Mở kênh dẫn vốn ngoại cho nền kinh tế

Cơ hội tiếp cận dòng vốn từ khối tài sản 22.000 tỉ USD

Hơn 200 đại biểu gồm tổ chức tài chính, quỹ đầu tư trong nước, ngân hàng lưu ký toàn cầu cũng như các "cá mập" đầu tư quốc tế như Vanguard, BlackRock... đã có mặt tại Hội nghị "Việt Nam chính thức tham gia vào rổ chỉ số toàn cầu - FTSE Russell Global Equity Index Series" diễn ra tại Hà Nội, do Bộ Tài chính (Ủy ban Chứng khoán nhà nước) cùng FTSE Russell tổ chức vào tối 18.9. Hội nghị diễn ra ngay trước thềm thị trường chứng khoán (TTCK) Việt Nam được nâng hạng từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp theo phân loại của FTSE Russell chính thức có hiệu lực vào ngày mai (21.9). Tại hội nghị, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn thực hiện nghi thức đánh cồng, chính thức đánh dấu việc Việt Nam tham gia vào chỉ số thị trường mới nổi.

Ngay trước thời điểm TTCK Việt Nam chính thức được FTSE Russell nâng hạng , hình ảnh cờ đỏ sao vàng cùng thông điệp chúc mừng cũng đã xuất hiện trên các màn hình lớn tại Sở Giao dịch chứng khoán New York (NYSE), Mỹ.

ẢNH: UBCKNN

Bà Fiona Bassett, Tổng giám đốc FTSE Russell, đánh giá việc thay đổi phân loại thị trường là kết quả của nhiều năm nỗ lực, hợp tác và cải cách của Chính phủ, cơ quan quản lý, các sở giao dịch, công ty chứng khoán, tổ chức lưu ký và toàn bộ hệ sinh thái tài chính. Hiện tại có hơn 22.000 tỉ USD tài sản trên toàn cầu sử dụng các chỉ số của FTSE Russell làm chuẩn tham chiếu. Điều này củng cố vị thế của Việt Nam như một điểm đến ngày càng quan trọng đối với đầu tư quốc tế và phản ánh niềm tin của nhà đầu tư toàn cầu vào triển vọng của thị trường.

Việc chính thức được nâng hạng là dấu mốc quan trọng, thể hiện sự ghi nhận của tổ chức xếp hạng quốc tế đối với tiến trình cải cách, hoàn thiện thể chế và nâng cao năng lực vận hành của TTCK Việt Nam trong thời gian qua sau 30 năm hình thành và phát triển; đồng thời mở ra cơ hội tăng cường thu hút dòng vốn đầu tư quốc tế, đặc biệt từ các quỹ đầu tư chủ động và thụ động theo dõi các chỉ số thị trường mới nổi. Ngay bên lề hội nghị nói trên, ông Bùi Hoàng Hải, Phó chủ tịch Ủy ban Chứng khoán nhà nước, chia sẻ rằng Vanguard - một trong những tập đoàn quản lý tài sản lớn nhất thế giới - dự kiến phân bổ khoảng 2,5 tỉ USD vào TTCK Việt Nam, cao hơn đáng kể so với ước tính ban đầu khoảng 1,6 tỉ USD.

Trước đó, nhiều dự báo cho rằng sau khi nâng hạng , TTCK Việt Nam sẽ thu hút được khoảng 2,5 tỉ USD vốn đầu tư nước ngoài. Nhưng thực tế có thể dòng vốn tham gia sẽ nhiều hơn theo thời gian. Ông Pankaj Mataney, Giám đốc kinh doanh nền tảng & chiến lược chỉ số khu vực châu Á tại Morgan Stanley, phát biểu tại hội thảo "Viet Nam Becoming" diễn ra trong ngày 18.9 do Công ty Chứng khoán SSI tổ chức, cho biết tỷ trọng của Việt Nam trong chỉ số thị trường mới nổi sẽ không chỉ phụ thuộc vào dòng vốn mới. Khi ngày càng nhiều doanh nghiệp Việt Nam niêm yết và quy mô vốn hóa của thị trường tăng lên, tỷ trọng Việt Nam trong chỉ số cũng sẽ được nâng lên. Do vậy, dòng vốn khoảng 2,5 tỉ USD chỉ là điểm khởi đầu; khi quy mô thị trường tiếp tục mở rộng, tỷ trọng của Việt Nam trong các chỉ số quốc tế cũng có thể tăng lên nhiều hơn.

