Từng coi xe điện Trung Quốc là 'ngoại lệ', một quốc gia vừa quay xe chấm dứt chính sách miễn thuế, chuyện gì đang xảy ra?

Chính phủ Brazil đã chấm dứt chính sách miễn thuế tạm thời dành cho xe điện và xe hybrid lắp ráp từ linh kiện nhập khẩu Trung Quốc, trong đó có nhà sản xuất BYD, kết thúc nhiều tháng căng thẳng giữa ngành ô tô truyền thống và các nhà sản xuất Trung Quốc.

Quyết định này đồng nghĩa với việc BYD và các công ty như Great Wall Motor sẽ phải chịu thuế nhập khẩu từ 35% đối với các bộ linh kiện SKD và CKD, tăng mạnh so với mức 16–18% trước đây, làm chi phí lắp ráp tại Brazil tăng đáng kể.

Chính sách miễn thuế từng được áp dụng từ tháng 8 năm ngoái nhằm hỗ trợ BYD triển khai sản xuất quy mô lớn tại Brazil, giúp công ty nhanh chóng xây dựng chuỗi cung ứng và lắp ráp xe trong khi nhà máy đang được thiết lập. Biện pháp này cho phép nhập khẩu linh kiện trị giá tối đa 463 triệu USD mà không chịu thuế, nhằm thu hút đầu tư mà không ảnh hưởng chính sách dài hạn.

Tuy nhiên, quyết định này gặp phải phản đối mạnh mẽ từ các nhà sản xuất Mỹ, châu Âu và Nhật Bản, cũng như Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô quốc gia Brazil (Anfavea), đại diện cho Audi, Honda, Renault, Toyota, Volkswagen, Stellantis và GM. Anfavea cảnh báo rằng ưu đãi khuyến khích lắp ráp bán thành phẩm SKD thay vì sản xuất hoàn chỉnh trong nước, làm suy giảm chuỗi cung ứng nội địa, hạn chế đầu tư vào nghiên cứu, kỹ thuật và nguồn nhân lực, đồng thời có thể gây mất tới 69.000 việc làm và thiệt hại 103 tỷ real (tương đương19,6 tỷ USD) trong toàn ngành.

Căng thẳng leo thang khi các lãnh đạo của Volkswagen, Stellantis, GM và Toyota gửi thư tới Tổng thống Luiz Inacio Lula da Silva, kêu gọi chấm dứt ưu đãi thuế. Bức thư nhấn mạnh rằng việc miễn thuế gây méo mó cạnh tranh, bất lợi cho các nhà sản xuất đã đầu tư lâu dài vào Brazil và có thể làm gián đoạn chu kỳ tích cực củng cố ngành công nghiệp quốc gia. Một số thống đốc bang cũng cảnh báo về nguy cơ chuyển dịch sản xuất khỏi chuỗi cung ứng nội địa.

Sau nhiều tuần vận động hành lang, chính phủ chọn giải pháp thỏa hiệp: kéo dài ưu đãi tạm thời 6 tháng, đồng thời chuẩn bị áp thuế nhập khẩu cao hơn. Tuy nhiên, thời hạn này đã kết thúc vào ngày 31/1/2026 mà không được gia hạn, theo xác nhận từ South China Morning Post. BYD hiện vẫn có thể nộp đơn xin miễn giảm thuế mới, nhưng chưa có thông tin chính thức.

Dù vậy, việc chấm dứt miễn thuế không ngăn BYD mở rộng đầu tư tại Brazil. Tháng 10/2025, công ty khánh thành nhà máy xe điện lớn nhất ngoài châu Á tại Camacari, trên khu đất nhà máy Ford cũ, với tổng vốn đầu tư 5,5 tỷ real, công suất 150.000 xe/năm và dự kiến tăng gấp đôi trong giai đoạn thứ hai. Dự án dự kiến tạo hơn 20.000 việc làm trực tiếp và gián tiếp, sản xuất các mẫu SUV hybrid Song Pro, xe điện Dolphin Mini và sedan hybrid King.

Kể từ khi gia nhập thị trường Brazil vào 2022, BYD đã bán hơn 170.000 xe điện , chiếm hơn 74% thị phần xe điện và xếp thứ 7 về doanh số tổng thể, vượt nhiều thương hiệu lâu đời. Công ty khẳng định giá xe tại Brazil vẫn cao hơn Trung Quốc và tuân thủ luật pháp địa phương, đồng thời nhấn mạnh ưu đãi thuế tạm thời là cần thiết để hỗ trợ quá trình chuyển đổi sang sản xuất đầy đủ tại Brazil.

Động thái chấm dứt miễn thuế phản ánh áp lực ngày càng tăng từ các đối thủ cạnh tranh và ngành công nghiệp ô tô Brazil, trong khi vẫn duy trì tiến trình phát triển xe điện và đầu tư công nghiệp xanh tại quốc gia Nam Mỹ.

Theo SCMP