Phú Quốc phải hướng tới giao thông thông minh, đạt chuẩn quốc tế

Song, những công trình quy mô lớn mới chỉ là nền tảng. Bài toán quyết định là làm sao để toàn bộ mạng lưới được kết nối, tổ chức và vận hành thông minh, an toàn, liền mạch, hướng tới chuẩn quốc tế. Đại tá Phạm Quang Huy, Phó Cục trưởng Cục CSGT đã có buổi chia sẻ với phóng viên Thanh Niên về định hướng này.

* Hiện Phú Quốc đang đầu tư hàng loạt dự án giao thông quy mô lớn, trước mắt phục vụ APEC 2027 và xa hơn là phát triển một đô thị biển đảo, trung tâm du lịch quốc tế. Theo ông, hệ thống giao thông đảo ngọc cần đáp ứng những tiêu chí nào để đạt chuẩn quốc tế, thông minh, thuận tiện và phát triển bền vững?

- Đại tá Phạm Quang Huy: Theo tôi, giao thông Phú Quốc phải đạt các tiêu chí đồng bộ, thông minh, an toàn và thuận tiện. Mạng lưới giao thông cũng phải kết nối hiệu quả giữa hàng không, đường biển, đường bộ và đường sắt nhẹ LRT (Light Rail Transit), ưu tiên vận tải công cộng, phương tiện xanh, bãi đỗ và điểm trung chuyển thuận tiện.

Đặc biệt, hệ thống cần đủ linh hoạt và năng lực dự phòng để phục vụ an toàn các sự kiện lớn như APEC 2027 mà không ảnh hưởng đến đời sống người dân. Tiêu chuẩn chất lượng không chỉ nằm ở quy mô công trình, hệ thống báo hiệu chuẩn hóa, có chỉ dẫn song ngữ tại khu vực cần thiết, mà còn ở năng lực quản trị, mức độ an toàn cao, đồng thời phải ứng dụng ITS (Intelligent Transportation System) và dữ liệu thời gian thực để giám sát, phân luồng và xử lý chủ động các sự cố.

* Qua khảo sát thực tế, Cục CSGT đánh giá giao thông Phú Quốc hiện nay có những vấn đề nào cần ưu tiên để vừa đáp ứng yêu cầu phục vụ APEC 2027 , vừa tạo nền tảng cho sự phát triển lâu dài?

- Qua khảo sát thực tế, Cục CSGT cho rằng Phú Quốc cần triển khai đồng thời ba nhóm việc.

Thứ nhất, đẩy nhanh tiến độ các dự án hạ tầng đường bộ, tháo gỡ vướng mắc và rà soát quy hoạch lại theo hướng đồng bộ, dài hạn, đủ năng lực đáp ứng tốc độ phát triển du lịch, đô thị hóa và phương tiện cá nhân.

Thứ hai, phát triển giao thông tĩnh với hệ thống bãi đỗ tập trung, đa tầng, thông minh tại khu trung tâm và các điểm du lịch; đồng thời quản lý chặt việc dừng, đỗ để hạn chế ùn tắc.

Thứ ba, tăng kết nối giữa sân bay, cảng biển, khu đô thị và điểm du lịch; thúc đẩy giao thông xanh và vận tải công cộng thông qua phát triển hạ tầng cho xe phi cơ giới, trạm sạc, phương tiện sạch...

Quan điểm của Cục CSGT là công tác quy hoạch giao thông Phú Quốc cần có tầm nhìn xa, triển khai đồng bộ giữa hạ tầng, công nghệ, tổ chức giao thông, vận tải công cộng.

* Theo ông, việc tỉnh An Giang sớm triển khai Đề án xây dựng Phú Quốc thành “đơn vị kiểu mẫu về an ninh, trật tự và văn minh đô thị” sẽ hỗ trợ như thế nào cho công tác tổ chức giao thông và chuẩn bị APEC 2027 ?

- Đây là bước đi có ý nghĩa chiến lược, tạo cơ sở để các cơ quan quản lý phối hợp từ sớm trong đầu tư phát triển hạ tầng, tổ chức giao thông và bảo đảm an ninh, an toàn. Điểm quan trọng là tỉnh không chỉ chuẩn bị cho APEC 2027 mà còn tính đến năng lực vận hành, khả năng kết nối và phát triển của hệ thống giao thông thông minh trong tương lai.