Nâng tầm uy tín quốc gia, thúc đẩy thị trường vốn phát triển

Bà Thiều Thị Nhật Lệ, Tổng giám đốc Công ty Quản lý quỹ UOB Asset Management Việt Nam, tính toán theo tỷ trọng của Việt Nam trong các chỉ số của FTSE, ước tính dòng tiền vào Việt Nam trong 12 tháng tới sẽ khoảng từ 1,5 - 2 tỉ USD. Riêng dòng tiền chủ động thì được kỳ vọng sẽ lớn hơn. "Khi thị trường Việt Nam được đưa vào nhóm thị trường mới nổi, phạm vi quan tâm của các định chế tài chính và các quỹ đầu tư lớn trên thế giới có thể được mở rộng. Đây là điểm có ý nghĩa đối với khả năng thu hút vốn dài hạn. Các tổ chức đầu tư lớn thường có tầm nhìn dài hơn và ít bị chi phối hoàn toàn bởi những biến động ngắn hạn của thị trường. Do đó, ý nghĩa của nâng hạng không chỉ nằm ở lượng vốn có thể thu hút, mà còn ở việc thị trường Việt Nam có thêm cơ hội tiếp cận một nhóm nhà đầu tư tổ chức rộng hơn", bà Lệ nói và nhấn mạnh tác động lớn hơn và lâu dài hơn đối với thị trường Việt Nam là việc nâng hạng sẽ tiếp tục thúc đẩy thị trường Việt Nam cải cách về mặt cấu trúc, nâng chất lượng thị trường để có thể thu hút thêm sự tham gia của nhà đầu tư trong nước cũng như các định chế tài chính và nhà đầu tư tổ chức nước ngoài trong những năm tới. Việc nâng hạng cũng sẽ có tác động tích cực đến thị trường cũng như tâm lý nhà đầu tư, giúp thị trường thu hút thêm dòng tiền từ nhà đầu tư và qua đó thì nó cũng chảy vào nền kinh tế.

Không chỉ là việc TTCK được nâng hạng mà trước đó vào tháng 5, Moody's đã nâng triển vọng của Việt Nam từ mức "Ổn định" lên "Tích cực", khẳng định xếp hạng tín nhiệm quốc gia của Việt Nam ở mức Ba2. Tổ chức này đánh giá chất lượng thể chế và quản trị đang được cải thiện rõ rệt thông qua các cải cách hành chính, pháp lý và khu vực công đã tăng tốc từ cuối năm 2024. Đồng thời, năng lực cạnh tranh của nền kinh tế Việt Nam tiếp tục được tăng cường thông qua đẩy mạnh số hóa, đầu tư cơ sở hạ tầng, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và phát triển thị trường vốn. Rủi ro từ các biện pháp bảo hộ thương mại của Mỹ đã giảm so với dự báo trước đó. Trong khi Việt Nam duy trì tăng trưởng kinh tế tích cực cùng dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) ổn định, qua đó tiếp tục khẳng định vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Điều này đã đưa uy tín quốc gia của Việt Nam được cải thiện vượt bậc.

Chuyên gia tài chính, TS Nguyễn Trí Hiếu nhận xét Việt Nam đang mở ra nhiều cánh cửa hút các nguồn vốn mới. Đầu tiên là TTCK Việt Nam nâng hạng đã thu hút được sự chú ý của nhiều nhà đầu tư nước ngoài, đặc biệt là các "cá mập" đầu tư. Thứ hai là Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam đi vào hoạt động mở ra nhiều cơ hội thu hút dòng vốn ngoại . Đáng chú ý, việc Moody's đã nâng triển vọng của Việt Nam từ mức "Ổn định" lên "Tích cực" đã giúp tín nhiệm quốc gia của Việt Nam đi lên. Điều này đồng nghĩa chúng ta đi vay vốn nước ngoài sẽ dễ hơn và lãi suất thấp hơn; Chính phủ có khả năng phát hành trái phiếu quốc tế với lãi suất thấp hơn hay các doanh nghiệp Việt Nam huy động vốn trên thị trường quốc tế cũng khả quan hơn nhiều. Quan trọng hơn, điều này cho thấy niềm tin của các nhà đầu tư ngoại đối với toàn bộ nền kinh tế đã cao hơn trước, phản ánh kỳ vọng của các tổ chức tài chính toàn cầu về tương lai của Việt Nam trong trung và dài hạn.

TS Nguyễn Trí Hiếu nhấn mạnh: Niềm tin của nhà đầu tư đối với Việt Nam gia tăng thì cánh cửa huy động vốn ngoại ngày càng rộng mở, kể cả vốn đầu tư gián tiếp hay trực tiếp; đồng thời thị trường vốn Việt Nam cũng phát triển mạnh hơn, ngày càng hướng đến sự hoàn thiện. Đây là điểm sáng tích cực cho kinh tế Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu kinh tế tăng trưởng cao thì rất cần huy động nhiều nguồn vốn cả trong nước lẫn ngoài nước.

Tiếp tục hướng tới nâng hạng thị trường, thu hút dòng vốn chất lượng

Đánh giá cao việc TTCK Việt Nam được nâng hạng , ông Michael Kokalari, Chuyên gia kinh tế trưởng, Quỹ đầu tư VinaCapital, cho rằng Việt Nam hiện đã là một trong những điểm đến hấp dẫn hàng đầu thế giới đối với các nhà đầu tư nước ngoài. Mới đây, Nghị quyết 10 của Bộ Chính trị về phát triển khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài đã đặt mục tiêu tăng cường sự liên kết giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước, qua đó mang lại lợi ích lớn cho nền kinh tế và giúp Việt Nam trở nên hấp dẫn hơn nữa đối với nhà đầu tư nước ngoài. Nghị quyết 10 cũng đặt mục tiêu TTCK Việt Nam được MSCI nâng hạng lên thị trường mới nổi trước năm 2030, sau khi đã được FTSE nâng hạng thành công. Đây sẽ là một bước đột phá quan trọng mà Đảng và Chính phủ có thể thực hiện nhằm thu hút các nhà đầu tư chất lượng cao vào thị trường trong nước.

