Ảnh: Quốc hội
Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên nhấn mạnh, Luật Đất đai (sửa đổi) gồm 13 Chương, 112 Điều, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2027, trừ trường hợp quy định tại khoản 4, 5 Điều 109 của Luật này. Với 466/479 đại biểu có mặt tham gia biểu quyết tán thành, Quốc hội chính thức thông qua Luật Đất đai (sửa đổi).
Trước khi các đại biểu Quốc hội bấm nút thông qua đã nghe Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi).
Theo Bộ trưởng, Chính phủ đã chỉ đạo rà soát kỹ lưỡng dự thảo luật nhằm bảo đảm tính hợp hiến, tính đồng bộ, thống nhất với dự thảo Luật Nhà ở, Luật Kinh doanh bất động sản và các luật chuyên ngành có liên quan.
Đối với nội dung đề nghị nghiên cứu chính sách về cơ chế xử lý tiền thuê đất đã nộp tương ứng với thời gian còn lại khi chuyển quyền khi chuyển hình thức thuê đất từ hình thức trả tiền thuê đất một lần sang hình thức trả tiền thuê đất hàng năm theo định theo hướng cho phép bù trừ vào nghĩa vụ tài chính về đất đai phát sinh từ dự án đầu tư khác của cùng chủ đầu tư trên cùng địa bàn cấp tỉnh, Chính phủ nhận thấy đây là vấn đề chưa được pháp luật về ngân sách nhà nước quy định. Mặt khác có dự án thuộc trường hợp cho thuê đất trả tiền thuê đất một lần cho cả thời gian thuê đất nhưng được miễn giảm tiền thuê đất, tiền thuế tiền sử dụng đất. Do vậy đề nghị giao Chính phủ quy định để linh hoạt và thuận lợi trong quá trình tổ chức triển khai thực hiện.
Về quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất thể chế theo đúng tinh thần Nghị quyết số 21 tiến tới chỉ có một quy hoạch chung thống nhất trên một địa bàn. Dự thảo luật đã hoàn thiện theo hướng không lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất cấp tỉnh, phương án sử dụng đất là một nội dung của quy hoạch tỉnh. Ở cấp xã không có quy hoạch sử dụng đất cấp xã và kế hoạch sử dụng đất cấp xã là một nội dung để thực hiện quy hoạch chung được phân cấp, được cập nhật các nội dung của quy hoạch tỉnh, quy hoạch đô thị và nông thôn, quy hoạch ngành có sử dụng đất để theo dõi việc quản lý sử dụng đất tại địa phương.
Về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, dự thảo luật đã bổ sung quy định chặt chẽ hơn. Về giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất, tiếp thu ý kiến của đại biểu Quốc hội, ý kiến của cơ quan thẩm tra, dự thảo luật đã bãi bỏ quy định căn cứ giao đất, cho thuê đất để thực hiện dự án đầu tư được xem xét trên cơ sở đánh giá về tiến độ sử dụng đất, tiến độ đầu tư của dự án đầu tư. Đối với quy định về giao đất, cho thuê đất không qua đấu giá, đấu thầu thuộc trường hợp được miễn tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, Chính phủ đề xuất giữ nguyên như phương án Chính phủ đã trình Quốc hội.
Về tài chính đất đai, giá đất, bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất, theo quy định của luật này được ban hành để áp dụng từ ngày 01 tháng 01 năm 2028. Các quy định về giá đất tại Luật Đất đai năm 2024, Nghị quyết số 254 được áp dụng cho các trường hợp đến hết ngày 31 tháng 12 năm 2027. Về chuyển biện pháp thu hồi đất sang biện pháp tài chính thu tiền sử dụng đất, tiền thuê đất đối với đất bỏ hoang, dự thảo luật đã quy định cụ thể về tính tiền sử dụng đất tăng thêm, tiền thuê đất tăng thêm đối với dự án đầu tư không đưa đất vào sử dụng, chậm đưa đất vào sử dụng.
Về đăng ký, cấp giấy chứng nhận, dự thảo luật đã mở rộng xem xét cấp giấy chứng nhận cho hộ gia đình, cá nhân sử dụng trước ngày 01 tháng 08 năm 2024 do nhận chuyển nhượng nhưng chưa thực hiện thủ tục chuyển quyền theo đúng tinh thần Nghị quyết số 21.
Ngoài ra, liên quan đến quy định về công chứng , tiếp thu ý kiến kết luận của ủy ban thường vụ Quốc hội và ý kiến đại biểu Quốc hội, tại cuối khoản 4 Điều 21 dự thảo luật đã tiếp thu bổ sung cụm từ bảo đảm an toàn pháp lý trong giao dịch. Đồng thời đề xuất sửa đổi luật công chứng trong luật đất đai theo hướng giao dịch phải công chứng là giao dịch quan trọng, đòi hỏi điều kiện tham gia chặt chẽ, mức độ an toàn pháp lý cao và được luật quy định phải công chứng hoặc luật giao Chính phủ quy định phải công chứng . Cho phép quy định này có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 01 năm 2027, thống nhất với thời điểm luật sửa đổi bổ sung một số điều của luật công chứng có hiệu lực thi hành
Đối với một số ý kiến liên quan đến tiếp thu, rà soát, nghiên cứu phương án xác định thời điểm xác định giá đất đối với quỹ đất thanh toán cho dự án xây dựng hợp đồng xây dựng chuyển giao BT, do phương án xử lý khó khăn, vướng mắc về thời điểm xác định giá trị quỹ đất thanh toán cho nhà đầu tư thực hiện dự án BT chưa được báo cáo cấp có thẩm quyền, chưa được đánh giá kỹ lưỡng tác động nên chưa đủ cơ sở thực tiễn để đề xuất chính sách. Chính phủ đang chỉ đạo Bộ Tài chính đánh giá kỹ nội dung này để sửa đổi trong luật đầu tư theo phương thức đối tác công tư PPP.