Quốc gia đầu tiên cho phép tiền kỹ thuật số sinh lời: Số dư càng nhiều, lãi càng cao, 230 triệu ví cá nhân đã tham gia

Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (People's Bank of China, PBOC) đã bắt đầu trả lãi đối với đồng tiền kỹ thuật số do ngân hàng trung ương phát hành, nhằm khuyến khích mọi người sử dụng đồng tiền này như một giải pháp thay thế đồng USD trong các giao dịch xuyên biên giới.

Theo Đài Truyền hình Trung ương Trung Quốc (China Central Television), động thái này khiến nhân dân tệ kỹ thuật số (e-CNY) trở thành đồng tiền kỹ thuật số của ngân hàng trung ương (CBDC) đầu tiên trên thế giới có trả lãi. Trong khi đó, đồng euro kỹ thuật số, dự kiến do Ngân hàng Trung ương châu Âu (European Central Bank) phát hành sớm nhất vào năm 2029, được cho là sẽ không áp dụng cơ chế trả lãi.

Nhân dân tệ kỹ thuật số là sản phẩm của một tổ chức nghiên cứu do PBOC thành lập từ năm 2014, ban đầu tập trung vào thanh toán bán lẻ trong nước. Cá nhân và doanh nghiệp có thể mở ví điện tử, sau đó chuyển đổi nhân dân tệ truyền thống sang e-CNY.

Các chương trình thí điểm có sự tham gia của người dân bắt đầu từ tháng 10/2020 tại Thâm Quyến, trung tâm công nghệ của Trung Quốc, và đến nay vẫn tiếp tục mở rộng. Tính đến tháng 9/2025, e-CNY đã được triển khai thử nghiệm tại 26 khu vực. Người dùng có thể thanh toán bằng cách quét mã tại nhà hàng và các cơ sở kinh doanh.

Theo truyền thông Trung Quốc, đến cuối năm 2025, tổng giá trị giao dịch bằng e-CNY đạt 19,5 nghìn tỷ nhân dân tệ (khoảng 2,8 nghìn tỷ USD). Số lượng ví điện tử đã tăng lên 230 triệu ví cá nhân và 19 triệu ví doanh nghiệp.

Hiện nay, các ví điện tử e-CNY đã xác thực danh tính người dùng sẽ được hưởng lãi suất trên số dư. Mức lãi suất là 0,05%/năm, tương đương lãi suất chuẩn của tài khoản tiết kiệm thông thường tại các ngân hàng thương mại trong nước.

Lãi suất bắt đầu được tính từ ngày 1/1, và việc chi trả lãi theo quý sẽ được triển khai từ tháng 3 thông qua các ngân hàng như Ngân hàng Công thương Trung Quốc và Ngân hàng Xây dựng Trung Quốc.

Trung Quốc đang đẩy mạnh việc sử dụng nhân dân tệ kỹ thuật số để mở rộng thanh toán xuyên biên giới cho doanh nghiệp. Từ năm 2024, các chương trình thí điểm đã được triển khai cùng một số quốc gia như Saudi Arabia và Thái Lan. Doanh nghiệp tại các nước này có thể thực hiện thanh toán thương mại và tài trợ bằng e-CNY cho đối tác thông qua các ngân hàng thương mại và PBOC.

Các giao dịch, số dư và dữ liệu liên quan được quản lý bằng công nghệ blockchain.

Trong hệ thống thanh toán xuyên biên giới hiện nay như SWIFT (SWIFT), một giao dịch có thể mất từ vài ngày đến khoảng một tuần do phải qua nhiều ngân hàng trung gian. PBOC cho biết, với hệ thống đang thử nghiệm, thời gian xử lý được rút ngắn xuống chỉ còn vài giây, trong khi chi phí giao dịch có thể giảm tới 50%.

Đồng USD hiện vẫn là phương tiện chủ yếu trong các giao dịch xuyên biên giới. Việc triển khai e-CNY nhằm giảm sự phụ thuộc vào đồng USD và thúc đẩy quốc tế hóa đồng nhân dân tệ. Tuy nhiên, các biện pháp kiểm soát dòng vốn nghiêm ngặt của Trung Quốc, đặc biệt là hạn chế ngoại hối đối với cá nhân, vẫn là rào cản lớn đối với việc mở rộng quy mô giao dịch.

Ở trong nước, tốc độ tiếp nhận e-CNY còn chậm.

Thanh toán không dùng tiền mặt hiện chiếm hơn 80% chi tiêu tiêu dùng cuối cùng của khu vực tư nhân tại Trung Quốc, trong khi con số này tại Nhật Bản chỉ khoảng 40%, theo Hiệp hội Thanh toán Nhật Bản. Tuy nhiên, thị trường thanh toán số tại Trung Quốc đã bị các nền tảng tư nhân thống lĩnh, đặc biệt là WeChat Pay (WeChat Pay) và Alipay (Alipay).

Theo truyền thông Trung Quốc, WeChat Pay hiện chiếm 47% thị phần, Alipay chiếm 32%, tổng cộng khoảng 80% thị trường. Người dân đã quá quen thuộc với các phương thức thanh toán này, trong khi e-CNY mới chỉ được chấp nhận tại số ít địa điểm.

Cả WeChat Pay và Alipay đều được liên kết với tài khoản ngân hàng - vốn đã có cơ chế trả lãi. Vì vậy, việc nhân dân tệ kỹ thuật số có trả lãi không tạo ra khác biệt quá lớn về bản chất, khiến giới quan sát hoài nghi liệu thay đổi này có đủ sức thúc đẩy mức độ sử dụng hay không.

Hiện vẫn chưa có lộ trình chính thức cho việc triển khai toàn diện e-CNY. Kế hoạch 5 năm sắp tới của Trung Quốc, giai đoạn 2026–2030, có đề cập đến cam kết phát triển ổn định nhân dân tệ kỹ thuật số, song chưa đưa ra hướng đi hay mốc thời gian cụ thể.

Theo: Nikkei Asia