7 hành vi vi phạm về đất đai có thể bị khởi tố, người dân cần lưu ý

Thông tư liên tịch số 11/2025 do 11 Bộ, ngành Trung ương ban hành chính thức có hiệu lực từ ngày 25/1, hướng dẫn việc xác định lãng phí để áp dụng trong khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử các tội phạm liên quan đến lãng phí theo quy định của Bộ luật Hình sự.

Điều 8 của Thông tư này nêu những dấu hiệu vi phạm trong quản lý, khai thác, sử dụng đất đai và các tài nguyên khác có khả năng gây lãng phí.

Trong đó, 7 nhóm hành vi đáng chú ý gồm:

Thứ nhất , lập, điều chỉnh, phê duyệt quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, tài nguyên trái quy định pháp luật, dẫn đến việc sử dụng kém hiệu quả, gây thất thoát, lãng phí nguồn lực của Nhà nước.

Thứ hai, gây ô nhiễm, hủy hoại đất đai, tài nguyên, môi trường, nguồn năng lượng quốc gia, làm suy giảm giá trị sử dụng, trữ lượng hoặc khả năng khai thác, gây thiệt hại nghiêm trọng.

Thứ ba , giao đất, cho thuê đất, giao rừng, cho thuê rừng, thu hồi đất, thu hồi rừng, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất, chuyển mục đích sử dụng rừng không đúng thẩm quyền, không đúng đối tượng, không phù hợp quy hoạch, kế hoạch đã được phê duyệt, dẫn đến lãng phí tài nguyên và thất thoát tài sản Nhà nước.

Thứ tư , sử dụng đất không đúng mục đích, không đưa đất vào sử dụng theo thời hạn quy định, để đất bỏ hoang, sử dụng sai công năng gây lãng phí nguồn lực đất đai.

Thứ năm , khai thác tài nguyên, khoáng sản không đúng nội dung giấy phép hoặc không có giấy phép, tổ chức hoạt động khai thác trái quy định, làm thất thoát, lãng phí tài nguyên.

Thứ sáu , không thực hiện đấu giá quyền sử dụng đất, đấu thầu dự án có sử dụng đất theo quy định, làm giảm nguồn thu cho ngân sách Nhà nước, gây lãng phí tài sản công.

Thứ bảy , chậm xác định giá đất, chậm xác định nghĩa vụ tài chính về đất đai, hoặc xác định không đúng quy định, dẫn đến thất thu ngân sách, gây lãng phí nguồn lực tài chính từ đất đai.

Thông tư liên tịch số 11/2025 cũng quy định nguyên tắc phối hợp giữa các cơ quan tiến hành tố tụng và cơ quan thanh tra, kiểm toán, giám định, định giá tài sản trong việc xác định hậu quả lãng phí.

Việc xem xét trách nhiệm hình sự được thực hiện trên cơ sở mức độ thiệt hại, hậu quả gây ra và các yếu tố liên quan theo quy định của Bộ luật Hình sự.

Văn bản này có hiệu lực thi hành kể từ ngày 25/1/2026.

Thông tin trên Thanh Niên, các chuyên gia bất động sản cho rằng, Thông tư liên tịch số 11/2025 không chỉ mang tính hướng dẫn nghiệp vụ cho cơ quan tố tụng, mà còn tạo ra khung pháp lý ràng buộc mạnh mẽ đối với chủ đầu tư, doanh nghiệp bất động sản, các tổ chức được giao đất, thuê đất và cả cá nhân sử dụng đất.

Quy định mới cũng sẽ tạo cơ sở pháp lý để các cơ quan tố tụng khởi tố, điều tra, truy tố và xét xử các hành vi gây lãng phí theo Bộ luật Hình sự. Đây là bước siết chặt kỷ cương quản lý đất đai, nhằm ngăn chặn tình trạng dự án treo, đất bỏ hoang và thất thoát nguồn lực phát triển.

Như vậy, việc lãng phí đất đai, nếu gây hậu quả nghiêm trọng, sẽ không còn dừng ở xử phạt hành chính mà có thể bị khởi tố, điều tra, truy tố và xét xử hình sự.

Điều này được kỳ vọng sẽ không còn tình trạng sử dụng đất lãng phí, dự án bỏ hoang trong thời gian tới.