Tình trạng doanh nghiệp chiếm dụng tiền BHYT khiến nhiều người lao động (NLĐ) gặp khó khăn khi khám chữa bệnh. Khung xử phạt mới theo Nghị định 90/2026 được kỳ vọng sẽ trở thành công cụ hữu hiệu để chấn chỉnh và ngăn chặn triệt để tình trạng này.
Ngăn ngừa trục lợi
Nghị định 90/2026 quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế có hiệu lực từ ngày 15-5. Văn bản này quy định chi tiết các hành vi vi phạm trong nhiều lĩnh vực như: y tế dự phòng, khám chữa bệnh, dược, mỹ phẩm, trang thiết bị y tế và BHYT.
Khung xử phạt mới cho thấy tính răn đe rõ nét. Mức phạt tiền tối đa trong lĩnh vực BHYT được nâng lên 75 triệu đồng đối với cá nhân và 150 triệu đồng đối với tổ chức. Với cùng một hành vi vi phạm, tổ chức bị xử phạt gấp đôi cá nhân.
Các hành vi vi phạm thuộc thẩm quyền xử lý của cơ quan BHXH cũng được quy định rõ. Theo Điều 81 Nghị định 90/2026, người sử dụng lao động sẽ bị xử phạt nếu không lập hoặc lập không đầy đủ danh sách người tham gia BHYT trong thời hạn 60 ngày kể từ lúc hết hạn đóng; hoặc đóng không đủ số tiền quy định.
Nếu hành vi trốn đóng BHYT chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự, Điều 82 quy định mức phạt 300.000 - 500.000 đồng đối với cá nhân thuộc diện bắt buộc nhưng cố tình không tham gia. Cơ quan chức năng cũng xử lý nghiêm đơn vị không lập danh sách người tham gia BHYT sau thời hạn 60 ngày hoặc kê khai mức tiền lương đóng BHYT thấp hơn thực tế.
Nhân viên BHXH TP HCM tuyên truyền về chính sách BHYT đến người dân
Các hành vi gian lận, trục lợi quỹ BHYT cũng bị siết chặt. Điều 83 quy định xử phạt hành vi đưa người không thuộc diện quản lý vào danh sách tham gia BHYT của tổ chức, đồng thời tịch thu thẻ BHYT đã cấp sai quy định. Điều 84 yêu cầu xử phạt hành vi cho mượn hoặc sử dụng thẻ BHYT của người khác để khám chữa bệnh.
Đáng chú ý, các hành vi lập hồ sơ bệnh án khống; kê khai tăng số lượng thuốc, vật tư y tế hoặc dịch vụ kỹ thuật mà người bệnh không sử dụng nhằm chiếm đoạt tiền quỹ BHYT (quy định tại Điều 85 và Điều 86) sẽ bị xử phạt ở mức cao nhất.
Bảo vệ quyền lợi người lao động
TP HCM hiện có 12.117.641 người tham gia BHYT, đạt tỉ lệ bao phủ 95,23% dân số. Để đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người dân, năm 2026, BHXH TP HCM đã ký hợp đồng khám chữa bệnh BHYT với 457 cơ sở y tế.
Dù TP HCM đạt kết quả tích cực về độ bao phủ BHYT, tình trạng chậm đóng, trốn đóng vẫn xảy ra tại một số doanh nghiệp. Tổng số tiền chậm đóng BHXH, BHYT và bảo hiểm thất nghiệp hiện ở mức 6.482,31 tỉ đồng, tương đương 4,03% kế hoạch thu được BHXH Việt Nam giao.
Trước thực trạng này, lãnh đạo BHXH TP HCM nhấn mạnh mọi hành vi chậm đóng, trốn đóng hoặc đóng không đầy đủ BHYT đều trực tiếp xâm hại quyền lợi chính đáng của NLĐ. Khi ốm đau, NLĐ tại các doanh nghiệp nợ đọng BHYT có nguy cơ mất đi điểm tựa quan trọng về chăm sóc sức khỏe.
Bên cạnh đó, các hành vi lập hồ sơ, chứng từ không đúng thực tế; thanh toán sai quy định; lạm dụng hoặc trục lợi quỹ BHYT không chỉ làm thất thoát nguồn lực mà còn ảnh hưởng đến quyền lợi khám chữa bệnh của hàng triệu người tham gia BHYT.
Thời gian tới, BHXH TP HCM sẽ tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến các quy định mới và mức xử phạt theo Nghị định 90/2026. Đồng thời, BHXH TP HCM sẽ tăng cường phối hợp với các cơ quan liên quan để thanh tra, kiểm tra đột xuất và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm theo tinh thần "không có vùng cấm".
Mục tiêu mà BHXH TP HCM hướng tới là bảo vệ tối đa quyền lợi của NLĐ, bảo đảm an toàn quỹ BHYT và phát huy ý nghĩa nhân văn của chính sách BHYT.
Từ ngày 1-7-2026, nhiều quy định mới về BHYT sẽ chính thức có hiệu lực. Các thay đổi này mang lại nhiều quyền lợi hơn cho người dân như: mở rộng danh mục thuốc được quỹ BHYT chi trả, đơn giản hóa một số thủ tục...
Nhằm giải đáp những nội dung được nhiều người quan tâm, vào lúc 9 giờ ngày 19-6, Báo Người Lao Động phối hợp với BHXH TP HCM tổ chức chương trình giao lưu trực tuyến "Những điểm mới về BHYT từ ngày 1-7-2026 người dân cần biết". Bạn đọc có thể theo dõi và gửi câu hỏi để được tư vấn trực tiếp.
Cục Thuế đề nghị người nộp thuế làm việc này trước 30/6
Lời khai gây phẫn nộ của các “ông trùm” trong vụ “hợp đồng kỳ nghỉ” hơn 612 tỷ đồng ở TP.HCM
