Phân định rõ giữa bảo hành và bảo trì công trình
Liên quan đến đề xuất của Công ty TNHH Tập đoàn Sơn Hải về việc kéo dài thời hạn bảo hành công trình giao thông lên 10 năm, ông Lê Quyết Tiến - Cục trưởng Cục Kinh tế - Quản lý đầu tư xây dựng, Bộ Xây dựng cho biết quy định hiện hành chỉ yêu cầu thời gian bảo hành tối thiểu 2 năm đối với các công trình cấp đặc biệt và cấp I sử dụng vốn đầu tư công.
Theo ông, quy định này được xây dựng dựa trên nghiên cứu về đặc thù rủi ro cũng như tham khảo kinh nghiệm quốc tế, trong đó có Nhật Bản.
Ông Lê Quyết Tiến - Cục trưởng Cục Kinh tế - Quản lý đầu tư xây dựng, Bộ Xây dựng.
Ông Lê Quyết Tiến nhấn mạnh: “Bộ Xây dựng luôn hoan nghênh và rất khuyến khích các chủ đầu tư cùng nhà thầu tự nguyện thỏa thuận kéo dài thời gian bảo hành. Pháp luật không hề hạn chế việc kéo dài thời gian này khi các bên thấy cần thiết và đi đến thống nhất trong hợp đồng. Tuy nhiên, nếu áp dụng cứng một mức tối thiểu 10 năm cho mọi công trình thì sẽ đẩy chi phí bảo lãnh, bảo hiểm, dự phòng rủi ro và giá dự thầu tăng lên đáng kể, tạo sức ép lớn cho doanh nghiệp”.
Theo đại diện Bộ Xây dựng, cần phân biệt rõ giữa khái niệm “bảo hành” và “bảo trì”. Bảo hành là trách nhiệm của nhà thầu đối với chất lượng phần việc do mình thi công trong thời gian 2 năm kể từ khi công trình được đưa vào sử dụng.
Nếu phát sinh lỗi xuất phát từ quá trình thi công, nhà thầu buộc phải khắc phục. Ngay cả khi đã hết thời hạn bảo hành, nếu xảy ra sự cố nghiêm trọng và cơ quan chức năng xác định nguyên nhân đến từ lỗi thi công, nhà thầu vẫn phải chịu trách nhiệm theo quy định pháp luật.
Trong khi đó, bảo trì là công việc được thực hiện thường xuyên ngay từ khi công trình đi vào khai thác, thuộc trách nhiệm của đơn vị quản lý, vận hành nhằm duy trì trạng thái hoạt động ổn định của công trình.
Với hạ tầng giao thông, công tác này bao gồm phát quang, dọn dẹp vật cản, xử lý hậu quả mưa bão, sơn lại vạch kẻ đường hoặc sửa chữa các hư hỏng do quá trình khai thác gây ra sau nhiều năm sử dụng. Đây là những vấn đề mang tính khách quan, không xuất phát từ lỗi của nhà thầu thi công.
Từ đó, ông Lê Quyết Tiến cho rằng quan điểm kéo dài thời gian bảo hành sẽ giúp loại bỏ hoàn toàn chi phí bảo trì là chưa chính xác . Theo ông, trong suốt thời gian bảo hành, cơ quan quản lý vẫn phải chi kinh phí cho hoạt động bảo trì thường xuyên để đảm bảo công trình vận hành bình thường.
“Nguồn quỹ cho công tác bảo trì phải chi hằng năm… còn quỹ cho công tác bảo hành có thể chi hoặc không, tùy vào việc công trình có xảy ra sự cố trong thời gian bảo hành theo quy định hay không”, ông Tiến cho biết.
Đề xuất bảo hành 10 năm cần tính đến hiệu quả thực tiễn
Ở góc độ chuyên gia, PGS, TS. Trần Chủng - Chủ tịch Hiệp hội các nhà đầu tư công trình giao thông đường bộ Việt Nam nhận định nhiều người đang hiểu chưa đầy đủ về khái niệm bảo hành công trình.
Ông nói: “Rất nhiều người đang nhầm lẫn tưởng bảo hành 2 năm xong là hết. 10 năm, 20 năm sau mà công trình có sự cố, cơ quan điều tra phát hiện ra lỗi tại thiết kế thì thiết kế đền bù thiệt hại, nếu vi phạm thì xử lý hình sự; lỗi tại thi công thì thi công đền bù.
Tất cả các chủ thể tham gia hoạt động xây dựng đều phải chịu trách nhiệm về chất lượng sản phẩm do mình làm ra trong suốt quá trình vòng đời dự án, chứ không phải bảo hành xong là hết”.
PGS, TS. Trần Chủng.
Theo PGS, TS. Trần Chủng, hoạt động xây dựng hạ tầng giao thông luôn đối mặt với nhiều yếu tố phức tạp như điều kiện thời tiết cực đoan hay các rủi ro địa chất khó dự báo. Vì vậy, việc một số doanh nghiệp như Sơn Hải chủ động đề xuất thời gian bảo hành dài hơn thể hiện tinh thần trách nhiệm đáng ghi nhận, song vẫn cần đặt trong khuôn khổ pháp lý và tính toán trên cơ sở hiệu quả thực tế.
Đại diện Tổng Công ty 319 cho rằng trong một dự án giao thông có nhiều hạng mục với tuổi thọ thiết kế khác nhau. Một số cấu phần như dải phân cách chỉ có vòng đời khoảng 2 năm, nên nếu áp dụng đồng loạt thời gian bảo hành 10 năm sẽ khiến chi phí bảo hành tăng mạnh. Trong khi đó, định mức dự toán hiện hành của Nhà nước chỉ tính chi phí này một lần. Ngoài ra, việc kéo dài thời gian giữ bảo lãnh ngân hàng hoặc tiền bảo hành lên tới 10 năm sẽ tạo áp lực tài chính đáng kể cho doanh nghiệp xây dựng.
Về phía chủ đầu tư, đại diện Ban Quản lý dự án Thăng Long cho biết quy định bảo hành trung bình 2 năm hiện nay nhằm bảo đảm môi trường cạnh tranh công bằng giữa các doanh nghiệp. Trong bối cảnh thiên tai, mưa bão và sạt lở diễn biến phức tạp, nhiều hư hỏng phát sinh trong quá trình khai thác không thể quy trách nhiệm cho nhà thầu mà phải sử dụng nguồn kinh phí bảo trì để xử lý. Tuy nhiên, đơn vị này cũng đánh giá cao việc các nhà thầu như Sơn Hải chủ động cam kết bảo hành 10 năm như một cách khẳng định chất lượng và uy tín thương hiệu, với điều kiện đây là sự thỏa thuận tự nguyện giữa các bên trong hợp đồng.
