Tình hình leo thang nghiêm trọng chỉ vài ngày sau khi lệnh ngừng bắn mong manh sụp đổ, làm dấy lên nguy cơ xung đột quay trở lại thành chiến tranh toàn diện, dù phần lớn các nhà phân tích cho rằng kịch bản này hiện vẫn ít khả năng xảy ra.
Căng thẳng gia tăng từ hôm 12/7, khi Iran tuyên bố đóng cửa eo biển Hormuz. Các hoạt động quân sự cũng khiến tàu biển không thể lưu thông qua tuyến hàng hải chiến lược này. Giá dầu Brent đã tăng lên 84,95 USD/thùng - mức cao nhất trong 1 tháng.
Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết quân đội nước này đã tấn công hệ thống phòng thủ bờ biển, các kho chứa và bệ phóng tên lửa hành trình trên đảo Greater Tunb của Iran từ khoảng 6 giờ sáng theo giờ miền Đông nước Mỹ (10 giờ GMT). Đợt không kích đầu tiên kéo dài khoảng 90 phút.
Chín giờ sau đó, CENTCOM thông báo đã tiến hành đợt không kích thứ hai.
“Các cuộc tấn công nhằm vào những năng lực quân sự mà Iran dùng để đe dọa các tàu đang tự do đi qua eo biển Hormuz – tuyến hàng hải quốc tế có ý nghĩa sống còn đối với thương mại toàn cầu. Quân đội Mỹ đang buộc Iran phải chịu trách nhiệm theo chỉ đạo của Tổng tư lệnh”, CENTCOM viết trên mạng xã hội X.
Reuters dẫn lời 3 quan chức Mỹ cho biết, các cuộc không kích nhằm phá hủy những năng lực quân sự mà Washington cho rằng cần loại bỏ trước khi triển khai các chiến dịch phức tạp hơn.
Quân đội Mỹ cũng tuyên bố họ đã vô hiệu hóa 1 tàu hàng đang hướng đến đảo Kharg của Iran bằng tên lửa Hellfire, sau khi con tàu phớt lờ cảnh báo.
Sau các đợt không kích mới nhất, hãng thông tấn Mehr của Iran đưa tin 4 địa điểm quanh thành phố Ahvaz nằm ở phía bắc Vịnh Ba Tư đã bị tấn công, cùng với thành phố cảng Bandar Abbas ven eo biển Hormuz.
Tasnim cũng đưa tin đã xảy ra các vụ nổ tại thành phố Konarak, nằm ở cực nam Iran bên bờ Vịnh Oman.
Theo các kênh truyền thông khác, tên lửa Mỹ cũng rơi xuống gần Sirik và Qeshm ở miền nam Iran.
Theo Đài truyền hình quốc gia Iran IRIB , Mỹ tấn công gần bệnh viện ở Ahvaz, nơi có trung tâm điều trị ung thư nhi, buộc bệnh viện phải sơ tán tạm thời. Theo IRIB , nhiều gia đình đã phải đưa con em ra ngoài đường để chăm sóc.
Sau đợt không kích đầu tiên, Trưởng đoàn đàm phán Iran Mohammad Baqer Qalibaf ra tuyên bố cho rằng an ninh của Iran phụ thuộc vào việc duy trì “các quy định của Iran” tại eo biển này.
“Chúng tôi đang ở trong một cuộc chiến thiết yếu và mang tính sinh tồn với nước Mỹ”, ông Qalibaf tuyên bố.
Tổng thống Trump vẫn tin sẽ đánh bại Iran
Tổng thống Mỹ Donald Trump tiếp tục thể hiện sự tự tin, tương tự nhiều lần khác kể từ khi Mỹ và Israel phát động chiến dịch tấn công Iran hôm 28/2.
“Chúng ta sẽ sớm đánh bại Iran. Họ sẽ bị đánh bại rất nhanh”, ông Trump phát biểu tại Hội nghị thượng đỉnh Quốc phòng và đổi mới Pennsylvania.
Ông cũng cho rằng Iran “rất muốn đạt được thỏa thuận”.
“Họ không thích những gì chúng ta đang làm và họ thực sự muốn dàn xếp. Chúng ta sẽ xem liệu có đạt được thỏa thuận với họ hay sẽ kết thúc mọi chuyện bằng biện pháp quân sự”, ông nói.
Một ngày trước đó, ông Trump tiết lộ các nhà đàm phán Mỹ đã liên lạc với phía Iran để nhắn rằng: “Các ông tốt hơn hết nên chấp nhận thỏa thuận”.
Người phát ngôn quân đội Iran tuyên bố, cách duy nhất để mở lại eo biển Hormuz là Mỹ phải thực hiện đầy đủ bản ghi nhớ 14 điểm mà hai bên ký hồi tháng 6, đồng thời tuân thủ các “quy định của Iran” đối với hoạt động tàu thuyền qua eo biển.
Iran đang tìm cách thiết lập quyền kiểm soát lâu dài đối với hoạt động hàng hải ở Hormuz và áp phí đối với các tàu đi qua đây – động thái có thể làm thay đổi đáng kể cán cân quyền lực tại khu vực, nơi Mỹ từ lâu đóng vai trò bảo đảm an ninh.
Ngày 16/7, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố đã tấn công các mục tiêu quân sự của Mỹ trong khu vực, bao gồm tại Bahrain, Kuwait và Jordan.
Nỗ lực nối lại đối thoại đã rơi vào bế tắc.
“Hiện tại chúng tôi không có kế hoạch đàm phán nào và đang tập trung vào nhiệm vụ phòng thủ”, Tasnim dẫn lời người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei.