Đất nước dành cho ô tô
Giá xăng tại Mỹ đã vượt qua ngưỡng 4 USD/gallon, một ngưỡng có ý nghĩa tâm lý quan trọng, ở cả 50 tiểu bang khi những hậu quả của cuộc chiến tranh Iran vẫn tiếp tục lan rộng.
Mỹ có lẽ là quốc gia duy nhất mà sự biến động giá xăng dầu lại trở thành tin tức. Theo dõi giá xăng tại các trạm xăng là một thú vui đặc trưng của người Mỹ và thường mang màu sắc chính trị.
Người Mỹ lái xe rất nhiều vì họ buộc phải làm vậy. Hệ thống đường cao tốc mới cho phép di chuyển bằng ô tô nhanh chóng trên phạm vi toàn quốc, nhưng đồng thời cũng củng cố xu hướng phân tán dân cư: Nếu bạn có thể lái xe đi khắp mọi nơi, bạn không cần phải sống gần bất cứ thứ gì.
Cuộc sống tầng lớp trung lưu Mỹ gắn liền không thể tách rời với vùng ngoại ô. Trong khi đó, sự phụ thuộc vào xăng dầu giá rẻ lại gắn liền về mặt tâm lý với khả năng di chuyển của tầng lớp trung lưu và sự mở rộng vùng ngoại ô.
Các con số
Giá xăng ở Mỹ rẻ hơn đáng kể so với ở châu Âu, nơi thuế rất cao. Nó cũng là mức giá rẻ nhất so với tiền lương trong số một số quốc gia lớn.
Tuy nhiên, giá thấp hơn tương đối này lại bị bù đắp bởi mức tiêu thụ cao hơn nhiều của người Mỹ. Trung bình một người lái xe ở Mỹ tiêu thụ gần 575 gallon mỗi năm, gấp khoảng 3 lần so với người lái xe trung bình ở Đức.
Chính vì lý do này, nó là một chỉ số nhạy cảm hơn nhiều và có ý nghĩa kinh tế quan trọng hơn.
Với giá xăng ở mức 3 USD/gallon - mức trung bình trước chiến tranh Iran, hóa đơn tiền xăng hàng năm vào khoảng 1.725 USD, hoặc 144 USD/tháng.
Còn nếu giá xăng ở mức 4,56 USD, mức trung bình toàn quốc hiện nay, con số đó sẽ tăng lên 2.622 USD mỗi năm, hoặc 219 USD/tháng.
Như vậy, sự khác biệt giữa hai phương án là khoảng 900 USD/mỗi người lái xe mỗi năm, một trở ngại kinh tế đáng kể.
Tuy nhiên, những con số không nói lên toàn bộ câu chuyện. Một đặc điểm độc đáo của nước Mỹ là giá xăng được hiển thị công khai ở khắp mọi nơi. Người Mỹ thường xuyên bắt gặp những biển báo giá khổng lồ có đèn chiếu sáng.
Việc xăng dầu luôn hiện hữu và được chú ý khiến nó trở nên quan trọng hơn hẳn so với các khoản chi phí khác. Tiền thuê nhà, phí bảo hiểm y tế hay hóa đơn mua thực phẩm đều tăng lên và được dư luận quan tâm, nhưng những thay đổi này lại ít được nhấn mạnh hơn.
Tuy nhiên, giá xăng đã trở thành một chỉ báo liên tục về tâm lý kinh tế. Nhà báo người Mỹ Ian Bogost mô tả các biển báo tại trạm xăng là "bảng điểm kinh tế được đặt cách nhau vài dãy phố" và thậm chí gọi biển báo giá xăng là "một loại chìa khóa để hiểu cuộc sống của người Mỹ".
Chính trị
Không thể bàn luận về giá xăng mà không đề cập đến khía cạnh chính trị. Sự kiện tạo nên tính chất chính trị của giá xăng chính là cuộc khủng hoảng dầu mỏ những năm 1970, mà nguyên nhân tất nhiên là do các sự kiện ở Trung Đông.
Cuộc cấm vận dầu mỏ của các nước Ả Rập năm 1973 và cuộc Cách mạng Iran năm 1979 đã dẫn đến tình trạng thiếu nhiên liệu và phân phối hạn chế ở Mỹ. Thậm chí còn có những quy định về biển số xe chẵn lẻ để xác định ai được mua xăng vào ngày nào.
Những sự kiện gây gián đoạn nghiêm trọng này ở một quốc gia phụ thuộc vào ô tô đã gieo rắc nỗi lo lắng thường trực về năng lượng vào chính trường Mỹ.
Ký ức về những sự kiện đó vẫn còn vang vọng trong lời lẽ hùng biện cho đến ngày nay, đặc biệt là trong bối cảnh các sự kiện gần đây.
Ông Jimmy Carter thường được nhớ đến như một hình mẫu tiêu biểu của Tổng thống trong "khủng hoảng xăng dầu". Tuy nhiên, những hàng dài người xếp hàng tại các trạm xăng lại gắn liền với sự yếu kém của Tổng thống.
Giá xăng dầu luôn ở mức cao trong suốt nhiệm kỳ Tổng thống của George W. Bush. Đến năm 2008, giá nhiên liệu đã trở thành một phần rõ ràng trong cuộc tranh luận bầu cử Tổng thống ở Mỹ.
Thậm chí còn có các phiên điều trần của Quốc hội về giá năng lượng và các khẩu hiệu tranh cử như "Khoan dầu đi, khoan dầu đi". Cả ông Barack Obama và Joe Biden đều chứng kiến giá xăng dầu tăng cao trong nhiệm kỳ của mình.
Người tiền nhiệm trong đợt tăng giá sau năm 2011 sau Mùa Xuân Ả Rập, trong khi người sau nắm quyền trong thời kỳ chiến tranh Nga-Ukraine và nhu cầu tăng cao sau đại dịch Covid-19.
Xu hướng đó giờ đây có thể áp dụng cả cho Tổng thống Donald Trump. Một cuộc thăm dò mới của Fox News cho thấy 58% người được hỏi coi chi phí sinh hoạt là mối lo ngại kinh tế hàng đầu của họ.
Giá xăng tăng cao sẽ chỉ làm gia tăng thêm những lo lắng. Với tỷ lệ ủng hộ tổng thể của ông Trump vốn đã thấp, điều này có thể gây rắc rối cho Tổng thống và đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ sắp tới.
Điều này càng đáng lo ngại hơn khi phần lớn cử tri ủng hộ ông Trump sống ở vùng nông thôn, vì vậy họ phụ thuộc nhiều vào ô tô.