Không phải Philippines hay Ấn Độ, đây mới là ‘thủ phạm’ khiến gạo Việt Nam, Thái Lan đón tin buồn: Giá giảm 44% vì một động thái

Việc Indonesia đạt được tự túc lương thực, đặc biệt là mặt hàng gạo , đang tạo ra những tác động đáng kể lên thị trường gạo toàn cầu. Theo Bộ trưởng Nông nghiệp Indonesia Andi Amran Sulaiman, quyết định cắt giảm mạnh nhập khẩu gạo của nước này đã góp phần kéo giá gạo thế giới giảm tới 44% trong thời gian qua.

Phát biểu tại sự kiện lớn về mùa thu hoạch và tự túc lương thực tổ chức ở Karawang, tỉnh Tây Java, ông Sulaiman cho biết giá gạo thế giới đã giảm mạnh từ mức khoảng 650 USD/tấn xuống còn 340 USD/tấn. “Đây là mức giảm lên tới 44%, phản ánh rõ tình trạng dư cung trên thị trường quốc tế,” ông nhấn mạnh.

Theo Bộ trưởng Nông nghiệp Indonesia , nguyên nhân chính của xu hướng này đến từ việc Indonesia – một trong những quốc gia nhập khẩu gạo lớn nhất thế giới trong nhiều năm đã ngừng nhập khẩu trong bối cảnh sản lượng trong nước tăng mạnh. Khi nhu cầu từ Indonesia biến mất, lượng gạo xuất khẩu từ các quốc gia cung ứng chủ chốt như Việt Nam, Thái Lan, Ấn Độ hay Pakistan không được hấp thụ như trước, dẫn tới tình trạng tồn kho và dư cung trên thị trường toàn cầu.

Ông Sulaiman cho rằng các chính sách lương thực vững chắc của Tổng thống Prabowo Subianto, tập trung vào hỗ trợ nông dân và tăng năng suất, đã tạo nền tảng cho sự thay đổi này. Nhờ đó, sản lượng gạo nội địa tăng đáng kể, giúp Indonesia không chỉ đảm bảo an ninh lương thực mà còn gián tiếp góp phần ổn định giá gạo thế giới.

Theo số liệu do Bộ Nông nghiệp Indonesia công bố, dự trữ gạo quốc gia vào đầu năm 2026 đạt khoảng 3,25 triệu tấn. Đây được xem là mức dự trữ đầu kỳ cao nhất trong lịch sử Indonesia , vượt xa ngưỡng 3 triệu tấn – mức mà trước đây hiếm khi đạt được vào đầu năm. Đáng chú ý, toàn bộ lượng dự trữ này, được gọi là CBP (dự trữ gạo của chính phủ), đều đến từ sản xuất trong nước, không có đóng góp từ nhập khẩu.

“Hiện tại Indonesia không nhập khẩu gạo , điều đó có nghĩa là nguồn cung đang dư thừa ở Việt Nam, Thái Lan, Ấn Độ, Pakistan và các nước xuất khẩu khác. Nông dân Indonesia đang gián tiếp đóng góp cho thị trường toàn cầu,” ông Sulaiman nói.

Biến động giá gạo thế giới được theo dõi thông qua Chỉ số Giá Gạo Toàn cầu (FARPI) do Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO) công bố. FARPI là chỉ số hàng tháng phản ánh mức giá trung bình của các chủng loại gạo từ những quốc gia xuất khẩu chính. Theo dữ liệu FARPI, mức thấp nhất trong vòng 5 năm qua được ghi nhận vào tháng 11/2025, khi chỉ số giảm xuống 96,9 điểm. Trước đó, mức thấp kỷ lục gần nhất là 97,9 điểm vào tháng 8/2021.

Đáng chú ý, cả hai giai đoạn FARPI chạm đáy – năm 2021 và năm 2025 đều trùng với thời điểm Indonesia không nhập khẩu gạo để bổ sung dự trữ quốc gia. Theo ông Sulaiman, điều này cho thấy vai trò ngày càng lớn của Indonesia trong việc định hình cung – cầu và giá cả trên thị trường gạo quốc tế.

Trong 18 năm qua, lượng tồn kho cuối kỳ của CBP, nếu không tính nhập khẩu, chưa bao giờ vượt quá 3 triệu tấn. Năm 2008, khi Indonesia không nhập khẩu gạo , tồn kho cuối năm chỉ đạt khoảng 1,1 triệu tấn; năm 2009 là 1,6 triệu tấn. Giai đoạn 2019–2021, con số này lần lượt là 2,2 triệu tấn, 1,9 triệu tấn và 0,8 triệu tấn.

So với các mốc lịch sử trên, mức dự trữ hiện nay cho thấy sự thay đổi đáng kể trong năng lực sản xuất và quản lý nguồn cung gạo của Indonesia , đồng thời tạo ra những tác động lan tỏa rõ rệt tới thị trường hàng hóa nông sản toàn cầu.