Từ nay đến APEC, khối lượng công việc vẫn rất lớn, đòi hỏi tiến độ rõ ràng, trách nhiệm cụ thể và sự phối hợp đồng bộ giữa xây dựng hạ tầng, tổ chức giao thông và năng lực quản trị. Nếu triển khai hiệu quả, đây sẽ là nền tảng để Phú Quốc phát triển theo hướng hiện đại, thông minh, an toàn và bền vững.

* Được biết Cục CSGT đang phối hợp với tỉnh An Giang và Đặc khu Phú Quốc dự kiến thí điểm mô hình tổ chức giao thông trên 5 tuyến đường. Việc lựa chọn các tuyến này dựa trên tiêu chí nào và hiệu quả thí điểm sẽ được đo lường ra sao?

- Qua khảo sát, 5 tuyến được lựa chọn đại diện cho 3 không gian giao thông điển hình của Phú Quốc.

Các tuyến đường tỉnh ĐT.973 và ĐT.975B là trục cửa ngõ, kết nối Bắc - Nam đảo, sân bay và các khu du lịch lớn, phù hợp để đánh giá khả năng điều tiết luồng phương tiện liên vùng.

Đường 30 Tháng 4 và Nguyễn Trung Trực nằm tại khu vực trung tâm Dương Đông, mật độ dân cư, thương mại và dịch vụ cao, là khu vực phù hợp để thí điểm tổ chức lại giao thông, đồng thời nghiên cứu các mô hình giao thông xanh, phố đi bộ, không gian thân thiện với du lịch.

Trần Hưng Đạo là trục du lịch ven biển phía Tây, có mật độ xe cá nhân và taxi cao, phù hợp để đánh giá hệ thống biển báo, chỉ dẫn song ngữ và các giải pháp nâng cao trải nghiệm giao thông cho du khách.

Việc lựa chọn các tuyến có tính chất khác nhau giúp tạo mô hình thử nghiệm tương đối toàn diện, từ đó hoàn thiện giải pháp trước khi xem xét nhân rộng.

Hiệu quả sẽ được đo bằng việc so sánh số liệu trước và sau thí điểm, tập trung vào các nhóm chỉ số chính như: mức giảm tai nạn và vi phạm; tốc độ lưu thông, thời gian chờ, khả năng điều chỉnh khi có ùn tắc; mức độ chấp hành biển báo, tín hiệu giao thông; hiệu quả vận hành camera, đèn tín hiệu và dữ liệu giao thông; mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp và du khách.

Quan điểm của Cục CSGT là mô hình chỉ thực sự hiệu quả khi tạo ra chuyển biến có thể đo đếm: giao thông an toàn, thông suốt hơn, quản lý chủ động hơn và người dân, du khách cảm nhận rõ sự thuận tiện, văn minh trong mỗi hành trình.

* Từ kết quả thí điểm, lộ trình tổ chức giao thông trên toàn Phú Quốc sẽ được triển khai như thế nào để bảo đảm đồng bộ, theo kịp tốc độ phát triển của đảo và từng bước đạt chuẩn quốc tế?

- Sau khi đánh giá kết quả thí điểm trên 5 tuyến trọng điểm, việc tổ chức giao thông trên toàn địa bàn Phú Quốc cần triển khai theo 3 bước, bảo đảm đồng bộ và phù hợp với tốc độ phát triển của Đảo.

Trước hết, tổng kết mô hình thí điểm dựa trên các chỉ số về an toàn, năng lực thông hành, chấp hành giao thông và hiệu quả hạ tầng; từ đó nghiên cứu xây dựng bộ tiêu chí chung để chuẩn hóa báo hiệu, phân luồng, điểm dừng đỗ và phương án điều hành trên toàn Đảo.

Tiếp đó, nhân rộng theo lộ trình, ưu tiên các trục phục vụ APEC 2027 , tuyến kết nối sân bay, cảng biển, khu vực sự kiện, lưu trú và du lịch trọng điểm, sau đó mở rộng ra mạng lưới đô thị và khu dân cư.

Cuối cùng là tích hợp các loại hình vận tải hiện có với các tuyến đường bộ và đường sắt đô thị, từng bước đưa dữ liệu vào Trung tâm ITS để giám sát, điều hành theo thời gian thực.

Xuyên suốt lộ trình là nguyên tắc quy hoạch và tổ chức giao thông phải chủ động đi trước, qua đó hình thành mạng lưới an toàn, thông suốt và phát triển bền vững.

* Vậy hệ thống giao thông thông minh tại Phú Quốc dự kiến sẽ kết nối các tuyến, tổ chức vận hành và điều tiết giao thông theo mô hình nào, thưa Đại tá?

