Ảnh minh họa
Trong bối cảnh Mỹ tạm thời nới lỏng các biện pháp trừng phạt đối với dầu Iran nhằm giảm áp lực lên thị trường năng lượng toàn cầu, các nhà giao dịch đã bắt đầu chào bán dầu thô Iran cho các nhà máy lọc dầu Ấn Độ với mức giá cao hơn giá dầu Brent chuẩn quốc tế.
Theo các nguồn tin trong ngành, dầu Iran hiện được chào bán cao hơn khoảng 6–8 USD/thùng so với giá Brent của ICE. Động thái này diễn ra khi nhu cầu năng lượng tại Ấn Độ gia tăng mạnh do gián đoạn nguồn cung qua eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển dầu quan trọng đang chịu ảnh hưởng từ căng thẳng địa chính trị kéo dài sang tuần thứ tư.
Ấn Độ, quốc gia tiêu thụ và nhập khẩu dầu lớn thứ ba thế giới, đã ngừng nhập khẩu dầu từ Iran kể từ tháng 5/2019 dưới áp lực từ các lệnh trừng phạt của Mỹ. Tuy nhiên, với việc Washington cấp phép miễn trừ trừng phạt trong thời hạn 30 ngày đối với các lô dầu Iran đang trên đường vận chuyển, các nhà máy lọc dầu Ấn Độ hiện có cơ hội ngắn hạn để nối lại hoạt động mua hàng từ Tehran.
Theo quy định từ Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài (OFAC), cơ chế miễn trừ áp dụng cho các lô dầu được chất lên tàu trước hoặc vào ngày 20/3 và phải được dỡ xuống trước ngày 19/4. Điều này tạo ra “cửa sổ” khoảng một tháng để các bên tối đa hóa hoạt động giao dịch.
Dù vậy, vấn đề thanh toán vẫn là rào cản lớn. Các thương nhân và Công ty Dầu khí Quốc gia Iran (NIOC) yêu cầu thanh toán bằng USD, song một số bên được cho là sẵn sàng chấp nhận đồng rupee của Ấn Độ. Các nhà máy lọc dầu Ấn Độ đang thận trọng đánh giá cơ chế thanh toán trước khi ký kết hợp đồng, trong bối cảnh Iran vẫn bị loại khỏi hệ thống thanh toán quốc tế SWIFT.
Không chỉ đối mặt với thiếu hụt dầu thô, Ấn Độ còn đang chịu áp lực lớn về nguồn cung khí hóa lỏng (LPG) – mặt hàng thiết yếu phục vụ nhu cầu sinh hoạt. Trước đó, nước này đã gia tăng nhập khẩu dầu từ Nga sau khi Mỹ nới lỏng một phần các hạn chế nhằm kiềm chế đà tăng của giá năng lượng .
Phát biểu về tình hình hiện tại, Fatih Birol – Giám đốc điều hành Cơ quan Năng lượng Quốc tế nhận định cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu hiện nay còn nghiêm trọng hơn cả hai cú sốc dầu mỏ trong thập niên 1970 cộng lại.
Trong khi đó, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết việc cấp phép tạm thời là nhằm giảm bớt áp lực nguồn cung trong ngắn hạn, giữa bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu đang đối mặt với nhiều biến động khó lường.
Ở góc độ quản lý, bà Sujata Sharma – đại diện Bộ Dầu mỏ Ấn Độ – nhấn mạnh rằng mọi quyết định nhập khẩu dầu từ Iran sẽ dựa trên yếu tố kỹ thuật và thương mại, do các doanh nghiệp tự cân nhắc.
Diễn biến hiện tại cho thấy thị trường dầu mỏ toàn cầu đang bước vào giai đoạn nhạy cảm, khi các yếu tố địa chính trị, nguồn cung và cơ chế thanh toán cùng lúc tác động, khiến giá cả và dòng chảy năng lượng trở nên khó dự đoán hơn trong ngắn hạn.