Thông tin mới đáng lo ngại về sông băng Ngày Tận thế

Các nhà khoa học vừa phát hiện hàng trăm trận động đất có nguồn gốc từ sông băng Thwaites ở Nam Cực, hay còn gọi là sông băng Ngày tận thế, làm dấy lên nỗi lo sợ về sự sụp đổ hoàn toàn.

Động đất sông băng được tạo ra khi những khối băng khổng lồ đổ sụp xuống biển và va chạm mạnh vào sông băng mẹ. Cho đến nay, rất ít những chấn động đáng lo ngại này được phát hiện tại Nam Cực. Tuy nhiên, trong một nghiên cứu mới, tiến sĩ Thanh-Son Pham từ Đại học Quốc gia Úc đã tìm thấy hơn 360 trận động đất trước đây chưa từng được biết đến trên lục địa này.

Phần lớn các sự kiện địa chấn này nằm ở rìa đại dương của sông băng Thwaites. Dòng sông băng di chuyển chậm này có kích thước xấp xỉ Vương quốc Anh và chứa đủ lượng nước ngọt để gây ra những thay đổi mực nước biển không thể đảo ngược nếu nó tan chảy.

Các nhà khoa học ngày càng lo ngại rằng biến đổi khí hậu do con người gây ra đang khiến sông băng quan trọng này đứng trước nguy cơ sụp đổ hoàn toàn. Tiến sĩ Pham cho biết nếu nó sụp đổ hoàn toàn, mực nước biển toàn cầu sẽ tăng thêm 3 mét và nó cũng có khả năng tan rã rất nhanh chóng.

Khác với động đất do núi lửa hay dịch chuyển địa tầng, động đất sông băng không tạo ra sóng địa chấn tần số cao, khiến các máy dò thông thường rất khó phát hiện. Trên thực tế, chúng khó nắm bắt đến mức chỉ mới được phát hiện lần đầu tiên vào năm 2003 và chủ yếu được tìm thấy ở Greenland. Tuy nhiên, bằng cách sử dụng các thuật toán phát hiện tự động từ dữ liệu thu thập giữa năm 2010 và 2023, nghiên cứu mới đã lật mở 368 trận động đất phần lớn chưa từng được ghi nhận.

Khoảng hai phần ba số sự kiện này nằm gần rìa biển của Thwaites, phần còn lại nằm ở sông băng Pine Island. Đây là hai nguồn gây dâng mực nước biển lớn nhất từ Nam Cực trong những năm gần đây. Đáng chú ý, các chấn động này không liên quan đến thay đổi nhiệt độ theo mùa mà xảy ra thường xuyên nhất trong giai đoạn 2018 đến 2022, khi tốc độ chảy của sông băng ra biển tăng tốc đột ngột.

Kể từ những năm 1980, các nhà khoa học đã gọi Thwaites và Pine Island là vùng bụng yếu của dải băng Tây Nam Cực. Do rìa hướng ra biển rộng, chúng đặc biệt dễ bị tổn thương bởi hiệu ứng ấm lên của đại dương. Nếu chúng sụp đổ, toàn bộ dải băng Tây Nam Cực có thể nhanh chóng sụp đổ theo.

Hệ quả của việc mực nước biển dâng cao 3 mét sẽ là thảm họa toàn cầu. Nó gây ra lũ lụt diện rộng, nhấn chìm nhiều quốc gia đảo và các thành phố lớn như New York, Sydney, Thượng Hải hay London. Tại Việt Nam và nhiều khu vực thấp khác, tình hình cũng sẽ cực kỳ nghiêm trọng khi hàng triệu người có thể phải rời bỏ nhà cửa.

Tiến sĩ Pham nhận định việc phát hiện các trận động đất liên quan đến sự tan rã của băng tại Thwaites có thể giúp giải đáp những câu hỏi quan trọng về sự mất ổn định của sông băng này do sự tương tác giữa đại dương, băng và nền đất cứng nơi nó tiếp giáp với biển.