Chấm dứt giai đoạn chỉ gia công lắp ráp, Việt Nam chính thức bước vào làm chủ các công nghệ lõi trong lĩnh vực rất quan trọng

Trong nhiều năm, ngành cơ khí - chế tạo Việt Nam chủ yếu đảm nhiệm những công đoạn gia công , sản xuất linh kiện và lắp ráp , trong khi các khâu đòi hỏi trình độ công nghệ cao, kỹ thuật chính xác và khả năng nghiên cứu, chế tạo sản phẩm hoàn chỉnh vẫn phụ thuộc đáng kể vào công nghệ, thiết bị từ nước ngoài. Khoảng cách về năng lực chế tạo khiến doanh nghiệp trong nước chưa thể tham gia sâu vào những công đoạn tạo ra giá trị gia tăng lớn nhất của chuỗi sản xuất.

Tuy nhiên, sự xuất hiện của những nhà máy sản xuất và chế tạo động cơ quy mô lớn đang mở ra một bước chuyển đáng chú ý. Thay vì chỉ dừng lại ở gia công theo thiết kế hoặc lắp ráp từ linh kiện nhập khẩu, doanh nghiệp Việt Nam đang từng bước tiếp cận, tiếp nhận và triển khai các công nghệ cốt lõi, tiến sâu hơn vào những công đoạn phức tạp của lĩnh vực cơ khí - chế tạo.

Theo Báo Điện tử Chính phủ, ngày 5/12/2025, Công ty CP Kim Long Motor Huế chính thức khánh thành Nhà máy Sản xuất và Chế tạo động cơ Yuchai, đồng thời xuất xưởng những động cơ đầu tiên. Nhà máy được xây dựng trên diện tích 6,5 ha, với vốn đầu tư giai đoạn đầu 260 triệu USD. Dây chuyền công nghệ hiện đại, đồng bộ với mức độ tự động hóa lên đến 90% cho phép nhà máy sở hữu năng lực sản xuất đa dạng với các dòng động cơ như: động cơ ô tô, động cơ tàu thủy, máy móc nông nghiệp, máy phát điện...

Đây là nhà máy đầu tiên tại Việt Nam sở hữu dây chuyền hiện đại có khả năng chế tạo và sản xuất những dòng động cơ đạt tiêu chuẩn quốc tế phục vụ không chỉ riêng ngành công nghiệp ô tô mà còn các ngành công nghiệp quan trọng khác.

Ở giai đoạn đầu nhà máy đã hoàn thiện 2,5 ha tập trung sản xuất và lắp ráp các dòng động cơ đốt trong (Diesel) với công suất hơn 40.000 động cơ/năm, tương đương chỉ mất 3 phút/1 động cơ.

Nhà máy ứng dụng loạt công nghệ hiện đại bậc nhất, tối ưu hóa và chuẩn xác từng công đoạn sản xuất. Toàn bộ dây chuyền vận hành trên nền tảng Smart Factory với mức độ số hóa lên đến 90%, cho phép truy xuất 100% dữ liệu kỹ thuật theo từng mã động cơ.

Giai đoạn 2, Kim Long Motor và Tập đoàn Yuchai sẽ tiếp tục đầu tư vào hệ thống dây chuyền tự động hóa để gia công các linh kiện cốt lõi của động cơ như: thân máy, nắp máy, trục khuỷu, trục cam, thanh truyền...và nội địa hóa các linh kiện giá đỡ, pát liên kết như hệ phân phối khí, phát lực, bôi trơn - làm mát, truyền động.

Cùng với đó, Kim Long Motor sẽ đưa vào vận hành nhà máy sản xuất và chế tạo phôi với các dây chuyền rèn - dập hiện đại, qua đó nâng cao năng lực sản xuất và gia tăng tỷ lệ nội địa hóa động cơ lên đến 80%. Sự vận hành đồng bộ của nhà máy sản xuất và chế tạo động cơ Yuchai cùng hệ thống các nhà máy công nghiệp phụ trợ sẽ tạo nên bước đột phá mạnh mẽ trong năng lực sản xuất, chế tạo của ngành công nghiệp tự động trong nước.

