Ông Trump sắp "đối đầu" với Chủ tịch Fed do chính tay mình bổ nhiệm

Khi ông Kevin Warsh tuyên thệ nhậm chức tại Nhà Trắng hồi tháng 5, Tổng thống Donald Trump đã dành nhiều lời khen cho vị Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) do chính ông lựa chọn, đồng thời khuyến khích ông “hoàn toàn độc lập” trong công việc.

“Cứ làm theo cách của ông”, ông Trump nói.

Thế nhưng, sự “rộng lượng” đó của Tổng thống Trump có thể sớm được thử thách. Fed đang đứng trước sức ép ngày càng lớn phải tăng lãi suất để kiềm chế lạm phát, trong khi ông Trump nhiều lần thúc giục ngân hàng trung ương giảm chi phí vay vốn.

Báo cáo lạm phát công bố hôm thứ Sáu cho thấy lạm phát lõi tháng 8 tăng mạnh hơn dự báo. Diễn biến này khiến xác suất thị trường kỳ vọng Fed tăng lãi suất tại cuộc họp ngày 15–16/9 vọt lên trên 85%.

Nếu Fed tăng lãi suất , ông Warsh sẽ đứng trước một cuộc đối đầu trực tiếp với Tổng thống từng bổ nhiệm mình. Gần đây, ông Trump còn cảnh báo sẽ leo thang các cuộc chiến thương mại nếu chính sách tiền tệ không được nới lỏng. Hôm Chủ nhật, ông tiếp tục nhắc lại quan điểm rằng chi phí vay vốn của Mỹ phải ở mức thấp nhất thế giới.

Khi được hỏi liệu ông có kỳ vọng Fed tăng lãi suất trong cuộc họp sắp tới hay không, ông Trump chỉ trả lời: “Tôi không biết”.

Sức ép từ Nhà Trắng

Áp lực đòi nới lỏng chính sách tiền tệ càng lớn khi Nhà Trắng phải đối mặt với những vấn đề chính trị trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ. Các cuộc thăm dò cho thấy cử tri ngày càng bất mãn vì chi phí sinh hoạt leo thang.

Lãi suất thấp hơn, dù phải mất nhiều tháng mới tác động rõ rệt đến lãi vay mua nhà hay thẻ tín dụng, vẫn có thể giúp ông Trump phát đi tín hiệu rằng nền kinh tế đang được cải thiện.

Nhưng điều này đẩy ông Warsh vào thế khó.

Maurice Obstfeld, chuyên gia cao cấp tại Viện Kinh tế Quốc tế Peterson và nguyên kinh tế trưởng Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), gọi đây là một tình thế “không thể thắng”. Nếu không làm theo ý Tổng thống, ông Warsh có thể hứng chịu sự giận dữ từ Nhà Trắng. Nhưng nếu nhượng bộ, uy tín của Fed trên thị trường có thể bị tổn hại, đồng thời làm gia tăng nguy cơ lạm phát nghiêm trọng hơn về sau.

Theo ông Obstfeld, nhiều khả năng ông Warsh không muốn bị nhớ đến như một Chủ tịch Fed khuất phục trước áp lực của chính quyền, đặc biệt khi tính độc lập của ngân hàng trung ương đang đứng trước nhiều thách thức.

Sau báo cáo lạm phát mới nhất, các quan chức Nhà Trắng cũng phát đi những tín hiệu không hoàn toàn thống nhất.

Hôm thứ Sáu, Kevin Hassett, Giám đốc Hội đồng Kinh tế Quốc gia, nói rằng Tổng thống vẫn muốn lãi suất giảm và nếu Fed tăng lãi suất thì “Tổng thống chắc chắn sẽ có ý kiến về việc đó”.

Đến Chủ nhật, ông Hassett dịu giọng hơn khi nói trên Fox News rằng Tổng thống có thể không hài lòng nếu Fed tăng lãi suất , nhưng vẫn sẽ bảo vệ sự độc lập của ông Warsh.

Bài học từ Jerome Powell

Áp lực từ ông Trump không hề nhỏ và trường hợp của người tiền nhiệm có thể là lời cảnh báo đối với ông Warsh.

Ông Jerome Powell, Chủ tịch Fed đầu tiên được ông Trump bổ nhiệm, tuyên thệ nhậm chức vào đầu tháng 2/2018. Chỉ vài tháng sau, ông Powell đã bị Tổng thống công khai chỉ trích vì tăng lãi suất , mở đầu cho nhiều năm ông Trump công kích chính sách tiền tệ của Fed.

