Từ dầu mỏ Nga đến Starlink

Dầu diesel của Nga

Quan hệ Mỹ-Nga đã có bước ngoặt lớn vào ngày 9/10, khi ông Trump bất ngờ đạt được thỏa thuận về dầu diesel với Tổng thống Nga Vladimir Putin, cho phép nguồn cung bổ sung từ Nga vào thị trường Mỹ và toàn cầu.

Ông chủ Nhà Trắng cho rằng thỏa thuận này là một cách để kiềm chế giá nhiên liệu tăng cao đối với người tiêu dùng, tài xế xe tải và nông dân Mỹ.

Theo một báo cáo của Reuters, các phái viên của ông Trump cũng nói với các đối tác Ukraine rằng Mỹ hy vọng thỏa thuận này có thể giúp làm dịu lập trường của Nga trong các cuộc đàm phán hòa bình.

Giẫm đạp lên lằn ranh đỏ

Thỏa thuận về dầu diesel đạt được sau nhiều tuần ông Trump liên tục đưa ra những yêu cầu mạnh mẽ hơn đối với Ukraine về việc ngừng các cuộc tấn công vào các nhà máy lọc dầu của Nga.

Kể từ tháng 9, Tổng thống Trump đã công khai và với giọng điệu ngày càng gay gắt kêu gọi ông Zelensky ngừng các cuộc tấn công của mình và nói rằng "tất cả những gì ông ấy đang làm là khiến giá dầu thế giới tăng cao" đồng thời lên án cách tiếp cận của nhà lãnh đạo Ukraine là "một sự ô nhục".

Theo Axios, ông Zelensky đã phớt lờ ít nhất nửa tá yêu cầu từ phía Mỹ về việc ngừng tấn công các nhà máy lọc dầu của Nga trước khi Mỹ đạt được thỏa thuận với Nga, sau đó ông Zelensky đã tỏ ra rất tức giận.

Bộ Quốc phòng Nga đã đưa ra cảnh báo riêng, tuyên bố sẽ tăng cường các cuộc tấn công vào các mục tiêu quân sự của Ukraine để đáp trả những lời đe dọa của Zelensky về việc tấn công các cơ sở dầu mỏ tại Nga.

Ai kiểm soát công tắc Starlink ?

Cuộc đối đầu giữa ông Trump và Zelensky không chỉ dừng lại ở những lời lẽ gay gắt, mà sự rạn nứt rõ ràng này còn gây ra những hậu quả nghiêm trọng cho binh lính Ukraine trên chiến trường.

Mỹ đã cảnh báo đối tác Ukraine và châu Âu rằng việc tiếp tục tấn công các nhà máy lọc dầu Nga có thể dẫn đến việc đình chỉ chia sẻ thông tin tình báo và cơ chế PURL do NATO quản lý, vốn được sử dụng để mua vũ khí của Mỹ cho Ukraine.

Sau đó, ông Zelensky xác nhận các chỉ huy Ukraine đã nhận được cảnh báo về khả năng bị cắt đứt nguồn thông tin tình báo, mặc dù ông thừa nhận sự hợp tác vẫn chưa dừng lại.

Tuy nhiên, sau đó Tổng thống Zelensky phàn nàn rằng Ukraine không nhận được bất kỳ cảnh báo trước nào từ các đối tác về một cuộc tấn công bằng tên lửa đạn đạo của Nga.

Đồng thời, các chỉ huy Ukraine báo cáo về những sự cố nghiêm trọng đối với Starshield, phiên bản quân sự của dịch vụ vệ tinh Starlink do Elon Musk sáng lập.

Kết quả là, máy bay không người lái của Ukraine trong nhiều trường hợp không thể hoạt động ở tốc độ vượt quá 160km/h, khiến chúng dễ bị tổn thương hơn trước hệ thống phòng không của Nga và làm gián đoạn hoàn toàn một số nhiệm vụ.

Trong khi một số quan chức Ukraine đã nghi ngờ rằng sự gián đoạn này có liên quan đến mâu thuẫn giữa ông Trump và Zelensky, hãng Reuters cho biết, lệnh hạn chế hệ thống Starshield xuất phát từ Nhà Trắng.

