Tín hiệu từ làn sóng tăng lãi suất huy động

Bất ngờ có ngân hàng giảm

Từ đầu tháng 1 đến nay có 8 ngân hàng tăng lãi suất huy động như: VPBank, MSB, ABBank, Bac A Bank, LPBank, VCBNeo, BaoViet Bank và MBV. Theo đó, đối với kỳ hạn 6-12 tháng, lãi suất tiền gửi các ngân hàng hiện nay dao động từ 6-10%/năm.

Hầu hết ngân hàng đều đưa ra mức lãi suất rất cao cho các khoản tiền gửi có kỳ hạn dài hơn 12 tháng. Điều này cho thấy các ngân hàng thương mại thường có nhu cầu sử dụng vốn dài hạn, nhằm bù đắp tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay dài hạn của hệ thống đang ở mức tương đối cao.

Tiền gửi không kỳ hạn thường là các khoản khách hàng gửi vào tài khoản của mình với mục đích phục vụ cho thanh toán, mua sắm nên tài khoản liên tục biến động hoặc khách hàng có việc cần phải rút trước kỳ đáo hạn. Chính vì không ấn định thời hạn nên lãi suất tiết kiệm không kỳ hạn của các ngân hàng cực thấp. Lãi tiền gửi không kỳ hạn hiện nay ở hầu hết các ngân hàng đang duy trì mức 0-0,5%.

Đáng ngạc nhiên, trong bối cảnh xu hướng tăng lãi suất huy động, có 2 ngân hàng lại điều chỉnh giảm. Cụ thể, PGBank vừa giảm lãi suất tiền gửi kỳ hạn 18-36 tháng đồng loạt giảm từ 7,3% xuống còn 6,8%/năm.

ABC cũng giảm khoản tiền gửi cho kỳ hạn 3 tháng là giảm lãi suất từ 0,05 - 0,1% về cùng mức 4,65%/năm.

Lãi suất tăng tác động ra sao?

Trao đổi với PV Tiền Phong , TS. Nguyễn Văn Lộc - chuyên gia kinh tế Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội - cho biết, lãi suất huy động đang tăng mạnh ngay từ đầu năm 2026, với nhiều ngân hàng thương mại đẩy lãi suất kỳ hạn 6-12 tháng vượt mốc 7%/năm, thậm chí lên 8-9%/năm cho một số gói ưu đãi đặc biệt. Diễn biến này đánh dấu sự khởi đầu của một chu kỳ lãi suất mới, khi chênh lệch giữa tăng trưởng tín dụng (17,8 - 19% năm 2025) và huy động vốn (14,1%) tạo áp lực thanh khoản lớn lên hệ thống ngân hàng, buộc các tổ chức tín dụng phải cạnh tranh quyết liệt để thu hút nguồn vốn trung - dài hạn.

Theo ông Lộc, bối cảnh thúc đẩy xu hướng này rất rõ ràng. Năm 2025, tín dụng tăng nóng để hỗ trợ phục hồi kinh tế sau đại dịch và đáp ứng mục tiêu GDP 8%, nhưng để lại hệ lụy là thị trường liên ngân hàng chịu áp lực với lãi suất qua đêm có lúc vọt lên 8,7%/năm.

Sang năm 2026, với mục tiêu GDP trên 10% và tăng trưởng tín dụng định hướng 15%, nhu cầu vốn cho sản xuất, hạ tầng, kinh tế số và kinh tế xanh tăng mạnh, đòi hỏi các ngân hàng phải củng cố nguồn vốn ổn định hơn thay vì chỉ dựa vào tiền gửi ngắn hạn. Đồng thời, kỳ vọng lạm phát CPI quanh 4,5% cũng khiến Ngân hàng Nhà nước thận trọng hơn trong điều hành chính sách tiền tệ, ít khả năng nới lỏng mạnh như các năm trước.

"Tác động kép của lãi suất huy động tăng đầu tiên là tích cực với hệ thống ngân hàng. Việc cải thiện thanh khoản giúp các ngân hàng giảm rủi ro mất cân đối kỳ hạn vốn, tăng khả năng đáp ứng nhu cầu tín dụng 15% trong năm, đặc biệt cho các lĩnh vực ưu tiên như công nghiệp chế biến chế tạo, xuất khẩu và doanh nghiệp nhỏ và vừa. Đối với người gửi tiền, lãi suất hấp dẫn hơn cũng khuyến khích tiết kiệm, giảm dòng tiền đầu cơ vào bất động sản hay chứng khoán, góp phần ổn định thị trường tài sản", ông Lộc nói.

PGS, TS. Nguyễn Văn Phương - giảng viên Viện quản trị kinh doanh, Trường Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội - nhận định, mặt bằng lãi suất sẽ tiếp tục thiết lập mức bình thường mới cao hơn giai đoạn 2023-2024, với lãi suất huy động kỳ hạn dài có thể tăng thêm 0,5-1% trong năm.

Theo ông Phương, Ngân hàng Nhà nước được kỳ vọng điều hành linh hoạt qua nghiệp vụ thị trường mở để neo lãi suất liên ngân hàng, đồng thời duy trì chính sách hỗ trợ lãi suất có mục tiêu cho doanh nghiệp ưu tiên. Nhóm ngân hàng quốc doanh với nguồn vốn ổn định sẽ đóng vai trò neo mặt bằng chung, tránh cuộc đua lãi suất quá nóng từ các ngân hàng nhỏ.