Giá gạo tại nền kinh tế lớn thứ 4 thế giới leo thang kỷ lục, quốc gia láng giềng liền nhận tin vui

Giá gạo tăng vọt tại Nhật Bản trong năm nay đã kích hoạt làn sóng mua sắm hoảng loạn hiếm thấy, tạo nên sự tương phản rõ rệt với tình trạng dư cung tại Hàn Quốc. Khoảng cách cung – cầu giữa hai quốc gia Đông Á này mở ra một cơ hội xuất khẩu được xem là “đôi bên cùng có lợi”.

Phát biểu tại cuộc họp báo chính sách của Bộ Nông nghiệp, Thực phẩm và Nông thôn ngày 11/12, Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung đã trực tiếp đề cập tới vấn đề này: “Hàn Quốc đang đối mặt với tình trạng dư thừa gạo. Vậy tại sao chúng ta không xuất khẩu sang Nhật Bản?”. Điều này cho thấy chính phủ Seoul đang tìm cách tận dụng biến động thị trường khu vực để giải bài toán tồn kho nông sản trong nước.

Thực tế, xuất khẩu gạo Hàn Quốc sang Nhật Bản đã ghi nhận mức tăng đột biến trong năm nay. Theo Tập đoàn Thương mại Nông nghiệp, Thủy sản và Thực phẩm Hàn Quốc (aT), kim ngạch xuất khẩu gạo sang Nhật từ tháng 1 đến tháng 11 đạt khoảng 1 triệu USD, tăng tới 1.600% so với mức 58.000 USD của cùng kỳ năm ngoái. Đây cũng là lần đầu tiên kể từ khi Hàn Quốc bắt đầu xuất khẩu gạo sang Nhật vào năm 2000, giá trị xuất khẩu hàng năm vượt mốc 1 triệu USD.

Liên đoàn Hợp tác xã Nông nghiệp Quốc gia Hàn Quốc (Nonghyup) cho biết, cú hích ban đầu đến từ chuyến hàng 2 tấn gạo của Okcheon Nonghyup tại Haenam, tỉnh Nam Jeolla, xuất khẩu sang Nhật Bản hồi tháng 4. Chỉ trong nửa đầu năm, tổng khối lượng gạo ký hợp đồng xuất khẩu đã đạt khoảng 800 tấn, mức tăng hiếm thấy so với nhiều năm trước đó.

Trong quá khứ, xuất khẩu gạo Hàn Quốc sang Nhật Bản luôn ở mức khiêm tốn do chính sách bảo hộ nông nghiệp chặt chẽ của Tokyo. Nhật Bản áp thuế nhập khẩu lên tới 341 yên/kg đối với gạo ngoài hạn ngạch, nhằm bảo vệ người trồng lúa trong nước. Mức thuế này khiến gạo nhập khẩu khó cạnh tranh về giá, kể cả với các quốc gia có chất lượng gạo tương đồng.

Tuy nhiên, bối cảnh đã thay đổi khi giá gạo tại Nhật Bản leo thang mạnh. Theo Bộ Nông nghiệp, Lâm nghiệp và Thủy sản Nhật Bản, giá trung bình một bao gạo 5 kg tại các siêu thị toàn quốc đã chạm mức kỷ lục 4.316 yên trong tuần từ ngày 3–9/11, cao nhất kể từ khi nước này bắt đầu thống kê dữ liệu vào năm 2022. So với tháng 4/2024, giá gạo đã tăng hơn gấp đôi.

Dù chính phủ Nhật Bản đã tung dự trữ quốc gia để bình ổn thị trường, giúp giá giảm khoảng 10–20% trong nửa cuối năm, xu hướng tăng đã quay trở lại từ tháng 10. Trong bối cảnh đó, ngay cả gạo Hàn Quốc chịu thuế nhập khẩu cao vẫn trở nên tương đối “dễ tiếp cận” hơn đối với người tiêu dùng Nhật.

“Hàn Quốc và Nhật Bản đều chủ yếu tiêu thụ gạo Japonica hạt ngắn, có độ dính cao. Vì vậy, gạo Hàn Quốc là lựa chọn thay thế phù hợp khi nguồn cung trong nước của Nhật bị thắt chặt”, đại diện Nonghyup nhận định.

Tuy vậy, nhiều ý kiến cho rằng đà tăng xuất khẩu hiện nay mang tính thời điểm nhiều hơn là xu hướng dài hạn. Khi nguồn cung nội địa Nhật Bản được cải thiện, lợi thế giá của gạo Hàn Quốc sẽ nhanh chóng suy yếu do rào cản thuế quan vẫn còn nguyên.

Bộ Nông nghiệp Nhật Bản dự báo sản lượng gạo năm 2025 sẽ tăng khoảng 10%, đạt 7,47 triệu tấn, vượt xa mức 6,79 triệu tấn của năm 2024. Với nguồn cung dồi dào hơn, giá gạo tại Nhật được kỳ vọng sẽ giảm, làm thu hẹp cơ hội cho gạo nhập khẩu.

Ở chiều ngược lại, giá gạo trong nước tại Hàn Quốc đang tăng, khiến động lực xuất khẩu của nông dân suy yếu. Trong bối cảnh đó, Bộ Nông nghiệp Hàn Quốc cho biết sẽ tập trung tận dụng giai đoạn “vàng” hiện nay để quảng bá thương hiệu gạo, thay vì đặt mục tiêu mở rộng mạnh về sản lượng xuất khẩu.

Ngoài Nhật Bản, Seoul cũng lên kế hoạch thúc đẩy xuất khẩu gạo sang các thị trường có nhu cầu cao đối với thực phẩm Hàn Quốc như Singapore, Hong Kong và Đài Loan, thông qua nghiên cứu thị trường và các hoạt động tiếp thị ở nước ngoài.

Theo Korea JoongAng Daily