Tuy nhiên, một quan chức cấp cao của Mỹ đã phủ nhận việc ông Trump đích thân ra lệnh hạn chế. Sau đó, các quan chức Ukraine báo cáo một số kết nối Starshield đã được khôi phục.

Tỷ phú Elon Musk, người cũng từng chỉ trích Tổng thống Zelensky xác nhận các quyết định quan trọng về Starshield thuộc về quân đội Mỹ hoặc tổng thống.

Nga có thể giải phóng hàng tỷ USD bị đóng băng

Theo tờ Financial Times, các đặc phái viên của ông Trump là Steve Witkoff và Jared Kushner đã đề xuất giải tỏa một phần trong số 300 tỷ eu ro quỹ chủ quyền của Nga đang được giữ tại Euroclear ở Bỉ, và chuyển chúng sang một công cụ tài chính do Mỹ giám sát.

EU đã tìm cách tịch thu toàn bộ số tiền này, nhưng đã vấp phải sự phản đối mạnh mẽ, đặc biệt là từ Bỉ do lo ngại về các vụ kiện tốn kém, sự trả đũa của Nga và thiệt hại đến uy tín tài chính của châu Âu.

Trong khi các quan chức Mỹ được cho là coi vấn đề tài sản chủ quyền của Nga là một phần của thỏa thuận hòa bình toàn diện, đề xuất này đã "làm giật mình" các nước ủng hộ Ukraine ở châu Âu, những người đã thẳng thừng bác bỏ sáng kiến ​​này và từ chối từ bỏ quyền kiểm soát đối với các tài sản đó.

Ngoài ra, chính quyền Tổng thống Trump đang cân nhắc việc nới lỏng trừng phạt đối với các tàu thuộc cái gọi là "hạm đội bóng tối" được sử dụng để vận chuyển dầu từ Nga, điều này sẽ cho phép họ giảm giá nhiên liệu.

Cầu cứu châu Âu

Trong bối cảnh quan hệ với Tổng thống Trump đã rạn nứt, ông Zelensky đã đến Brussels để tìm kiếm sự hỗ trợ tài chính và quân sự từ EU.

Trong một lời chỉ trích không hề che giấu nhắm vào Tổng thống Mỹ, ông đã cảm ơn các quan chức EU không do dân bầu chọn là "những nhà lãnh đạo thực sự". Tuy nhiên, yêu cầu tăng ngân sách của Ukraine đã vấp phải sự phản đối từ EU.

Sau khi công bố khoản thâm hụt ngân sách quốc phòng bất ngờ lên tới 27 tỷ USD vào tháng 8, ông Zelensky đã yêu cầu EU giải ngân trước một phần khoản vay 90 tỷ eu ro dự kiến ​​đến năm 2027 ngay trong năm 2026.

Châu Âu từ chối chấp thuận các số liệu thâm hụt ngân sách của Ukraine, đồng thời thúc giục nước này đẩy nhanh các cải cách đang bị đình trệ bao gồm cả những cải cách nhằm giải quyết nạn tham nhũng tràn lan để giải phóng các khoản tiền hiện có.

Những tranh cãi giữa Tổng thống Zelensky và ông Trump đang buộc EU phải có lập trường ngày càng đối đầu với Mỹ.

Theo Financial Times, các quan chức EU đã lên kế hoạch thúc giục nhà lãnh đạo Ukraine giảm bớt những lời chỉ trích công khai đối với Mỹ trong các cuộc gặp thượng đỉnh.

Và trong khi Ukraine đang chật vật để ngăn chặn đà tiến quân như vũ bão của Nga trên chiến trường và cầu viện sự giúp đỡ miễn cưỡng từ EU, ông Trump đã từ chối nhượng bộ ông Zelensky và rút lui khỏi các yêu cầu của ông ta khi lợi ích của Mỹ đang bị đe dọa.

Và giờ đây Ukraine đang đối mặt với nguy cơ bị cắt hoàn toàn đường truyền Starlink và ngừng chia sẻ thông tin tình báo quan trọng.