Một loại nhiên liệu đắt hơn 71% sau 1 năm: Kinh tế Mỹ chứng kiến điều chưa từng có trong lịch sử

Theo AAA, giá diesel trung bình trên toàn nước Mỹ hiện ở mức khoảng 6,277 USD/gallon, giảm so với đỉnh 6,528 USD/gallon. Tuy nhiên, mức giá này vẫn cao hơn 71% so với cùng kỳ năm ngoái.

Đáng chú ý, mức tăng của diesel vượt xa dầu thô. Giá dầu thô Mỹ hiện cao hơn khoảng 56% so với 1 năm trước. Sự chênh lệch này xuất hiện trong bối cảnh năng lực lọc dầu tại Trung Đông và Nga bị ảnh hưởng, khiến thị trường các sản phẩm nhiên liệu tinh chế chịu sức ép lớn hơn thị trường dầu thô.

Diesel đặc biệt quan trọng bởi đây là đầu vào của nhiều hoạt động kinh tế, từ xe tải vận chuyển hàng hóa, máy móc nông nghiệp đến sản xuất công nghiệp. Vì vậy, mỗi đợt tăng giá mạnh đều có khả năng lan truyền nhanh sang giá thành hàng hóa.

Các chỉ số giá tiêu dùng và giá sản xuất gần đây đã ghi nhận chi phí vận tải tăng lên, trong khi những khảo sát nhà quản trị mua hàng cũng cho thấy giá đầu vào mà doanh nghiệp phải trả tăng mạnh.

Amrita Sen, nhà đồng sáng lập kiêm giám đốc nghiên cứu thị trường tại Energy Aspects, cho rằng diễn biến hiện nay cho thấy giá nhiên liệu tinh chế có vai trò ngày càng lớn đối với lạm phát.

Theo bà, trong vài tháng gần đây, các sản phẩm dầu mỏ có thời điểm được giao dịch với mức giá tương đương gấp đôi dầu thô - hiện tượng chưa từng xảy ra trước đây. Sen cho rằng diesel và xăng mới là những loại nhiên liệu tác động trực tiếp đến lạm phát, thay vì bản thân dầu thô.

Trước đây, giá dầu thô thường biến động tương đối đồng điệu với giá các sản phẩm sau lọc dầu và được sử dụng như một chỉ báo cho chi phí nhiên liệu. Tuy nhiên, mối quan hệ này đang bị phá vỡ.

Sen cho biết kể từ tháng 5, lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ kỳ hạn 10 năm lần đầu tiên có tương quan với giá diesel chặt chẽ hơn so với dầu thô. Nguyên nhân là giá nhiên liệu cao khiến kỳ vọng lạm phát tiếp tục duy trì ở mức cao. Do đó, thị trường đặt cược Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) sẽ có lập trường cứng rắn hơn và tiếp tục nâng lãi suất.

Kỳ vọng Fed thắt chặt chính sách tiền tệ đẩy lợi suất trái phiếu đi lên, từ đó làm tăng chi phí vay của người dân và doanh nghiệp. Như vậy, cú sốc diesel không chỉ xuất hiện tại trạm nhiên liệu mà có thể lan sang chi phí tín dụng và nhiều hoạt động khác của nền kinh tế.

Sức ép này khiến chính quyền Tổng thống Donald Trump gần đây tập trung nhiều hơn vào việc hạ giá diesel. Đầu tuần trước, ông Trump ký sắc lệnh hoãn thuế diesel liên bang 24 cent/gallon đến cuối năm. Tuy nhiên, nhiều bang vẫn áp dụng các loại thuế riêng đối với nhiên liệu này.

Đến ngày 9/10, ông Trump thông báo đã đạt thỏa thuận với Tổng thống Nga Vladimir Putin để nhập diesel từ Nga. Theo thông tin được ông công bố, Nga sẽ cung cấp hơn 300.000 tấn trước mắt, sau đó thêm 500.000 tấn vào tháng 11 và 1 triệu tấn “ngay sau đó”. Thêm 3 triệu tấn khác sẽ được giao trong một khoảng thời gian ngắn tiếp theo.

Thông báo gây chú ý bởi chỉ 1 tháng trước, ông Trump đã ký luật trừng phạt quy mô lớn, trong đó áp thuế cao đối với những nước mua nhiều năng lượng Nga.

Dù vậy, các biện pháp mới chưa chắc đủ sức kéo đáng kể chi phí nhiên liệu xuống. Nông dân và tài xế xe tải tại nền kinh tế lớn nhất thế giới cho rằng việc hoãn khoản thuế 24 cent chỉ mang lại tác động hạn chế, bởi diesel hiện đắt hơn khoảng 2,60 USD/gallon so với một năm trước.

Các chuyên gia cũng hoài nghi tác động của việc nhập nhiên liệu Nga. Michael Lynch, chuyên gia tại Energy Policy Research Foundation, cho rằng nếu Mỹ mua diesel Nga, những khách hàng hiện tại của Nga có thể phải tìm nguồn cung khác. Nhu cầu vì thế chỉ dịch chuyển giữa các thị trường thay vì làm tăng đáng kể nguồn cung toàn cầu, khiến giá khó giảm mạnh.

Giá nhiên liệu cũng đang trở thành vấn đề chính trị khi Mỹ tiến gần cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.

Dẫu vậy, việc kéo giá xuống chưa chắc mang lại lợi thế lớn cho đảng Cộng hòa. Một khảo sát mới của Politico cho thấy chỉ 10% cử tri chưa quyết định nói rằng họ sẽ có xu hướng bỏ phiếu cho ứng viên Cộng hòa hơn nếu giá xăng giảm 1 USD/gallon.

Khoảng 29% cho biết điều này không ảnh hưởng đến lựa chọn của họ, trong khi 57% chưa biết liệu giá nhiên liệu giảm có thay đổi quyết định hay không. Các kết quả tương tự xuất hiện khi cử tri được hỏi về khả năng chiến sự với Iran kết thúc hoặc lạm phát giảm mạnh.

Theo Fortune