Metro số 2 TP.HCM dự kiến vận hành tự động, không cần lái tàu

Sở Xây dựng TP.HCM vừa gửi báo cáo UBND thành phố về phương án công nghệ , quy chuẩn và tiêu chuẩn kỹ thuật chính áp dụng cho dự án Metro số 2 (Bến Thành – Tham Lương). Tuyến metro dài hơn 11,2 km, chạy theo trục Đông – Tây qua các hành lang Bến Thành – Cách Mạng Tháng Tám – Trường Chinh – Tham Lương, đóng vai trò điều phối giao thông công cộng và giảm ùn tắc cho khu vực.

Sau khi chuyển đổi nguồn vốn từ ODA sang đầu tư công, TP.HCM đã hoàn tất nhiều thủ tục để điều chỉnh dự án và bổ sung các hạng mục kết nối đồng bộ với Metro số 1 tại ga Bến Thành. Tuyến Metro số 2 cũng được chọn làm dự án thí điểm áp dụng cơ chế đặc thù theo Nghị quyết 188 của Quốc hội, nhằm đảm bảo khởi công đúng mốc ngày 15/1/2026.

Theo Sở Xây dựng, phương án công nghệ cũ (giai đoạn 2010-2016) không còn phù hợp trước tốc độ phát triển nhanh của công nghệ đường sắt đô thị. Việc cập nhật là cần thiết để đáp ứng xu hướng quốc tế, đồng thời bảo đảm khả năng liên thông với Metro số 1 và các tuyến metro tương lai. Công nghệ được đề xuất áp dụng theo tiêu chuẩn châu Âu, tích hợp các hạng mục hiện đại nhưng vẫn phù hợp quy chuẩn Việt Nam.

Qua tổng hợp ý kiến các sở ngành, đơn vị chuyên môn, doanh nghiệp và chuyên gia, các góp ý đều thống nhất với hướng thay đổi công nghệ do Ban Quản lý đường sắt đô thị TP.HCM (chủ đầu tư) đề xuất. Trước đó, dự án sử dụng vốn vay ODA nhưng gặp nhiều vướng mắc, nên Ban Thường vụ Thành ủy quyết định chuyển sang dùng ngân sách TP; đến tháng 7/2025, Thủ tướng đã chấp thuận dừng sử dụng vốn ODA và vốn ưu đãi từ Ngân hàng Tái thiết Đức.

Một trong những nội dung điều chỉnh lớn là chuyển từ cấp điện ray thứ 3 (750V DC) sang cấp điện trên cao (1.500V DC), được đánh giá mang lại hiệu quả kinh tế hơn. Dự án cũng bổ sung hệ thống thu hồi năng lượng tái sinh từ phanh tàu để tối ưu tiêu thụ điện năng. Hệ thống vé tự động (AFC) sẽ được nâng cấp để liên thông toàn mạng lưới metro trong tương lai.

Đáng chú ý, tuyến Metro số 2 được nâng mức tự động hóa lên GoA4, nghĩa là tàu vận hành hoàn toàn tự động, không có lái tàu và không cần nhân viên đi kèm. Hệ thống có khả năng tự khởi động, tự kiểm tra, dừng đỗ chính xác, quay vòng, chuyển chế độ vận hành, sơ tán hành khách hoặc đưa tàu vào xưởng theo quy trình lập trình sẵn. Trong các tình huống đặc biệt hoặc sự cố khẩn cấp, nhân viên tại trung tâm điều khiển (OCC) có thể can thiệp từ xa, bao gồm kích hoạt hãm khẩn cấp, điều khiển cửa và điều chỉnh điều hòa.

Trước đây, nếu giữ nguyên công nghệ GoA2, hầu hết thao tác như khởi động, dừng ga, mở cửa hay xử lý sự cố đều phải do lái tàu thực hiện.

Theo Hiệp hội Vận tải công cộng quốc tế (UITP), vận hành tự động hoàn toàn đang trở thành xu thế chủ đạo với 75% tuyến mới trên thế giới áp dụng từ năm 2020. Đến cuối năm 2025, dự kiến có 2.300km đường Metro tự động hoàn toàn được đưa vào khai thác trên toàn cầu.