Mỹ đưa bạc vào danh sách khoáng sản quan trọng, mở đường cho áp thuế: “Cơn địa chấn” mới trên thị trường kim loại quý?

Bộ Nội vụ Mỹ vừa đưa một loạt khoáng sản , bao gồm bạc , đồng và than cốc , vào danh sách khoáng sản quan trọng (critical minerals) – một động thái có thể mở đường cho các biện pháp thuế quan mới đối với những mặt hàng này trong tương lai, theo Financial Times .

Danh sách khoáng sản quan trọng được Cục Khảo sát Địa chất Mỹ (USGS) cập nhật ba năm một lần, đóng vai trò định hướng cho chính sách thương mại và an ninh nguyên liệu của Washington. Việc một khoáng sản có tên trong danh sách không chỉ xác định khả năng bị áp thuế theo Mục 232 của Luật Thương mại Mỹ – vốn được sử dụng để bảo vệ an ninh quốc gia – mà còn ảnh hưởng đến việc các dự án khai thác trong nước có đủ điều kiện nhận hỗ trợ từ chính phủ liên bang hay không.

Chính quyền Tổng thống Donald Trump từ lâu đã đặt ưu tiên hàng đầu vào việc đảm bảo chuỗi cung ứng khoáng sản quan trọng , đặc biệt là các nguyên liệu được sử dụng trong sản xuất công nghiệp, năng lượng và quốc phòng. Cùng với đó, Mỹ mở rộng đáng kể phạm vi định nghĩa “khoáng sản quan trọng”, bao gồm cả một số vật liệu mà nước này vốn sản xuất dồi dào, thậm chí có thể xuất khẩu – như than cốc hay boron .

Việc bổ sung đồng và than cốc vào danh sách đã được giới phân tích dự báo từ trước. Tuy nhiên, sự xuất hiện của bạc gây chú ý đặc biệt, bởi kim loại quý này có thể trở thành tâm điểm nếu Mỹ quyết định áp thuế nhập khẩu.

Theo bà Suki Cooper , chuyên gia phân tích tại Standard Chartered , việc Mỹ có áp thuế với bạc hay không vẫn còn “mơ hồ”, nhưng việc bạc được đưa vào danh sách đã là bước đi đầu tiên trong tiến trình xem xét chính sách thuế . Bà lưu ý rằng Mỹ đã loại trừ một số mã hải quan của bạc khỏi danh sách áp thuế, đồng nghĩa với việc một số dạng bạc tinh chế hoặc công nghiệp có thể được miễn trừ .

Dù chưa có quyết định cụ thể, thị trường bạc toàn cầu đã phản ứng mạnh . Lượng bạc dự trữ tại sàn New York tăng lên mức kỷ lục trong tháng trước, trong khi London – trung tâm giao dịch bạc lớn nhất thế giới – ghi nhận tình trạng thiếu hụt tạm thời . Hiện Mỹ phải nhập khẩu khoảng 2/3 lượng bạc tiêu thụ trong nước , chủ yếu phục vụ sản xuất điện tử, tấm pin mặt trời, trang sức và đầu tư.

Giá bạc đã vượt mốc 50 USD/oz trong tháng 10 vừa qua, mức cao nhất trong nhiều năm, do nhu cầu tăng mạnh từ lĩnh vực năng lượng tái tạo và dòng vốn đầu tư phòng ngừa rủi ro.

Bên cạnh bạc , việc đưa đồng vào danh sách phản ánh nỗ lực của Mỹ trong việc củng cố chuỗi cung ứng cho các ngành công nghiệp then chốt, đặc biệt là điện, xây dựng và sản xuất năng lượng sạch. Đồng là kim loại cơ bản không thể thiếu trong sản xuất dây điện, xe điện và hạ tầng truyền tải điện.

Theo USGS, động thái này giúp giảm sự phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu – trong đó có Trung Quốc và Chile – đồng thời khuyến khích khai thác và tinh luyện trong nước . Việc được liệt vào danh sách “critical minerals” cũng đồng nghĩa với việc các dự án khai thác đồng có thể tiếp cận nhanh hơn các gói hỗ trợ và ưu đãi tài chính từ chính phủ liên bang.

Ngoài bạc , đồng và than cốc , đợt cập nhật danh sách lần này còn bao gồm các nguyên tố như chì, phosphate, silicon, uranium và rhenium – được sử dụng trong động cơ phản lực. Một số nguyên tố khác được USGS cảnh báo “có nguy cơ cao bị gián đoạn chuỗi cung ứng ”, gồm rhodium, gallium, germanium, tungsten , cùng một số nguyên tố đất hiếm và potash – phần lớn được nhập khẩu từ Canada.

Theo định nghĩa của USGS, khoáng sản quan trọng là “những hàng hóa thiết yếu cho kinh tế hoặc an ninh quốc gia; có chuỗi cung ứng dễ bị gián đoạn; và đóng vai trò thiết yếu trong sản xuất những sản phẩm mà sự thiếu hụt có thể gây hậu quả nghiêm trọng cho Mỹ.”

Hiện Bộ Năng lượng Mỹ (DOE) cũng duy trì một danh sách tương tự, gồm 41 nguyên tố , được cập nhật lần gần nhất vào năm 2023. Việc mở rộng song song hai danh sách này cho thấy Mỹ đang tăng tốc trong chiến lược tự chủ nguyên liệu – bước đi được xem là trọng tâm của chính sách công nghiệp “Make it in America” mà chính quyền Trump đang thúc đẩy.

Theo FT