- Đó là mô hình quản lý, điều hành tập trung trên nền tảng dữ liệu thời gian thực. Mạng lưới camera giám sát và cảm biến đóng vai trò "mắt thần", liên tục thu thập dữ liệu về lưu lượng, mật độ phương tiện, nhận diện biển số, tự động phát hiện sự cố, hành vi vi phạm hoặc nguy cơ ùn tắc. 

Toàn bộ dữ liệu được truyền về trung tâm điều hành để phân tích, cảnh báo và điều chỉnh linh hoạt chu kỳ đèn tín hiệu theo tình hình thực tế - từng bước hình thành các "làn sóng xanh" trên những trục chính, đồng thời ưu tiên phương tiện công cộng và phương tiện làm nhiệm vụ khi cần.

Hệ thống cũng kết nối, chia sẻ dữ liệu về bãi đỗ xe, phương tiện, đường sắt nhẹ (LRT - Light Rail Transit), xe buýt; cung cấp thông tin qua bảng điện tử, ứng dụng di động và nền tảng số để người dân, du khách chủ động chọn tuyến đường, điểm đỗ và phương thức di chuyển.

Mục tiêu cốt lõi không chỉ là xử lý nhanh tình huống phát sinh, mà là chuyển từ quản lý giao thông theo kinh nghiệm sang chủ động điều hành, chính xác và có khả năng dự báo trên cơ sở dữ liệu.

* Đường tỉnh (ĐT.975), Đại lộ APEC và các tuyến kết nối sân bay là những trục giao thông quan trọng của Phú Quốc. Theo ông, các tuyến này cần đáp ứng những tiêu chuẩn nào để vừa bảo đảm yêu cầu phục vụ APEC 2027 , vừa hướng tới vận hành lâu dài theo chuẩn quốc tế?

- Theo tôi, các tuyến này phải đồng thời phục vụ an toàn, thông suốt APEC 2027 và đáp ứng nhu cầu lâu dài của Phú Quốc. Vì vậy, phương án phân luồng cần linh hoạt, có tuyến, làn ưu tiên khi diễn ra sự kiện nhưng vẫn bảo đảm việc đi lại bình thường của người dân, du khách; các nút giao phải được tổ chức khoa học để hạn chế ùn tắc và xung đột.

Hệ thống báo hiệu, chỉ dẫn cần thống nhất, song ngữ Việt - Anh, kết hợp biểu tượng quốc tế; đồng thời ứng dụng phần mềm quản lý trung tâm, camera…để cập nhật, cảnh báo và điều tiết giao thông theo thời gian thực. Quan điểm của Cục CSGT là các công trình phục vụ APEC 2027 phải tạo tiền đề lâu dài cho một hệ thống giao thông Phú Quốc an toàn, thông minh và thân thiện.

* Sun Group đang đồng hành cùng tỉnh An Giang kiến tạo nhiều công trình hạ tầng trọng điểm tại Phú Quốc, những dự án này có ý nghĩa thế nào đối với việc hình thành mạng lưới giao thông đồng bộ, hiện đại và tạo động lực phát triển mới cho đảo, thưa ông?

- Tôi cho rằng giá trị lớn nhất của các dự án là góp phần hình thành “hạ tầng khung” cho Phú Quốc, mở rộng không gian phát triển và nâng cao năng lực kết nối toàn đảo. Khi sân bay, đường sắt nhẹ (LRT - Light Rail Transit), Đại lộ APEC, ĐT.975 và các trục giao thông được đầu tư đồng bộ, không chỉ năng lực vận tải được cải thiện mà còn tạo động lực cho đô thị, du lịch, thương mại và dịch vụ phát triển.

Sự đồng hành của Sun Group cùng các nguồn lực xã hội hóa cũng góp phần huy động nguồn lực, đẩy nhanh các dự án trọng điểm và đưa công nghệ, kinh nghiệm quản trị hiện đại vào đầu tư, vận hành.

Tuy nhiên, hạ tầng mới là “phần cứng”. Để đạt hiệu quả cao nhất, Phú Quốc cần đồng thời hoàn thiện “phần mềm” quản trị, từ dữ liệu dùng chung, trung tâm điều hành thông minh đến việc liên kết đồng bộ mọi phương thức vận tải.

Khi hạ tầng và quản trị được triển khai đồng bộ, các công trình không chỉ phục vụ APEC 2027 mà còn trở thành nền tảng chiến lược cho Phú Quốc trong nhiều thập kỷ tới. Thước đo cuối cùng là người dân, du khách có thể di chuyển an toàn, thuận tiện và liền mạch trên toàn đảo.