Việt Nam sớm hoàn tất đàm phán với Nga, Nhật Bản để làm dự án "đại sự quốc gia"

Chiều 22/10, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính, Trưởng Ban Chỉ đạo xây dựng nhà máy điện hạt nhân, chủ trì phiên họp thứ ba của Ban Chỉ đạo.

Tại phiên họp, Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành liên quan, địa phương liên quan thúc đẩy triển khai các dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận (tỉnh Khánh Hòa), phục vụ nhu cầu năng lượng của đất nước trong thời kỳ mới.

Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành liên quan, địa phương tổng hợp các vấn đề còn vướng mắc về pháp lý, đồng thời xây dựng thành dự thảo Nghị quyết để trình Quốc hội xem xét nhằm hoàn thiện các khung khổ pháp lý có liên quan các Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận.

Ngoài ra, Thủ tướng yêu cầu tỉnh Khánh Hòa huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc tập trung cho công tác giải phóng mặt bằng và di dân, trực tiếp Bí thư Tỉnh ủy phải chỉ đạo sát sao với sự hỗ trợ của các bộ, ngành. Thủ tướng cũng đặc biệt nhấn mạnh phải làm tốt việc tái định cư cho nhân dân trong vùng dự án theo nguyên tắc đảm bảo nơi ở mới ít nhất bằng hoặc hơn nơi ở cũ; nhanh chóng ổn định cuộc sống người dân và đảm bảo quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhân dân; đồng thời đề xuất các chính sách hỗ trợ nhân dân chuyển đổi ngành, nghề với các cấp có thẩm quyền.

Thủ tướng giao Bộ Tài chính xem xét, thu xếp, trình cấp thêm 9.000 tỷ đồng theo đề xuất của tỉnh Khánh Hòa để tiến hành giải phóng mặt bằng.

Đặc biệt, Thủ tướng chỉ đạo các cơ quan hoàn thành đàm phán Hiệp định hợp tác xây dựng Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 với Nga và hoàn thành các hành lang pháp lý trong tháng 11/2025; cơ bản kết thúc đàm phán với đối tác Nhật Bản về các vấn đề liên quan Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 2. Đồng thời, Thủ tướng chỉ đạo báo cáo Bộ Chính trị về tình hình triển khai xây dựng nhà máy điện hạt nhân theo Nghị quyết 70 của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Người đứng đầu Chính phủ chỉ đạo Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) khẩn trương lập dự án tiền khả thi trong tháng 10; Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) tiến hành xây dựng dự án đầu tư xây dựng Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 2; phối hợp với các bộ, cơ quan xử lý dứt điểm các tồn đọng trước đây.

Ngoài ra, Thủ tướng chỉ đạo Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp chặt chẽ với EVN và Petrovietnam xác định rõ nhu cầu về số lượng, trình độ, chuyên môn nguồn nhân lực phục vụ các nhà máy điện hạt nhân; trên cơ sở đó tổ chức đào tạo và kêu gọi, thu hút nhân lực trong và ngoài nước vào làm việc.

Các bộ, ngành, cơ quan theo chức năng, nhiệm vụ tiến hành phối hợp xử lý các kiến nghị của UBND tỉnh Khánh Hòa về cơ chế để thực hiện dự án di dân, tái định cư, giải phóng mặt bằng các dự án nhà máy điện hạt nhân.

Thủ tướng giao Phó Thủ tướng Bùi Thanh Sơn trực tiếp chỉ đạo và giải quyết theo thẩm quyền, báo cáo Thủ tướng Chính phủ các vấn đề vượt thẩm quyền.

Dự án "đại sự quốc gia" của Việt Nam

Sau khi trình Quốc hội ban hành Nghị quyết số 189 ngày 19/2/2025 về một số cơ chế, chính sách đặc biệt đầu tư xây dựng dự án điện hạt nhân Ninh Thuận, Chính phủ đã ban hành kế hoạch triển khai Nghị quyết số 189 của Quốc hội.

Thủ tướng đã có văn bản giao EVN làm chủ đầu tư dự án điện hạt nhân 1, Petrovietnam) làm chủ đầu tư dự án điện hạt nhân 2, UBND tỉnh Ninh Thuận (nay là tỉnh Khánh Hòa) thực hiện dự án thành phần di dân tái định cư và giải phóng mặt bằng các dự án. Các dự án điện hạt nhân cũng đã được bổ sung vào Quy hoạch điện VIII.

Nhật Bản và Nga đều sẵn sàng tham gia xây dựng ngành điện hạt nhân ở Việt Nam. Trên thực tế, Nhật Bản đã phát triển nhiều công nghệ tiên tiến trong lĩnh vực điện hạt nhân, bao gồm lò phản ứng nước nhẹ (Light Water Reactor - LWR), lò phản ứng nước sôi (Boiling Water Reactor - BWR) và lò phản ứng nước áp lực (Pressurized Water Reactor - PWR).

Trong khi đó, theo CNN, Nga đang dẫn đầu trên thị trường năng lượng hạt nhân, vượt qua cả Mỹ, khi sản xuất gần như toàn bộ nguồn nhiên liệu của thế giới cho các lò phản ứng mô-đun nhỏ (SMR). Được biết, SMR là nguồn năng lượng nhỏ gọn và hiệu quả, vượt qua các nhà máy hạt nhân truyền thống khổng lồ về mặt năng lượng, mạnh hơn gấp 3 lần.

Ngày 4/2/2025, tại Phiên họp thứ hai của Ban Chỉ đạo xây dựng nhà máy điện hạt nhân, Thủ tướng đánh giá phát triển điện hạt nhân, xây dựng nhà máy điện hạt nhân là vấn đề lớn, đại sự quốc gia, vấn đề khó, nhạy cảm nên cần có sự tập trung, đầu tư công sức, trí tuệ tương xứng, phải huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc và cần thiết thành lập Tổ công tác, tổ giúp việc chuyên trách giúp Ban Chỉ đạo.