Đấu tranh với hành vi thu thập, mua bán trái phép thông tin tài khoản ngân hàng
Trong thời gian gần đây, các cơ quan chức năng liên tục phát hiện nhiều vụ việc người dân, đặc biệt là thanh niên và sinh viên, bị lôi kéo, dụ dỗ hoặc tự nguyện bán, cho thuê tài khoản ngân hàng cho các đối tượng lừa đảo hoạt động trên không gian mạng. Dưới vỏ bọc là những lời mời hấp dẫn như “mua tài khoản giá cao”, “cho thuê tài khoản nhận hoa hồng”, “kiếm tiền online nhanh chóng”, nhiều kẻ gian đã lợi dụng sự nhẹ dạ và thiếu hiểu biết của người dân để thu thập thông tin cá nhân, thẻ ATM và tài khoản ngân hàng .
Khi chiếm được tài khoản , các đối tượng sử dụng chúng để thực hiện hành vi rửa tiền, nhận tiền lừa đảo , chuyển tiền xuyên biên giới hoặc đánh bạc trực tuyến. Nghiêm trọng hơn, nhiều tài khoản còn bị lợi dụng để hợp thức hóa dòng tiền trong các đường dây tội phạm quốc tế. Thực tế cho thấy, chỉ vì ham lợi nhỏ, nhiều người đã vô tình trở thành “công cụ” phục vụ cho hoạt động tội phạm mạng. Khi cơ quan điều tra vào cuộc, những chủ tài khoản này dù không trực tiếp tham gia lừa đảo vẫn bị xem là đồng phạm, bởi hành vi bán hoặc cho thuê tài khoản là tiếp tay cho tội phạm.
Theo Công an tỉnh Tây Ninh, trong thời gian gần đây, tình trạng mua, bán, cho thuê, cho mượn tài khoản ngân hàng đang diễn biến ngày càng phức tạp. Nhiều đối tượng lợi dụng tâm lý muốn kiếm tiền nhanh của người dân, nhất là học sinh, sinh viên, công nhân, người thiếu hiểu biết pháp luật để dụ dỗ mở tài khoản ngân hàng , đăng ký sim chính chủ, cung cấp thông tin cá nhân, sau đó trả một khoản tiền nhỏ từ vài trăm nghìn đến vài triệu đồng.
Công an tỉnh Tây Ninh thông tin, đây không phải là “việc nhẹ, tiền dễ” mà là hành vi vi phạm pháp luật, tiềm ẩn nguy cơ tiếp tay cho tội phạm. Các tài khoản được mua bán, cho thuê thường bị sử dụng để nhận, chuyển tiền trong các vụ lừa đảo qua mạng, đánh bạc, rửa tiền, cho vay nặng lãi, buôn bán hàng cấm hoặc các hoạt động vi phạm pháp luật khác.
Mới đây, qua công tác nắm tình hình hoạt động của tội phạm trên không gian mạng, Công an xã Thái Thụy, tỉnh Hưng Yên đã phát hiện một nhóm đối tượng có biểu hiện thu thập, mua bán trái phép thông tin tài khoản ngân hàng bằng thủ đoạn gom nhặt thông tin cá nhân, đặc biệt là căn cước công dân của học sinh các trường Trung học phổ thông trên địa bàn xã Thái Thụy và một số địa phương lân cận.
Quá trình khám xét, lực lượng Công an thu giữ nhiều tang vật liên quan gồm 28 điện thoại di động các loại, 90 thẻ SIM của nhiều nhà mạng (đã và chưa kích hoạt), gần 40 thẻ ngân hàng của nhiều ngân hàng khác nhau cùng 2 bộ máy tính và nhiều tài liệu, dữ liệu phục vụ công tác điều tra. Tại cơ quan điều tra, các đối tượng khai nhận, từ khoảng tháng 12/2024 đến tháng 5/2026, các đối tượng đã sử dụng các lời mời chào như "mua tài khoản giá cao", "cho thuê tài khoản có tiền" để dụ dỗ học sinh mở tài khoản ngân hàng rồi bán lại cho nhóm đối tượng.
Lợi dụng sự thiếu hiểu biết của các em, các đối tượng đã thu thập, mua bán, trao đổi 117 tài khoản ngân hàng của 56 cá nhân, chủ yếu là học sinh các trường Trung học phổ thông trên địa bàn xã Thái Thụy. Để có được mỗi tài khoản , các đối tượng chi trả từ 200.000 - 300.000 đồng cho người đứng tên mở tài khoản , sau đó bán lại nhằm thu lợi bất chính hàng chục triệu đồng.