Sự kiện này đánh dấu bước phát triển vượt bậc của ngành công nghiệp ô tô Việt Nam khi Kim Long Motor hợp tác thành công trong việc sản xuất và chế tạo động cơ ngay tại Việt Nam. Hệ thống dây chuyền công nghệ tại Nhà máy sản xuất và chế tạo động cơ Yuchai được Tập đoàn Yuchai trực tiếp chuyển giao và giám sát lắp đặt bởi đội ngũ chuyên gia quốc tế, kỹ sư giàu kinh nghiệm, bảo đảm tính đồng bộ và hiệu suất tối ưu.

Quy trình sản xuất tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn quốc tế, tạo nền tảng vững chắc cho chất lượng sản phẩm. Từ đây, các dòng động cơ do nhà máy sản xuất không chỉ đáp ứng nhu cầu nội địa mà còn hướng tới xuất khẩu sang thị trường ASEAN, Hàn Quốc và Trung Đông.

Như vậy, dấu mốc này cho thấy doanh nghiệp Việt Nam đã bắt đầu tiếp nhận và triển khai công nghệ chế tạo động cơ thông qua hợp tác, chuyển giao công nghệ quốc tế. Đây là bước đi khác biệt so với mô hình chỉ nhập khẩu linh kiện rồi lắp ráp thành phẩm.

Theo Báo Chính phủ, TS. Nguyễn Sỹ Dũng cho biết, sự kiện khánh thành Nhà máy Sản xuất và Chế tạo động cơ ô tô Kim Long (một trong những nhà máy chế tạo động cơ hiện đại nhất thế giới) không chỉ là tin vui của ngành công nghiệp ô tô Việt Nam, mà còn là một dấu mốc chiến lược, cho thấy Việt Nam đã chính thức bước vào giai đoạn làm chủ các công nghệ lõi trong lĩnh vực cơ khí- chế tạo, thay vì dừng lại ở khâu lắp ráp .

Trong bức tranh chung của ngành công nghiệp ô tô Việt Nam, theo số liệu Cục Công nghiệp (Bộ Công Thương), cả nước có 377 doanh nghiệp ô tô, trong đó 169 doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, chiếm 46,43%. Tuy nhiên, số lượng nhà sản xuất và cung ứng trong nước vẫn còn khá khiêm tốn. Tổng số sản phẩm trong ngành là 1.221, phần lớn thuộc nhóm công nghiệp hỗ trợ có hàm lượng công nghệ trung bình và thấp, giá trị nhỏ trong cơ cấu một chiếc ô tô.

Đặc biệt, tỷ lệ nội địa hóa đối với xe cá nhân dưới 9 chỗ mới đạt bình quân khoảng 7-10%, thấp hơn nhiều so với mục tiêu 40-45% đặt ra trong năm 2025. Một số doanh nghiệp có kết quả cao hơn như Thaco đạt khoảng 15-18%, Toyota Việt Nam đạt 37% đối với riêng dòng Innova. Trong khi đó, các linh kiện quan trọng, có hàm lượng công nghệ và giá trị gia tăng cao như hệ thống phanh, ly hợp, hộp số, hệ thống lái vẫn phải nhập khẩu.

Thực trạng này cho thấy điểm nghẽn của ngành ô tô không chỉ nằm ở quy mô sản xuất, mà còn ở khả năng tạo ra những bộ phận có giá trị cao. Một thị trường có nhiều nhà máy lắp ráp chưa đồng nghĩa đã hình thành được nền công nghiệp ô tô tự chủ. Muốn thay đổi vị trí trong chuỗi giá trị, doanh nghiệp trong nước phải tiến vào những công đoạn đòi hỏi năng lực cơ khí chính xác, công nghệ vật liệu, kiểm soát chất lượng và nghiên cứu phát triển.

Bởi vậy, việc hình thành năng lực sản xuất động cơ tại Huế tạo ra bước chuyển lớn. Khi các cấu kiện như thân máy, trục khuỷu, trục cam hay thanh truyền được gia công trong nước, nhu cầu về đúc, rèn, dập, xử lý vật liệu và kiểm định kỹ thuật cũng sẽ mở rộng. Đây là cơ hội để các doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng, thay vì chỉ cung cấp những chi tiết đơn giản.