợi nhuận hoạt động quý IV/2025 của tập đoàn đã tăng gấp ba lần, chủ yếu nhờ doanh số bán HBM. Trong khi đó, Micron thông báo sẽ thu hẹp dần thương hiệu chip tiêu dùng Crucial, với lý do nhu cầu từ các trung tâm dữ liệu AI đang tăng vọt.

Giám đốc tài chính của Qualcomm, ông Akash Palkhiwala mô tả cuộc khủng hoảng chip nhớ là “hết sức nghiêm trọng”, đồng thời nhấn mạnh nguyên nhân cốt lõi của tình trạng thiếu hụt đến từ việc triển khai trung tâm dữ liệu của “chỉ năm hoặc sáu công ty trên thế giới" nhưng với quy mô chi tiêu khổng lồ cho hạ tầng và thiết bị.

Theo các nhà phân tích của Morgan Stanley, chi phí chip nhớ tăng mạnh kể từ quý cuối cùng của năm ngoái sẽ buộc phần lớn các hãng phần cứng công nghệ phải tăng giá sản phẩm “đáng kể” trong nửa đầu năm nay. Hệ quả có thể là doanh số bán smartphone Android và máy tính chạy Windows sụt giảm.

Một ngoại lệ đáng chú ý là Apple, hãng vẫn giữ nguyên giá cho dòng iPhone 17 mới nhất, bất chấp tác động từ thuế quan và những gián đoạn trong chuỗi cung ứng. Công ty nghiên cứu thị trường International Data Corporation (IDC) cho biết Apple và Samsung đang ở vị thế thuận lợi hơn trong việc kìm giá sản phẩm di động, nhờ các thỏa thuận dài hạn giúp họ bảo đảm nguồn cung linh kiện trước tới hai năm.

IDC ước tính, tùy thuộc vào thời gian kéo dài của tình trạng thiếu chip nhớ, thị trường smartphone toàn cầu có thể co lại tới 5,2% trong năm 2026, trong đó các nhà sản xuất Trung Quốc ở phân khúc giá rẻ nhiều khả năng chịu tác động nặng nề nhất.

Khi AI trở thành “người hút vốn” lớn nhất của ngành bán dẫn, các thiết bị tiêu dùng từng được coi là trung tâm tăng trưởng đang dần bị đẩy xuống vị trí thứ yếu. Việc Apple tạm thời giữ giá iPhone cho thấy sức chịu đựng của một đế chế chuỗi cung ứng, nhưng cũng đặt ra câu hỏi lớn hơn: trong kỷ nguyên AI , người tiêu dùng sẽ còn được hưởng bao lâu mức giá ổn định - hay iPhone rồi cũng sẽ phải chia sẻ chi phí của cuộc đua trí tuệ nhân tạo toàn cầu?