Quỹ Nhà ở quốc gia để 'xoay chuyển' cục diện thị trường BĐS sẽ hoạt động ra sao?

Tiết kiệm nguồn lực

Theo dự thảo Nghị định về thành lập và tổ chức hoạt động của Quỹ Nhà ở quốc gia và biện pháp thi hành Nghị quyết số 201/2025/QH15 của Quốc hội thí điểm về một số cơ chế chính sách đặc thù phát triển nhà ở xã hội, việc thành lập và địa vị pháp lý và hoạt động của Quỹ Nhà ở quốc gia theo mô hình đơn vị sự nghiệp công lập, bao gồm Quỹ Nhà ở Trung ương, Quỹ Nhà ở địa phương. Mục tiêu, chức năng hoạt động của quỹ là đầu tư xây dựng, tạo lập nhà ở để cho thuê theo quy định.

Nguồn vốn hoạt động của Quỹ Nhà ở Trung ương được hình thành từ vốn ngân sách nhà nước, tiếp nhận nguồn hỗ trợ tự nguyện, nguồn đóng góp của tổ chức, cá nhân trong nước và ngoài nước và các nguồn huy động hợp pháp khác.

Dự thảo nghị định đã phân quyền toàn bộ cho địa phương trong việc thành lập, quyết định tỷ lệ trích số tiền và mức vốn điều lệ ban đầu, vốn điều lệ bổ sung vào quỹ nhà ở địa phương. Quỹ trực tiếp quản lý, vận hành nhà ở hoặc thuê đơn vị quản lý vận hành.

Bà Tống Thị Hạnh, Cục trưởng Cục Quản lý nhà và Thị trường bất động sản Bộ Xây dựng cho biết, quỹ nhà ở sẽ giải bài toán đau đáu quỹ đất xây dựng. Thời gian qua, Bộ Xây dựng đã nỗ lực triển khai hai nhiệm vụ về xây dựng nghị định Quỹ nhà ở Quốc gia và Trung tâm giao dịch bất động sản.

Theo bà Hạnh, hiện nay chúng ta đang triển khai rất quyết liệt đề án 1 triệu căn nhà ở xã hội, với đa dạng hình thức như bán, cho thuê, thuê mua. Riêng về Quỹ nhà ở quốc gia, dự kiến sẽ chỉ có hình thức cho thuê. Yêu cầu đặt ra là phát triển nhà ở xã hội nhưng lại phải tiết kiệm về nguồn lực đất đai, đúng đối tượng có nhu cầu nhà ở thực sự.

“Nếu chúng ta tập trung quỹ nhà ở xã hội cho thuê thì đồng nghĩa quỹ nhà ở sẽ được sử dụng luân phiên. Sau một thời gian, họ sẽ cho thuê lại khi đã có điều kiện mua nhà ở thương mại. Điều này thúc đẩy sự phát triển bền vững an sinh xã hội”, bà Hạnh nói.

Bộ Xây dựng đang thu hút nguồn lực đầu tư của các doanh nghiệp, tổ chức xã hội cùng gánh vác, chia sẻ với Nhà nước. Về dài hạn, nếu hình thành được quỹ nhà ở ổn định, chúng ta không phải hằng ngày, hằng giờ đau đáu lo về quỹ đất xây dựng nhà ở xã hội.

Phát biểu tại cuộc họp nghe báo cáo về dự thảo Nghị định về thành lập và tổ chức hoạt động của Quỹ Nhà ở quốc gia, Phó thủ tướng Trần Hồng Hà cho biết, khả năng tiếp cận nhà ở của người lao động vẫn rất khó khăn. Kể cả khi hoàn thành đề án “Đầu tư xây dựng ít nhất 1 triệu căn hộ nhà ở xã hội cho đối tượng thu nhập thấp, công nhân khu công nghiệp giai đoạn 2021 - 2030” cũng chỉ đáp ứng một phần nhỏ nhu cầu. Do vậy, việc triển khai chính sách cho thuê nhà ở là thiết thực, phù hợp với thực tiễn.

Phó Thủ tướng cho biết, Quỹ Nhà ở quốc gia không chỉ là tạo lập nhà ở, từ việc mua nhà ở xã hội, nhà ở thương mại mà còn gắn với đầu tư xây dựng nhà ở xã hội, hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội, vì vậy cần nghiên cứu kỹ lưỡng, bài bản cơ chế vận hành, tránh hình thức.

