'Có những quy định doanh nghiệp không biết phải làm như thế nào'

Ách tắc từ thực tiễn

Theo Hiệp hội Điều Việt Nam (VINACAS), những vướng mắc trong thủ tục nhập khẩu vẫn đang là vấn đề đáng lưu ý. Đơn cử như mới đây một DN nhập khẩu hơn 200 tấn điều thô từ Mozambique, dù hàng đã cập cảng nhưng chưa thể hoàn tất thủ tục kiểm dịch thực vật để thông quan.

Nguyên nhân xuất phát từ việc phía Mozambique cấp giấy chứng nhận kiểm dịch thực vật dưới dạng điện tử. Trong khi đó, cơ quan kiểm dịch thực vật Việt Nam yêu cầu phải có bản giấy gốc hoặc bản in từ hệ thống điện tử, có đầy đủ chữ ký và con dấu của cơ quan có thẩm quyền phía nước xuất khẩu theo quy định.

Do không đáp ứng đúng yêu cầu về hình thức chứng từ, lô hàng buộc phải lưu lại tại cảng. DN đã đề nghị phía đối tác bổ sung giấy tờ theo quy định, song thời gian xử lý dự kiến kéo dài thêm từ 10-15 ngày. Trong khoảng thời gian này, chi phí lưu bãi và lưu container tiếp tục phát sinh, trong khi hàng hóa chưa thể đưa vào sản xuất gây ảnh hưởng đến dòng vốn và kế hoạch kinh doanh .

Trong bối cảnh chuyển đổi số, nhiều thủ tục đã được thực hiện trên môi trường điện tử nhưng các vướng mắc mới cũng phát sinh.

Đại diện Công ty TNHH Dịch vụ tư vấn thuế Hinh Lam phản ánh có trường hợp người nộp thuế đã thực hiện nghĩa vụ đúng hạn qua hệ thống điện tử, nhưng do lỗi kỹ thuật nên hồ sơ không được ghi nhận. Điều này dẫn đến nguy cơ bị xử lý vi phạm dù lỗi không thuộc về DN. Do đó, DN này đề nghị cần làm rõ trách nhiệm pháp lý khi xảy ra sự cố hệ thống, đồng thời không xử phạt đối với các trường hợp lỗi kỹ thuật không xuất phát từ phía người nộp thuế.

Theo Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa TPHCM, nhiều vướng mắc liên quan đến đất đai, đầu tư, quy hoạch vẫn chưa được giải quyết dứt điểm.

Trường hợp cụ thể là dự án nhà máy gạch ngói Mỹ Xuân với hai khu đất có tổng diện tích gần 57.000 m² đã hết hạn thuê từ tháng 12/2025 nhưng chưa được gia hạn. Dù DN đã nộp hồ sơ từ tháng 5/2025, trước thời điểm hết hạn theo quy định, quá trình xử lý vẫn kéo dài gần 11 tháng mà chưa có kết quả. Việc chậm trễ này ảnh hưởng trực tiếp đến kế hoạch sản xuất và định hướng đầu tư của DN.

Nhiều kỳ vọng

Bên cạnh những vướng mắc, quá trình cải cách thủ tục hành chính cũng ghi nhận một số chuyển biến tích cực. Tại TPHCM , việc ban hành quy trình thực hiện dự án nhà ở xã hội đã giúp chuẩn hóa các bước triển khai.

Đối với dự án nhà ở xã hội không sử dụng vốn đầu tư công, quy trình gồm 7 bước với thời gian xử lý khoảng 132 ngày. Với dự án sử dụng vốn đầu tư công, quy trình gồm 8 bước với thời gian tối đa 122 ngày, chưa bao gồm một số bước liên quan đến kế hoạch vốn.

Trong lĩnh vực bất động sản, nhiều dự án cũng được tháo gỡ vướng mắc pháp lý. Novaland cho biết các dự án tại TPHCM, Đồng Nai, Lâm Đồng đã và đang được xử lý pháp lý từ năm 2025, tạo điều kiện để DN mở bán và bàn giao sản phẩm.

Đại diện Novaland cho biết, đến cuối năm 2025, DN đã ghi nhận hơn 20.353 tỷ đồng tiền khách hàng thanh toán trước. Các dự án như Aqua City dự kiến hoàn thiện pháp lý để có thể mở bán trong thời gian tới. Một số dự án khác như NovaWorld Phan Thiết đang hoàn tất nghĩa vụ tài chính để đủ điều kiện cấp giấy chứng nhận và tiếp tục kinh doanh.

Ở góc độ doanh nghiệp sản xuất, bà Nguyễn Thị Thu - Tổng Giám đốc Công ty CP Sản xuất Thực phẩm Anh Kim (AK Food) - cho rằng, việc cắt giảm thủ tục hành chính là cần thiết trong bối cảnh DN chịu nhiều áp lực . Theo bà Thu, trước đây một số quy định khiến DN lúng túng trong quá trình thực hiện. “Có những quy định DN không biết phải làm như thế nào, vừa hoàn thiện thủ tục vừa bị ảnh hưởng đến kế hoạch kinh doanh” - bà Thu nói.

Bà Thu cũng cho rằng việc loại bỏ những thủ tục không còn phù hợp sẽ giúp DN chủ động hơn trong hoạt động sản xuất. DN khi đã đầu tư và đưa sản phẩm ra thị trường thì phải chịu trách nhiệm. Do đó, các quy định mang tính hình thức nếu còn tồn tại sẽ gây khó cho hoạt động thực tế.

Cộng đồng DN tại TPHCM bày tỏ mong muốn các đề xuất cải cách sẽ sớm được triển khai đồng bộ, tạo điều kiện để họ yên tâm đầu tư và mở rộng sản xuất trong thời gian tới.