Bất cập về ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp
Kiểm toán Nhà nước vừa công bố kết quả kiểm toán việc thực hiện các chính sách ưu đãi đầu tư tại khu kinh tế (KKT), khu công nghiệp (KCN) giai đoạn 2022-2024 tại Bộ Tài chính và các địa phương: Quảng Ninh, Bình Thuận, Hà Tĩnh, Thanh Hóa, Đồng Nai, Bắc Ninh, Hà Nội, Quảng Bình.
Qua kiểm toán cho thấy, giai đoạn 2022-2024, trên cơ sở kế thừa những chủ trương, cơ chế, chính sách của các giai đoạn trước, các KKT, KCN trên cả nước đã đóng góp tích cực vào thành tựu tăng trưởng và phát triển kinh tế xã hội của các địa phương nói riêng và đất nước nói chung.
Qua đó, thu hút được lượng vốn đầu tư lớn, bổ sung nguồn lực quan trọng cho đầu tư phát triển, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế; giải quyết việc làm, chuyển dịch cơ cấu lao động, tăng năng suất lao động và cải thiện chất lượng nguồn nhân lực…
Chính sách về KKT, KCN chưa đồng bộ. Ảnh minh họa.
Tuy nhiên, cơ quan kiểm toán cũng chỉ ra nhiều bất cập về cơ chế chính sách. Trong đó, các quy định pháp luật về ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp đối với dự án đầu tư tại KCN còn chưa rõ ràng, chưa thống nhất.
Sự khác biệt giữa các quy định hiện hành dẫn đến việc các doanh nghiệp và cơ quan thuế địa phương gặp khó khăn khi áp dụng chính sách, phải xin hướng dẫn trực tiếp từ cơ quan thuế cấp trên.
Kiểm toán Nhà nước cũng chỉ rõ, chính sách về KKT, KCN còn chưa được quy định đồng bộ tại các văn bản, do khung pháp lý mới chỉ dừng lại ở nghị định và chưa có Luật KKT, KCN. Một số văn bản hướng dẫn theo Nghị định 35/2022 của Chính phủ, chưa được các cơ quan chuyên môn ban hành đầy đủ, gây khó khăn trong quá trình thực thi chính sách, nhất là trong việc phát triển mô hình KCN mới.
Chính sách khuyến khích xây dựng nhà ở chưa đủ hấp dẫn
Về cơ chế thu hút đầu tư, theo Kiểm toán Nhà nước, hệ thống chính sách ưu đãi đầu tư, hỗ trợ đầu tư của KKT, KCN hiện nay thiếu hiệu quả để định hướng dòng đầu tư.
Mặt khác, chính sách ưu đãi đầu tư đối với KKT, KCN hiện nay áp dụng chung cho cả nước mà chưa tính đến yếu tố đặc thù về điều kiện phát triển, dẫn đến khó khăn trong việc thu hút các khu thành lập sau và ở địa bàn kinh tế - xã hội khó khăn hơn.
Thực tế giai đoạn 2022-2024, trong số 73 KCN được chấp thuận chủ trương đầu tư, chỉ có 7 KCN nằm ở địa bàn điều kiện kinh tế đặc biệt khó khăn, 23 KCN nằm ở địa bàn kinh tế khó khăn.
Kiểm toán Nhà nước cũng cho rằng, đề xuất, thành lập KKT, KCN vẫn còn dàn trải, thiếu định hướng và còn lỗ hổng trong việc thành lập mới: Chất lượng, hiệu quả quy hoạch, chấp thuận chủ trương đầu tư KKT, KCN chưa đáp ứng yêu cầu; tính đồng bộ gắn kết giữa các quy hoạch hạ tầng xã hội, nguồn nhân lực, sử dụng đất, đô thị còn chưa cao.
Điểm đáng lưu ý khác liên quan đến thiết chế xã hội, cơ quan kiểm toán nhìn nhận, cơ chế, chính sách khuyến khích đầu tư xây dựng nhà ở, công trình thể thao, văn hóa, cơ sở giáo dục mầm non phục vụ người lao động trong KKT, KCN chưa đủ hấp dẫn.
Nhiều địa phương chưa chú trọng gắn việc xây dựng quy hoạch chi tiết một số KCN với quy hoạch nhà ở, công trình công cộng phục vụ đời sống người lao động làm việc trong KCN theo quy định…
Từ các đánh giá kể trên, Kiểm toán Nhà nước kiến nghị Bộ Tài chính và các địa phương nghiêm túc khắc phục các tồn tại, thiếu sót và tổng hợp báo cáo Thủ tướng Chính phủ xem xét, chỉ đạo các bộ, ngành liên quan.