Siết đăng kiểm xe sơ mi rơ moóc, vì sao gây tranh cãi?

TÀI XẾ XE KÉO "ĐỨNG HÌNH"

Chia sẻ với PV Thanh Niên, anh N.T.S, một tài xế xe đầu kéo ngụ tại TP.HCM, cho biết anh không đi làm mấy ngày nay vì lo bị phạt trên đường vận chuyển hàng hóa. Lý do là gần đây, CSGT kiểm tra giấy đăng kiểm, tại mục "Loại phương tiện" nếu không có thông tin nội dung hoặc chỉ ghi "sơ mi rơ moóc tải (chở container)" thì khi chở hàng sẽ vi phạm "chở loại hàng không đúng với thông tin ghi trong chứng nhận kiểm định an toàn kỹ thuật…", tài xế sẽ bị phạt từ 8-12 triệu đồng và trừ 4 điểm giấy phép lái xe. Còn doanh nghiệp vận tải là chủ xe bị xử phạt từ 40-52 triệu đồng. Với mức phạt này, không tài xế nào dám lái sơ mi rơ moóc (SMRM) vì quá rủi ro.

Nhiều doanh nghiệp vận tải cũng đang "đứng ngồi không yên". Ông Phùng Hồng Khanh, Giám đốc Công ty TNHH Hồng Nam (P.Trà Vinh, tỉnh Vĩnh Long) đã có đơn gửi Bộ Xây dựng và Cục Đăng kiểm VN để trình bày về những bất cập phát sinh. Theo ông Khanh, trong quá trình tham gia giao thông, phương tiện SMRM của công ty được cơ quan đăng kiểm kiểm tra và cấp Giấy chứng nhận kiểm định, trong đó có sự khác biệt về cách phân loại, ghi thông tin đối với loại phương tiện "SMRM chở hàng" và "SMRM chở hàng hoặc container". Hiện nay, cơ quan đăng kiểm còn phân loại riêng giữa SMRM chở hàng tổng hợp và SMRM chở container.

Ảnh: Nhật Thịnh

"SMRM sàn có mặt sàn, khung gầm chịu lực rất tốt. Khi được thiết kế, chế tạo đúng tiêu chuẩn, loại phương tiện này có thể chở được container cũng như các loại hàng rời, hàng hóa khác. Tuy nhiên, việc phân loại riêng giữa SMRM chở hàng và SMRM chở container đang tạo ra hạn chế trong quá trình khai thác phương tiện. Do bị giới hạn công năng, doanh nghiệp vận tải có thể phải bố trí phương tiện riêng cho từng loại hàng. Trong khi đó, nếu một SMRM có khả năng vận chuyển cả container và hàng hóa thông thường thì việc khai thác linh hoạt sẽ giúp tận dụng được phương tiện, đặc biệt là khai thác hàng hóa ở cả hai chiều", ông Khanh phân tích. Theo ông, nếu không được phép sử dụng linh hoạt, phương tiện có thể phải chạy rỗng một chiều. Việc này làm tăng chi phí nhiên liệu, chi phí vận hành, chi phí nhân công, khấu hao phương tiện... Để hỗ trợ doanh nghiệp vận tải tháo gỡ khó khăn, khôi phục và phát triển sản xuất kinh doanh, ông Khanh kiến nghị cơ quan quản lý xem xét điều chỉnh, bổ sung quy định cho phép SMRM sàn được sử dụng để vận chuyển container (khi bảo đảm khóa hãm an toàn) và các loại hàng rời, hàng bách hóa thông thường. Trong quá trình xem xét kiến nghị, cần có phương án tạm hoãn xử phạt đối với SMRM container nếu phương tiện vẫn bảo đảm đúng tải trọng, kích thước và các yêu cầu về an toàn giao thông.

Mới đây, Hiệp hội Vận tải TP.HCM cũng đã có công văn kiến nghị về vấn đề này. Theo đó, nguyên nhân gây ra lỗi trên giấy kiểm định hoàn toàn không phải do doanh nghiệp. Nhiều trường hợp cụ thể được ghi nhận, khi nhập khẩu hoặc sản xuất, lắp ráp đối với loại SMRM sàn (có loại có thành thùng) và có cơ cấu chốt khóa container. Tuy nhiên, hiện Cục Đăng kiểm VN đã thay đổi, cắt bỏ công năng chở hàng, chỉ giữ lại công năng chở container của loại SMRM sàn và có cơ cấu chốt khóa container. Việc tự ý thay đổi này đã làm ảnh hưởng hoạt động vận chuyển hàng hóa, gây khó khăn, thiệt hại kinh tế doanh nghiệp vận tải, làm tăng cao chi phí logistics trong vận tải.

