Phó Thủ tướng ‘sốt ruột’ việc giá lúa gạo giảm mạnh

Nghiên cứu gói cho vay ưu đãi ngành lúa gạo

Ngày 7/3, tại Cần Thơ, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà chủ trì cuộc họp về công tác điều hành sản xuất, tiêu thụ lúa gạo và tình hình hạn hán, xâm nhập mặn vùng Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL). Cuộc họp được tổ chức trong bối cảnh giá lúa của Việt Nam đang giảm sâu cả thị trường trong nước và xuất khẩu, trong khi vựa lúa chính tại ĐBSCL đang vào chính vụ thu hoạch lúa Đông Xuân, khiến thu nhập, lợi nhuận của nông dân giảm mạnh.

Phát biểu tại hội nghị, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà nêu thực trạng khó khăn của ngành lúa gạo Việt Nam, khi nông dân gặp khó do giá lúa gạo giảm mạnh, trong khi vẫn phải chịu nhiều rủi ro do biến đổi khí hậu và thời tiết.

"Đây là câu chuyện đã kéo dài nhiều năm, các cơ quan chức năng cần xây dựng chính sách hỗ trợ, phát triển năng lực dự báo, theo dõi diễn biến thị trường, cung cầu, thời tiết... để chủ động hơn trong điều hành sản xuất và xuất khẩu lúa gạo", Phó Thủ tướng yêu cầu.

Để nâng cao năng lực quản lý và điều tiết thị trường, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà yêu cầu các bộ ngành nghiên cứu xây dựng một hệ thống cơ sở dữ liệu chuyên ngành toàn diện, từ sản xuất tới tiêu thụ, công nghệ... Hệ thống nhằm cung cấp thông tin kịp thời và chính xác cho các bên liên quan, từ nông dân đến doanh nghiệp và cơ quan quản lý.

Phó Thủ tướng cũng giao các bộ ngành liên quan nghiên cứu sửa đổi Nghị định 107/2018. Trong đó, bổ sung quy định doanh nghiệp muốn được cấp phép xuất khẩu gạo phải đáp ứng các tiêu chí gồm: Năng lực liên kết sản xuất, hệ thống kho bãi và năng lực tài chính. Giải pháp này nhằm nâng cao chất lượng và tính chuyên nghiệp của hoạt động xuất khẩu lúa gạo của Việt Nam.

Phó Thủ tướng cũng lưu ý Ngân hàng Nhà nước xem xét áp dụng chính sách cho vay ưu đãi đối với doanh nghiệp lúa gạo, tương tự như chính sách vay mua nhà ở xã hội, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp đầu tư và phát triển.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT), Bộ Khoa học Công nghệ được giao xây dựng chiến lược ngăn chặn việc nước khác sử dụng trái phép nhãn hiệu gạo Việt Nam, để xác lập vị thế và bảo vệ uy tín gạo Việt trên thị trường quốc tế. Bên cạnh đó, cần quy hoạch lại vùng sản xuất, tập trung phát triển những vùng lúa có năng suất cao, khả năng thích ứng tốt với biến đổi khí hậu. Có thể điều chỉnh từ 3 vụ lúa/năm xuống còn 1 - 2 vụ/năm để nâng cao chất lượng hạt gạo.

Diện tích trồng lúa giảm

Thứ trưởng NN&MT Trần Thanh Nam cho biết, năm nay cả nước dự kiến có 7 triệu ha sản xuất lúa, giảm 132.000ha so với năm trước. Riêng khu vực ĐBSCL có gần 3,8 triệu ha lúa, sản lượng khoảng 24 triệu tấn. Hiện vụ lúa Đông Xuân đang thu hoạch, với tổng diện tích khoảng 1,5 triệu ha, sản lượng ước đạt hơn 10,7 triệu tấn. Diện tích có xu hướng giảm nhưng năng suất vẫn duy trì ổn định, tổng sản lượng lúa không biến động quá lớn.

Ông Nam cho biết, thị trường lúa gạo đầu năm 2025 gặp nhiều thách thức, nguồn cung gạo trên thế giới tăng mạnh, trong khi nhu cầu nhập khẩu tại các thị trường lớn vẫn thận trọng, khiến giá gạo giảm.

Trong nước, đầu tháng 3, giá lúa IR50404 tại ruộng từ 5.500 - 5.700 đồng/kg, tăng nhẹ so với tháng trước, nhưng vẫn thấp hơn cùng kỳ năm ngoái; giá lúa OM18 chỉ còn 6.300 - 6.600 đồng/kg (giảm khoảng 10% so với cùng kỳ năm trước).

Về dài hạn, Bộ NN&MT tiếp tục đẩy mạnh triển khai Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp tại vùng ĐBSCL. Trong đó, tập trung giảm diện tích lúa chất lượng thấp, tăng giống lúa đặc sản, theo nhu cầu thị trường quốc tế.

Số liệu từ Bộ NN&MT cho thấy, trong 2 tháng đầu năm nay, Việt Nam xuất khẩu hơn 1,1 triệu tấn gạo, tăng 5,9% so với cùng kỳ năm trước về sản lượng; mang về 613 triệu USD, giảm 13,6% về giá trị. Giá gạo Việt xuất khẩu trung bình khoảng 553,6 USD/tấn, thấp hơn 18% so với cùng kỳ năm 2024. Các thị trường chính của gạo Việt vẫn là Philippines, Bờ Biển Ngà, Ghana…

Nguyên nhân chính khiến giá gạo Việt sụt giảm, Bộ NN&MT lý giải, do nguồn cung thế giới tăng cao, đặc biệt gạo từ Ấn Độ, đưa nguồn cung lớn ra thị trường trong khi nhu cầu nhập khẩu giảm.