Phó Cục trưởng Cục Thuế Lê Long trao đổi thông tin tại cuộc họp báo.
Theo Phó Cục trưởng Lê Long, cần khẳng định việc sử dụng song song hai hệ thống sổ kế toán - một để theo dõi thực tế hoạt động sản xuất kinh doanh, một để cung cấp cho cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền là hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng để gian lận thuế hoặc gian lận trong công tác lập, phát hành báo cáo tài chính nhằm mục đích xấu (tham gia thầu, vay vốn ngân hàng...). Điều này thể hiện ý thức trách nhiệm xã hội yếu kém của chủ DN.
“Đây không chỉ là vấn đề thất thu NSNN, mà còn gây ảnh hưởng lâu dài cho nền kinh tế và môi trường kinh doanh. Điểm đáng lo ngại của hành vi này đó là có thể diễn ra có hệ thống, hết sức tinh vi, dễ che dấu và khó phát hiện nếu không có kỹ năng thanh tra, kiểm tra chuyên sâu hoặc nghiệp vụ điều tra của cơ quan chức năng”, Phó Cục trưởng Cục Thuế nhấn mạnh.
Thực tế, thời gian qua đã xuất hiện nhiều vụ việc điển hình như vụ Công ty Hoàng Long lập 2 sổ sách kế toán để ngoài sổ nhằm che giấu doanh thu, hay vụ Công ty TNHH Bảo Tín Minh Châu sử dụng 2 hệ thống phần mềm kế toán để quản lý và kê khai thuế. Theo lãnh đạo Cục Thuế, đây là thực trạng đáng báo động khi quy mô và mức độ vi phạm ngày càng gia tăng.
Phân tích nguyên nhân, lãnh đạo Cục Thuế cho rằng hành vi này xuất phát từ nhiều yếu tố như ý thức tuân thủ pháp luật và đạo đức kinh doanh còn hạn chế; động cơ tối đa hóa lợi nhuận, giảm nghĩa vụ thuế; doanh nghiệp chưa nhận thức đầy đủ rủi ro hình sự hoặc chấp nhận đánh đổi. Thậm chí, có trường hợp doanh nghiệp cho rằng hành vi này dễ che giấu, khó bị phát hiện.
Trước thực trạng trên, Cục Thuế đã yêu cầu các tổ chức cung cấp giải pháp hóa đơn điện tử và dịch vụ giao dịch điện tử trong lĩnh vực thuế lập danh sách khách hàng sử dụng phần mềm kế toán và gửi về cơ quan thuế. Việc thu thập dữ liệu nhằm giúp cơ quan thuế nắm bắt tình hình sử dụng phần mềm kế toán, từ đó triển khai các giải pháp hỗ trợ kê khai, nộp thuế và quản lý hiệu quả hơn.
Theo thống kê đến ngày 7/4/2026, Cục Thuế đã nhận được dữ liệu từ 42 tổ chức với thông tin của 12.809 khách hàng và đang tiếp tục tổng hợp trên phạm vi cả nước. Trên cơ sở đó, cơ quan thuế sẽ rà soát, đưa ra cảnh báo, khuyến nghị đối với các tổ chức, doanh nghiệp, hộ kinh doanh có dấu hiệu sử dụng nhiều sổ kế toán từ tháng 4/2026.
“Cục Thuế tin tưởng với vai trò tiên phong và trách nhiệm xã hội, cùng sự đồng hành của các tổ chức sẽ là tiền đề quan trọng để cùng nỗ lực xây dựng môi trường kinh doanh lành mạnh, công bằng và minh bạch, góp phần vào tiến trình chuyển đổi số quốc gia” , Phó Cục trưởng Lê Long một lần nữa chia sẻ.
Để ngăn chặn hiệu quả tình trạng gian lận, Cục Thuế cho biết đang triển khai đồng bộ nhiều nhóm giải pháp như kiểm soát chặt dòng tiền, hạn chế sử dụng tiền mặt, tăng cường kết nối dữ liệu với hệ thống ngân hàng, đặc biệt với các giao dịch có giá trị lớn.
Cùng với đó, ngành Thuế đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, sử dụng cơ sở dữ liệu lớn (Big Data) và trí tuệ nhân tạo (AI) để phân tích rủi ro, phát hiện dấu hiệu bất thường như biến động doanh thu hoặc biên lợi nhuận không hợp lý, chuyển từ kiểm tra thủ công sang giám sát dựa trên dữ liệu.
Trong quản lý hóa đơn điện tử và phần mềm kế toán, cơ quan thuế tiếp tục yêu cầu doanh nghiệp kết nối dữ liệu bán hàng với cơ quan thuế theo thời gian thực đối với các ngành rủi ro cao, đồng thời kiểm soát việc sử dụng nhiều phần mềm kế toán.
Đồng thời, tăng cường phối hợp điều tra, xử lý hình sự đối với các vi phạm có tính hệ thống, kịp thời chuyển hồ sơ sang cơ quan công an khi có dấu hiệu tội phạm.
Ngành Thuế cũng tiếp tục đẩy mạnh truyền thông, cảnh báo rủi ro pháp lý; triển khai chương trình “hóa đơn may mắn” và cơ chế thưởng cho người tiêu dùng tố cáo hành vi không xuất hóa đơn.
“Theo quy định pháp luật, mọi nghiệp vụ kinh tế, tài chính phải được ghi chép đầy đủ, chính xác trên một hệ thống sổ kế toán duy nhất. Việc lập nhiều hệ thống sổ kế toán để che giấu hoạt động không chỉ gây thất thu ngân sách mà còn tạo ra sự bất bình đẳng trong môi trường kinh doanh, ảnh hưởng tiêu cực đến kỷ cương pháp luật và niềm tin xã hộ” , lãnh đạo Cục Thuế khẳng định.
Liên quan đến tình trạng doanh nghiệp thua lỗ, lãi mỏng, Phó Cục trưởng Lê Long cho biết qua rà soát, cơ quan thuế đã xác định hơn 400 doanh nghiệp có doanh thu từ 1.000 tỷ đồng/năm trở lên nhưng vẫn kê khai lỗ.
Theo cơ quan thuế, việc doanh nghiệp báo lỗ hoặc lãi thấp có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân, tuy nhiên thực tế ghi nhận nhiều trường hợp doanh nghiệp lỗ nhiều năm nhưng vẫn mở rộng quy mô, tăng vốn đầu tư, đặt ra nghi vấn về tính trung thực trong kê khai thuế và kế toán.
Để khắc phục tình trạng này, ngành Thuế đã triển khai nhiều giải pháp như tăng cường tuyên truyền kê khai trung thực; rà soát, kiểm tra việc khai và nộp thuế; xây dựng chuyên đề kiểm tra đối với doanh nghiệp thua lỗ kéo dài, lãi mỏng; lập danh sách doanh nghiệp rủi ro cao để đưa vào kế hoạch kiểm tra năm 2026.
Đồng thời, Cục Thuế đã ban hành các kế hoạch kiểm tra chuyên đề và có công văn số 1927/CT-KTr ngày 31/3/2026 chỉ đạo toàn ngành tăng cường quản lý thuế đối với nhóm doanh nghiệp này.