CẦN GIẢI PHÁP LINH ĐỘNG

Liên quan đến vấn đề này, lãnh đạo một trung tâm đăng kiểm TP.HCM cho biết trước đây, việc phân loại SMRM đều được chia làm 2 loại rõ ràng: Loại chỉ chở container và loại đa dụng có tính năng kép (chở container và hàng hóa). Tuy nhiên, thực tế vẫn có nhiều trường hợp doanh nghiệp sử dụng SMRM chở container để chở hàng, và hình thành thói quen hoặc sự hiểu lầm. Hiện CSGT đang siết chặt quản lý hành vi này, từ đó dẫn đến phản ứng của doanh nghiệp. Tuy nhiên, về phía cơ sở đăng kiểm vẫn đang thực hiện đúng quy trình cấp giấy kiểm định, còn việc doanh nghiệp sử dụng công năng trên đường sai thực tế thì phải chịu trách nhiệm.

Hiệp hội Vận tải TP.HCM trước khi gửi công văn kiến nghị nói trên cũng đã khuyến cáo các doanh nghiệp hội viên thận trọng trong đàm phán với cơ sở sản xuất, lắp ráp, đại lý bán xe, kiểm tra kỹ lưỡng các tiêu chí trên Giấy chứng nhận kiểm định. Doanh nghiệp cần yêu cầu đơn vị đăng kiểm, cơ sở sản xuất hỗ trợ hoàn thiện hồ sơ sao cho thông tin ghi trên Giấy chứng nhận kiểm định an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường thể hiện đúng và đủ các tiêu chí sử dụng, tiêu chí kỹ thuật. Tránh tình trạng mua phương tiện về nhưng trên giấy tờ chỉ giới hạn chuyên chở một loại hàng chuyên biệt (ví dụ chỉ chở container), dẫn đến việc khi điều động xe chở hàng rời hoặc hàng thiết bị sẽ vi phạm quy định pháp luật, đối mặt với mức phạt tiền lên đến hàng chục triệu đồng cho cả doanh nghiệp lẫn lái xe, gây thiệt hại nghiêm trọng cho hoạt động kinh doanh.

Một doanh nghiệp logistics tại khu vực Phú Mỹ (TP.HCM) thừa nhận thực tế lâu nay nhiều loại SMRM sàn được sử dụng đa chức năng, tương tự xe bán tải có thể sử dụng đi trong phố hoặc chở hàng. Khi cơ quan chức năng siết chặt việc quản lý trên đường thì vấn đề này mới lộ rõ và dẫn đến khó khăn cho doanh nghiệp. Vị này nhìn nhận để giải quyết thấu đáo cần có lộ trình và thời gian. Nếu cần chuyển đổi, cải tạo công năng cho đúng với quy định hiện nay thì cơ quan quản lý cần tạo điều kiện cho doanh nghiệp chuyển đổi. Còn nếu đầu tư mua phương tiện mới thì doanh nghiệp sẽ gặp khó khăn vì thực tế giá bán SMRM đa dụng đã có dấu hiệu tăng từ khi quy định quản lý được siết chặt.

Một chuyên gia trong ngành vận tải khẳng định việc cơ quan quản lý siết chặt theo đúng quy định không phải là sai hay gây khó dễ, mà thực tế lâu nay đã buông lỏng để cho phương tiện SMRM gia tăng quá nhiều và hoạt động không đúng công năng. Bây giờ siết lại thì doanh nghiệp gặp khó. Tuy nhiên, đứng về góc độ kỹ thuật thì một SMRM có mặt sàn chịu tải, kết cấu khung chịu lực phù hợp, thiết bị khóa container, tải trọng và kích thước đáp ứng quy chuẩn, thì cần có tiêu chí xác định phương tiện được phép thực hiện một hay nhiều công năng.

"Thực tế nếu một SMRM có kết cấu cho phép vận chuyển an toàn cả hàng hóa thông thường và container nhưng bị giới hạn một trong hai công năng, doanh nghiệp có thể phải chạy xe rỗng chiều về hoặc điều một phương tiện khác phù hợp với loại hàng. Cả hai phương án đều có thể làm tăng chi phí khai thác. Vì vậy, hiệu suất khai thác phương tiện là một yếu tố cần được tính đến khi hoàn thiện chính sách", chuyên gia này góp ý.