Khác với ông Powell, người duy trì khoảng cách tương đối với Nhà Trắng, ông Warsh đã nhiều lần trò chuyện không chính thức với Tổng thống kể từ khi nhậm chức. Một số nhà quan sát Fed cho rằng mối quan hệ cá nhân này có thể giúp ông Warsh phần nào “hạ nhiệt” những bất đồng với ông Trump, ngay cả khi Fed quyết định tăng lãi suất .

Michael Redmond, chuyên gia kinh tế Mỹ tại Energy Aspects, cho rằng ông Warsh có thể nói chuyện với tổng thống Trump qua điện thoại và lắng nghe ông, qua đó giúp áp lực đối với Chủ tịch Fed không quá lớn.

Nhưng quan hệ cá nhân có thể không đủ để hóa giải những khác biệt về chính sách.

Nhà Trắng dưới thời ông Trump đã gây sức ép lên Fed không chỉ bằng lời nói. Tổng thống từng tìm cách sa thải Thống đốc Fed Lisa Cook, dù nỗ lực này đến nay đã bị Tòa án Tối cao chặn lại. Bộ Tư pháp cũng từng mở cuộc điều tra hình sự nhằm vào ông Powell liên quan đến việc cải tạo trụ sở Fed. Cuộc điều tra sau đó bị hủy bỏ sau khi vấp phải phản đối từ các nghị sĩ thuộc cả hai đảng và một thẩm phán liên bang gọi đây là hành vi lạm quyền.

Heather Long, chuyên gia kinh tế trưởng tại Navy Federal Credit Union, nhận định ông Warsh hiện “không thể thắng về mặt chính trị”: nếu tăng lãi suất , ông có thể bị Tổng thống chỉ trích; nhưng nếu giữ nguyên, ông lại phải đối mặt với phản ứng tiêu cực từ thị trường.

Phố Wall muốn Fed hành động

Sau báo cáo lạm phát hôm thứ Sáu, các ngân hàng lớn trên Phố Wall như TD Bank và JPMorgan Chase đã điều chỉnh dự báo, nghiêng về khả năng Fed sẽ tăng lãi suất trong tuần này.

Các chuyên gia kinh tế cho rằng thị trường đang kỳ vọng và mong muốn Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) tăng lãi suất . Nếu Fed không hành động như kỳ vọng, uy tín của ông Warsh trong mắt giới đầu tư có thể bị ảnh hưởng.

Patrick Harker, cựu Chủ tịch Fed chi nhánh Philadelphia và hiện giảng dạy tại Trường Wharton thuộc Đại học Pennsylvania, đưa ra một góc nhìn khác.

Theo ông, tăng lãi suất thực chất có thể hỗ trợ những mục tiêu kinh tế lớn hơn của chính quyền bằng cách xoa dịu lo ngại về lạm phát. Nếu kỳ vọng lạm phát tăng cao, lợi suất trái phiếu Kho bạc kỳ hạn dài có thể bị đẩy lên, khiến chi phí vay mua nhà và vay vốn doanh nghiệp trở nên đắt đỏ hơn.

Vì vậy, một đợt tăng lãi suất có thể được xem là tín hiệu cho thấy Fed đang “làm đúng nhiệm vụ”, thay vì nhất thiết trở thành trở ngại đối với chính quyền.

Thế khó ngay trong nội bộ Fed

Ông Warsh còn phải cân bằng những khác biệt ngay trong nội bộ Fed.

Ủy ban chính sách mà ông tiếp quản từ tháng 5 đặc biệt coi trọng việc bảo vệ tính độc lập của ngân hàng trung ương. Trong khi đó, các quan chức Fed ngày càng lo ngại về tình trạng lạm phát cao dai dẳng.

Tại cuộc họp tháng 7, đã có ba thành viên bỏ phiếu bất đồng, ủng hộ tăng lãi suất . Sau số liệu lạm phát mới nhất, nếu ông Warsh tìm cách trì hoãn một đợt tăng lãi suất , ông có nguy cơ làm suy yếu vị thế của mình trong mắt những đồng nghiệp mà ông đang cố gắng dẫn dắt.

Trớ trêu thay, đây chính là điều ông Trump từng dự đoán khi lựa chọn người đứng đầu Fed.

Hồi tháng 1, vài ngày trước khi chọn ông Warsh, Tổng thống Trump từng nói các ứng viên cho vị trí Chủ tịch Fed “nói đúng những gì tôi muốn nghe, rồi khi nhận được vị trí đó, tự nhiên lại đòi tăng lãi suất một chút”.

Giờ đây, câu nói đó có thể trở thành phép thử thực sự đối với chính người mà ông Trump đã lựa chọn.

Nguồn: Tổng hợp