Về mô hình quản lý, Phó Thủ tướng cho rằng, không nhất thiết lập thêm bộ máy mới, mà có thể giao cho các thiết chế sẵn có như quỹ đầu tư phát triển nhà ở tại Hà Nội, TPHCM và khuyến khích các tổ chức như Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam hoặc các doanh nghiệp uy tín tham gia xây dựng nhà cho thuê.

“Quỹ nhà ở phải nằm trong quy hoạch đô thị, có hạ tầng đồng bộ, giá thuê phù hợp, được coi là tài sản công lâu dài. Việc xây dựng và quản lý có thể giao cho doanh nghiệp nhà nước lớn hoặc Tổng Liên đoàn Lao động với các dự án nhà công nhân, ký túc xá, theo nguyên tắc 'giao cho ai, người đó chịu trách nhiệm và xây xong phải có người thuê”, Phó Thủ tướng nêu.

Xoay chuyển thị trường

Trao đổi với Tiền Phong, ông Nguyễn Viết Hùng, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty CP Liên minh Khu Tây cho rằng, trong bối cảnh giá nhà tăng cao, Quỹ nhà ở quốc gia là một ý tưởng gợi mở đột phá, có thể làm xoay chuyển cục diện thị trường bất động sản đang mất cân đối hiện nay. Việc đặt mục tiêu thành lập quỹ phát triển nhà ở quốc gia sẽ không chỉ hỗ trợ phát triển nhà ở xã hội mà còn nhằm mục đích hỗ trợ phát triển nhà ở thương mại có giá vừa túi tiền, thông qua các cơ chế phù hợp với từng loại hình.

“Việc thành lập được Quỹ nhà ở quốc gia sẽ là một niềm vui rất lớn cho đại đa số người dân, giải quyết được vấn đề an sinh xã hội... Quỹ này cũng sẽ tác động lớn đến thị trường bất động sản, cũng như hỗ trợ người dân có thu nhập trung bình thấp có cơ hội sở hữu căn nhà riêng của mình”, ông Hùng nói.

Theo Chủ tịch Công ty CP Liên minh Khu Tây, Quỹ nhà ở quốc gia sẽ giúp tăng nguồn cung nhà ở giá rẻ, nhà ở xã hội, giảm tình trạng đầu cơ, ổn định thị trường bất động sản và cả thị trường tài chính. Quỹ còn tạo nguồn tài chính dài hạn, ổn định để phát triển nhà ở phục vụ an sinh xã hội cho đại đa số người dân qua nhiều thế hệ, đồng thời tạo các cơ chế tài chính tốt cho người dân vay mua nhà ở.

Trong khi đó, ông Đinh Minh Tuấn - Giám đốc kinh doanh PropertyGuru Việt Nam khẳng định, việc nghiên cứu thành lập Quỹ nhà ở quốc gia là thông tin rất đáng mừng đối với tất cả mọi người.

Hiện, xây dựng 1 triệu căn nhà xã hội trước năm 2030 là một đề án rất tham vọng. Tuy nhiên, nếu vẫn tiếp tục hình thức cũ, theo cách khuyến khích các doanh nghiệp tham gia và các ngân hàng cũng tham gia theo hướng gọi là đóng góp sẽ khiến quy trình làm nhà xã hội rất mất thời gian. Mục tiêu 1 triệu căn nhà ở xã hội khó thực hiện được.

“Nếu chúng ta có một quỹ hoặc là nó thể hiện được vai trò chủ động của Nhà nước trong việc tạo ra nguồn vốn để người dân có thể mua được nhà xã hội, hỗ trợ các chủ đầu tư nguồn vốn để xây dựng thì sẽ là biện pháp kép, thúc đẩy nhanh thị trường nhà xã hội”, ông Tuấn nói.

Theo ông Tuấn, tác động đầu tiên của Quỹ nhà ở quốc gia chắc chắn là giúp cho các chủ tư có nguồn vốn để đẩy nhanh tiến độ xây dựng dự án nhà xã hội với mức giá phù hợp hơn. Tác động thứ hai là hỗ trợ cho người dân. Hiện, khách hàng đi vay mua nhà phải trả lãi với phần lớn thu nhập. Tuy nhiên, với gói vay mới của Quỹ nhà ở quốc gia thì thời gian vay lâu hơn, phần chi trả thấp hơn nên việc mua nhà có thể dễ dàng hơn với người dân.

Với các doanh nghiệp bất động sản, khi họ được hỗ trợ nguồn vốn cũng như quy trình pháp lý tốt hơn thì doanh nghiệp tham gia nhiều hơn vào thị phần nhà ở xã hội, giúp tăng nguồn cung nhà ở vừa túi tiền.