Viện Nhà ở và Phát triển đô thị hướng dẫn cách xây nhà, quy hoạch bản làng để tránh sạt lở, lũ quét

1. Nguyên tắc chọn đất xây nhà

- Tránh nơi dốc đứng: Không nên dựng nhà ở sườn dốc trên 25–30°. Đất đá dễ trượt khi mưa lớn.

- Không ở sát suối: Lũ dâng có thể cuốn trôi nhà. Nên cách mép suối ít nhất 15–50 m.

- Tránh đất yếu, phong hóa: Đất rời, nứt nẻ, có hang ngầm rất dễ sập.

- Ưu tiên nơi có cây che phủ: Cây rừng, cây lâu năm giúp giữ đất, chống xói lở.

- Chọn sườn thoải (<15°) hoặc gò cao: Thoát nước tự nhiên, an toàn hơn.

2. Giải pháp phòng tránh ngoài công trình

- Bản đồ nguy cơ: Xác định vùng đỏ (nguy hiểm – cấm xây), vàng (xây có biện pháp), xanh (an toàn).

- Trồng cây chắn đất: Cây rễ sâu như cỏ Vetiver, tre, keo để giữ đất.

- Đào rãnh thoát nước: Dẫn nước mưa chảy nhanh, không ứ thấm vào sườn dốc.

- Hệ thống cảnh báo: Loa, biển báo, trạm đo mưa để di dời kịp thời.

- Nhà cộng đồng tránh lũ: Có sẵn nhà kiên cố nhiều tầng, tầng 1 trống, tầng trên an toàn.

3. Giải pháp xây dựng nhà an toàn

a. Nền và móng

- San gạt bậc thang, không cắt ngang dốc.

- Tường chắn, rọ đá để giữ đất (chú ý thoát nước qua tường chắn và rọ đá).

- Móng sâu và chắc, bám vào lớp đá gốc.

- Ở nơi dễ ngập → làm móng cọc hoặc trụ cao.

b. Kiểu nhà nên xây

- Nhà sàn (sàn cao 1,5–2,5 m): Ưu điểm: Tránh ngập, lũ chảy dưới sàn; thông thoáng, chống ẩm mốc; giữ tập quán, tận dụng gầm sàn.

- Nhà khung nhẹ, mái nhẹ: Giảm thiệt hại khi sạt lở .

- Nhà cộng đồng: Bê tông cốt thép nhiều tầng, tầng dưới để thoáng như nhà sàn, tầng trên làm nơi trú ẩn, nhà sinh hoạt cộng đồng. Ảnh minh họa 2

c. Bố trí trong bản làng

- Không dựng nhà chắn dòng nước.

- Xếp nhà dọc theo sườn núi, song song đường đồng mức (là đường kết nối các điểm có cùng độ cao)

- Giữ cây xanh quanh bản để giữ đất, chắn gió.