Đồng bộ các giải pháp bảo vệ "túi tiền" cho khách hàng trên không gian mạng
Thời gian qua, để đảm bảo an ninh, an toàn trong hoạt động thanh toán, cũng như đảm bảo an toàn tài khoản cho khách hàng, về phía ngành Ngân hàng đã không ngừng hoàn thiện khuôn khổ pháp lý và bổ sung hàng loạt các quy định về việc đảm bảo định danh chính chủ khi thực hiện các giao dịch thanh toán trực tuyến, trong đó quy định:
(i) Khách hàng chỉ được thực hiện rút tiền, thanh toán điện tử trên tài khoản thanh toán sau khi đã đối chiếu khớp đúng giấy tờ tùy thân và thông tin sinh trắc học của chủ tài khoản hoặc người đại diện; đồng thời phải gặp mặt trực tiếp và xác thực sinh trắc học đối với khách hàng cá nhân hoặc người đại diện hợp pháp của tổ chức, trừ một số trường hợp theo quy định;
(ii) Yêu cầu áp dụng giải pháp xác thực sinh trắc học đối với các giao dịch trực tuyến (Áp dụng xác thực sinh trắc học đối với: cá nhân thực hiện giao dịch trực tuyến trên 10 triệu đồng/giao dịch hoặc tổng trên 20 triệu đồng/ngày, và các giao dịch quan trọng như đăng nhập lần đầu, thiết bị lạ hoặc sau khi đổi/quên mật khẩu; tổ chức mới thành lập hoặc mới thiết lập quan hệ trong vòng 12 tháng; giao dịch trực tuyến của tổ chức trên 50 triệu đồng hoặc khi tổng các giao dịch dưới 50 triệu đồng/ngày vượt 100 triệu đồng);
(iii) xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tiền tệ và ngân hàng quy định xử phạt đối với hành vi lợi dụng tài khoản thanh toán/ví điện tử để thực hiện những hành vi vi phạm pháp luật.
Trước đó, NHNN tại Công văn 4932/NHNN-TT ngày 13/6/2024, NHNN đã có thông báo về tình trạng các đối tượng tội phạm dụ dỗ học sinh, sinh viên mở tài khoản thanh toán, sau đó chuyển lại cho các đối tượng này sử dụng. Qua đó, NHNN cảnh báo tội phạm mua bán tài khoản thanh toán của học sinh, sinh viên qua các phương thức thủ đoạn phạm tội như: lôi kéo, dụ dỗ học sinh, sinh viên đã được cấp Căn cước công dân mở tài khoản thanh toán và trả công cho người mở; đối tượng cung cấp cho học sinh điện thoại có sẵn sim để đăng ký mở tài khoản thanh toán và dịch vụ Internet Banking, SMS Banking. Sau đó, đối tượng yêu cầu học sinh trả lại điện thoại, cung cấp thông tin tên, mật khẩu đăng nhập, mật khẩu xác thực (OTP)...
Trước tình hình tội phạm sử dụng công nghệ cao lợi dụng các lỗ hổng bảo mật (của thiết bị người dùng và công nghệ sinh trắc học) thực hiện tấn công vượt qua cơ chế xác thực sinh trắc học của các ngân hàng nhằm chiếm đoạt, mua bán tài khoản , phục vụ cho hoạt động tội phạm, cuối năm 2025 NHNN đã ban hành Thông tư số 77/2025/TT-NHNN sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 50/2024/TT-NHNN quy định về an toàn, bảo mật cho việc cung cấp dịch vụ trực tuyến trong ngành Ngân hàng, đồng thời có nhiều văn bản chỉ đạo các tổ chức trong Ngành thực hiện các biện pháp tăng cường bảo đảm an toàn, bảo mật trong thanh toán trực tuyến, trong đó có yêu cầu các TCTD:
Bảo đảm giải pháp khớp đúng thông tin sinh trắc học phải có khả năng phát hiện tấn công giả mạo thông tin sinh trắc học của vật thể sống đáp ứng tiêu chuẩn ISO 30107 cấp độ 2 (Level 2) để phòng, chống gian lận, giả mạo khách hàng qua hình ảnh, video, mặt nạ 3D (có hiệu lực từ ngày 1/7/2026). Định kỳ kiểm thử hệ thống bằng mô phỏng tấn công Deepfake để đánh giá khả năng phòng thủ. Rà soát hoàn thiện quy trình xác minh, đối soát thông tin sinh trắc học của khách hàng.
