Thấy gì về tình hình lỗ, lãi của các ngân hàng?

Lợi nhuận ngân hàng giảm mạnh vì thu nhập ngoài lãi

Ngân hàng TMCP Quốc tế Việt Nam (VIB) là một trong những trường hợp ghi nhận lợi nhuận suy giảm trong quý IV/2025. Theo báo cáo giải trình, lợi nhuận sau thuế riêng lẻ của VIB đạt 1.631 tỷ đồng, giảm 14,4% so với cùng kỳ năm trước; Lợi nhuận sau thuế hợp nhất đạt 1.648 tỷ đồng, giảm 14,2%.

Nguyên nhân chính đến từ sự sụt giảm mạnh của thu nhập ngoài lãi - mảng từng đóng vai trò quan trọng trong cơ cấu doanh thu của ngân hàng. Cụ thể, thu nhập ngoài lãi quý IV/2025 của VIB riêng lẻ đạt 1.021 tỷ đồng và hợp nhất đạt 1.068 tỷ đồng, giảm tới 21% so với cùng kỳ 2024. Đây là khoản thu đến từ dịch vụ, bảo hiểm và các hoạt động phi tín dụng, vốn giúp ngân hàng đa dạng hóa nguồn thu trong những năm trước.

Song song đó, chi phí hoạt động lại tăng đáng kể. VIB ghi nhận chi phí hoạt động riêng lẻ 1.933 tỷ đồng và hợp nhất 1.971 tỷ đồng, tăng khoảng 12% so với cùng kỳ. Việc thu ngoài lãi giảm trong khi chi phí tăng đã bào mòn đáng kể lợi nhuận, phản ánh áp lực trong bối cảnh cạnh tranh dịch vụ tài chính ngày càng gay gắt.

Sacombank gây chú ý hơn cả khi báo lỗ trước thuế hơn 3.360 tỷ đồng trong quý IV/2026, trong khi cùng kỳ năm trước lãi trên 4.620 tỷ đồng. Điểm đảo chiều lớn nhất nằm ở chi phí dự phòng rủi ro tín dụng. Ngân hàng đã trích lập hơn 9.230 tỷ đồng cho dự phòng, trong khi cùng kỳ năm trước còn hoàn nhập gần 370 tỷ đồng.

Tuy nhiên, nếu nhìn cả năm, bức tranh không hoàn toàn tiêu cực. Lũy kế năm, Sacombank vẫn ghi nhận lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh hơn 19.000 tỷ đồng, tăng 29% so với năm trước. Điều này cho thấy hoạt động cốt lõi vẫn tăng trưởng, nhưng lợi nhuận kế toán bị ảnh hưởng mạnh bởi chiến lược tăng dự phòng.

Giai đoạn này, Sacombank cũng chứng kiến biến động lớn về nhân sự cấp cao. Cuối tháng 12/2025, ngân hàng bổ nhiệm ông Nguyễn Đức Thụy làm Quyền Tổng giám đốc, cùng với sự tham gia của một số lãnh đạo mới, cho thấy quá trình tái cấu trúc đang được đẩy mạnh.

Ngân hàng lỗ do chủ động tái cơ cấu

Ngân hàng Quốc Dân (NCB) cũng nằm trong nhóm lợi nhuận giảm sâu khi ghi nhận lỗ ròng 652 tỷ đồng. Theo định hướng của ngân hàng, nguyên nhân chủ yếu do chủ động tăng trích lập dự phòng và thoái lãi dự thu nhằm đẩy nhanh phương án cơ cấu lại. Việc “hy sinh” lợi nhuận ngắn hạn để làm sạch bảng cân đối thường xuất hiện ở các ngân hàng đang trong quá trình tái cấu trúc.

Một ngân hàng đang trong quá trình tái cơ cấu cũng lỗ 472 tỷ đồng. Tương tự, áp lực dự phòng rủi ro và xử lý tồn đọng cũ tiếp tục là gánh nặng đối với ngân hàng này, khiến kết quả lợi nhuận chưa thể cải thiện rõ rệt.

Áp lực trích lập dự phòng, xử lý nợ xấu, tái cơ cấu hoạt động và sự suy giảm của các nguồn thu ngoài lãi đang là những yếu tố chính kéo lợi nhuận đi xuống. Tuy nhiên, ở góc độ dài hạn, việc tăng “bộ đệm” dự phòng và làm sạch sổ sách có thể giúp các ngân hàng này củng cố nền tảng tài chính, tạo dư địa tăng trưởng bền vững hơn trong các năm tới.