"Chúng tôi có đủ cơ sở để khẳng định rằng nhiều quỹ đầu tư trên toàn cầu, với quy mô hàng trăm tỉ USD, đang rất quan tâm đến thị trường Việt Nam và sẽ sẵn sàng giải ngân khi Việt Nam đạt được cột mốc nâng hạng này. Việc thu hút nguồn vốn đầu tư nước ngoài có thể giúp thúc đẩy mạnh mẽ tăng trưởng kinh tế của Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam vẫn là một nền kinh tế đang phát triển và chưa thể tự đáp ứng toàn bộ nhu cầu vốn cho các dự án hạ tầng quy mô lớn. Thực tế, ngay cả Mỹ trong thế kỷ 19 cũng từng cần huy động vốn từ London để phục vụ quá trình công nghiệp hóa và phát triển hạ tầng", ông Michael Kokalari nhấn mạnh.

PGS-TS Nguyễn Hữu Huân, Phó chủ tịch Cơ quan điều hành Trung tâm tài chính quốc tế tại TP.HCM, nhận định việc nâng hạng TTCK không chỉ nằm ở con số vài tỉ USD vốn ngoại có thể chảy vào thị trường mà ý nghĩa lớn hơn là Việt Nam đang được định vị lại trên bản đồ phân bổ vốn toàn cầu. Khi được đưa vào hệ thống các chỉ số của thị trường mới nổi, Việt Nam sẽ bước vào "radar" đầu tư của một tập hợp nhà đầu tư lớn hơn rất nhiều, bao gồm các quỹ ETF, quỹ đầu tư theo chỉ số, quỹ hưu trí, công ty bảo hiểm và các nhà quản lý tài sản quốc tế. Đây là những dòng vốn có quy mô rất lớn và thường mang tính dài hạn hơn.

Vì vậy, cần nhìn câu chuyện nâng hạng qua ba tác động lớn. Thứ nhất, mở rộng khả năng tiếp cận nguồn vốn quốc tế của nền kinh tế. Dòng tiền vài tỉ USD ban đầu là quan trọng, nhưng quan trọng hơn là hiệu ứng tích lũy trong nhiều năm tới. Khi tỷ trọng của Việt Nam trong các bộ chỉ số quốc tế tăng lên, quy mô vốn đầu tư quốc tế có thể tiếp tục mở rộng cùng với sự phát triển của thị trường.

Thứ hai, nâng hạng tạo áp lực tích cực buộc thị trường vốn Việt Nam phải tiến gần hơn tới các chuẩn mực quốc tế về minh bạch thông tin, quản trị doanh nghiệp, thanh toán, lưu ký, khả năng tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài và bảo vệ nhà đầu tư. Đây mới là giá trị mang tính cấu trúc. Một thị trường vốn minh bạch và hiệu quả hơn không chỉ thu hút vốn ngoại mà còn làm giảm chi phí vốn cho doanh nghiệp trong nước.

Thứ ba, nâng hạng giúp thay đổi cấu trúc huy động vốn của nền kinh tế. Việt Nam đang cần một lượng vốn rất lớn cho hạ tầng, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và tăng trưởng trong giai đoạn tới. Nếu thị trường chứng khoán và thị trường trái phiếu phát triển tương xứng, nền kinh tế có thể giảm dần sự phụ thuộc quá lớn vào tín dụng ngân hàng và huy động nhiều hơn nguồn vốn trung, dài hạn từ thị trường vốn.

Sau FTSE, theo ông Nguyễn Hữu Huân, mục tiêu dài hạn phải là tiếp tục cải thiện chất lượng thị trường, hướng tới những chuẩn mực cao hơn và thu hút không chỉ dòng vốn đầu tư danh mục, mà cả các định chế tài chính, công ty quản lý quỹ và các nhà đầu tư tổ chức toàn cầu hiện diện lâu dài tại Việt Nam. Ở góc độ rộng hơn, quá trình này cũng có tính bổ trợ rất lớn cho việc hình thành Trung tâm tài chính quốc tế tại TP.HCM.

"Một thị trường chứng khoán được quốc tế công nhận, kết hợp với hệ sinh thái quỹ đầu tư, trái phiếu quốc tế, fintech và các sản phẩm tài chính mới, sẽ giúp Việt Nam từng bước chuyển từ vị thế một quốc gia chủ yếu tiếp nhận vốn sang một thị trường có khả năng huy động, trung chuyển và phân bổ vốn quốc tế", PGS-TS Nguyễn Hữu Huân nhấn mạnh.