'Vật liệu tỷ đô' của Việt Nam ồ ạt tràn sang Lào với giá cực rẻ: thuế nhập khẩu 5%, sản lượng 100 triệu tấn/năm

Theo số liệu thống kê từ Cục Hải quan, xuất khẩu xi măng, clinker của Việt Nam trong 10 tháng năm 2025 đạt gần 30 triệu tấn, tương đương trên 1,11 tỷ USD, tăng 18% về khối lượng, tăng 15% về kim ngạch nhưng giảm gần 3% về giá so với 10 tháng năm 2024.

Riêng tháng 10/2025 ước đạt 3,47 triệu tấn, tương đương 128,43 triệu USD, tăng mạnh cả về lượng và kim ngạch so với cùng kỳ.

Thị trường xuất khẩu xi măng, clinker những tháng gần đây cho thấy xu hướng cải thiện ổn định. Sản lượng nhích lên, giá trị xuất khẩu tiếp tục tăng, các doanh nghiệp xi măng vừa giữ vững thị trường truyền thống vừa mở rộng sang các thị trường xuất khẩu mới. Đây là nền tảng quan trọng để ngành xi măng củng cố đà phục hồi và thích ứng với áp lực dư cung của ngành cũng như biến động thương mại quốc tế.

Xi măng, clinker xuất khẩu nhiều nhất sang thị trường Philippines chiếm gần 18% trong tổng lượng và tổng kim ngạch xuất khẩu nhóm hàng này của cả nước, đạt 5,22 triệu tấn, tương đương trên 199 triệu USD, giảm 21% về lượng, giảm 25% về kim ngạch.

Đứng thứ 2 là thị trường Bangladesh đạt 5,3 triệu tấn xi măng, clinker, thu về 172 triệu USD, tăng 8% về lượng và tăng 10% về kim ngạch so với cùng kỳ năm 2024. Xuất khẩu sang thị trường Malaysia đứng thứ 3, đạt 1,4 triệu tấn, tương đương 49 triệu USD.

Đáng chú ý, thị trường Lào đang tăng mua mặt hàng này từ Việt Nam tới 371% về lượng và 360% về kim ngạch so với cùng kỳ.

Nhờ xuất khẩu tăng trưởng, kết hợp với tiêu thụ nội địa tốt lên với loạt dự án đầu tư công được đẩy mạnh, xây dựng nhà cửa của người dân, hàng loạt nhà sản xuất đã báo lãi trở lại. Bước sang quý IV, triển vọng phục hồi được kỳ vọng rõ hơn khi thời tiết thuận lợi và giải ngân đầu tư công tăng tốc, tạo đà cho nhu cầu vật liệu xây dựng trở lại.

Mức thuế suất thuế xuất khẩu đối với mặt hàng clinker xi măng được giảm từ 10% xuống còn 5% từ cuối tháng 5/2025, kéo dài đến hết năm 2026 hỗ trợ ngành xi măng trong nước đang tạo tác động tích cực cho hoạt động xuất khẩu, cùng với đó, các nhà sản xuất đẩy mạnh tìm kiếm khách hàng mới, thị trường mới.

Thương mại xi măng quốc tế đang khởi sắc trở lại nhờ nhu cầu tại nhiều thị trường nhập khẩu tăng cao và các nhà sản xuất trong nước tăng ký kết các đơn hàng xuất khẩu mới, song, thực tế là cạnh tranh xuất khẩu với các quốc gia ngày càng gay gắt hơn với các nước như Thái Lan, Indonesia , Trung Quốc là những quốc gia cũng đang dư thừa sản lượng và tìm cách mở rộng thị phần xuất khẩu.

Cùng với đó, các thị trường xuất khẩu trọng điểm như Philippines, Bangladesh, Malaysia, Đài Loan và Mỹ đang siết chặt các quy định kỹ thuật, áp dụng thuế phòng vệ hoặc rào cản môi trường.

Đơn cử, từ tháng 7 năm nay, Đài Loan đã áp thuế chống bán phá giá với biên độ từ 13,59% đến 23,20% với xi măng Việt Nam. Quyết định này có hiệu lực trong vòng 5 năm, từ tháng 7/2025 đến tháng 7/2030.

Dù vậy, chính sự gia tăng các biện pháp bảo hộ thương mại và chống bán phá giá khiến nhiều doanh nghiệp xuất khẩu phải điều chỉnh chiến lược, giảm thiểu sự phụ thuộc vào một số thị trường, tìm cách bán hàng sang các thị trường tiềm năng, có nhu cầu nhập khẩu lớn.

Trong bối cảnh đó, doanh nghiệp xi măng buộc phải tái cấu trúc thị trường, kiểm soát chi phí, đầu tư vào công nghệ sản xuất xanh và chủ động liên kết để giữ thị phần. Với công suất toàn ngành khoảng 130 triệu tấn/năm, tình trạng dư cung lớn vẫn hiện hữu.