Triển khai các giải pháp nhằm phòng, chống, phát hiện các hành vi can thiệp trái phép vào ứng dụng Mobile Banking đã cài đặt trong thiết bị di động của khách hàng. Ứng dụng Mobile Banking phải tự động thoát hoặc dừng hoạt động và thông báo cho khách hàng lý do nếu phát hiện một trong các dấu hiệu sau:
(i) Có trình gỡ lỗi (debugger) được gắn vào hoặc môi trường có trình gỡ lỗi đang hoạt động; hoặc khi ứng dụng bị chạy trong môi trường giả lập (emulator)/ máy ảo/ thiết bị giả lập; hoặc hoạt động ở chế độ cho phép máy tính giao tiếp trực tiếp với thiết bị Android (Android Debug Bridge);
(ii) Phần mềm ứng dụng bị chèn mã bên ngoài ứng dụng khi đang chạy, thực hiện các hành vi như theo dõi các hàm được chạy, ghi lại log dữ liệu truyền qua các hàm, API.... (hook); hoặc phần mềm ứng dụng bị can thiệp, đóng gói lại (repacking); (iii) Thiết bị đã bị phá khóa (root / jailbreak); hoặc bị mở khóa cơ chế bảo vệ (unlockbootloader). (Các quy định này có hiệu lực từ ngày 1/3/2026).
Bên cạnh đó, NHNN đã phối hợp với Bộ Công an để làm sạch dữ liệu, nhận biết, xác minh chính xác khách hàng nhằm phòng, chống, ngăn ngừa việc tội phạm mạo danh, sử dụng giấy tờ tùy thân giả mạo đăng ký sử dụng dịch vụ ngân hàng cho mục đích bất hợp pháp. Tính đến hết ngày 26/6/2026, cả ngành Ngân hàng đã có hơn 162,9 triệu hồ sơ khách hàng cá nhân và hơn 2,6 triệu hồ sơ khách hàng tổ chức đã được đối chiếu thông tin sinh trắc học qua căn cước công dân gắn chip hoặc ứng dụng VNeID, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý và bảo đảm an toàn giao dịch.
Đồng thời, NHNN đang phối hợp với Bộ Công an, Bộ Khoa học và công nghệ và các đơn vị liên quan thực hiện đối chiếu thông tin chủ thuê bao di động sử dụng Mobile Banking với thông tin chủ tài khoản thanh toán; đồng thời triển khai tổng rà soát tài khoản thanh toán và sim điện thoại nhằm tăng cường quản lý nhà nước và phòng ngừa lừa đảo trực tuyến
Đáng chú ý, NHNN đã triển khai Hệ thống thông tin hỗ trợ quản lý, giám sát và phòng ngừa rủi ro gian lận trong hoạt động thanh toán (Hệ thống SIMO). Đến hết 29/6/2026, Hệ thống SIMO (SIMO247) đã hỗ trợ cảnh báo đến khoảng 4,6 triệu lượt khách hàng, trong đó có hơn 1,5 triệu lượt khách hàng đã tạm dừng/hủy bỏ giao dịch sau khi nhận được cảnh báo, với tổng số tiền giao dịch tương ứng là hơn 5,2 nghìn tỷ đồng.
Nâng cao kỹ năng cho người dân trong mở và sử dụng tài khoản ngân hàng
Để đảm bảo an toàn các giao dịch ngân hàng trên nền tảng số, đảm bảo quyền lợi hợp pháp cho khách hàng, thời gian tới, NHNN tiếp tục nghiên cứu ban hành, cập nhật các văn bản pháp luật và chỉ đạo các tổ chức tín dụng triển khai các giải pháp tăng cường an toàn bảo mật, đáp ứng các tiêu chuẩn, thông lệ quốc tế; tiếp tục đẩy nhanh thực hiện triển khai, vận hành hệ thống thông tin hỗ trợ quản lý, giám sát và phòng ngừa rủi ro gian lận (SIMO), trong đó triển khai dịch vụ truy vấn cảnh báo khách hàng về tài khoản , ví điện tử nghi ngờ có dấu hiệu lừa đảo , gian lận.
Đồng thời, NHNN tiếp tục triển khai Kế hoạch phối hợp giữa Bộ Công an và NHNN trong công tác chống lừa đảo trực tuyến; trong làm sạch dữ liệu, xác thực khách hàng và ứng dụng, triển khai các hoạt động nghiệp vụ ngân hàng ; phối hợp với Bộ Khoa học và công nghệ, Bộ Công an làm sạch và đồng bộ thông tin chủ thuê bao với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư để thực hiện đối khớp thông tin chủ thuê bao với chủ tài khoản thanh toán, góp phần đấu tranh hiệu quả với tội phạm sử dụng công nghệ cao lừa đảo , chiếm đoạt tài sản trên không gian mạng.
Về phía các TCTD, bên cạnh đầu tư hạ tầng công nghệ bảo mật, cần đẩy mạnh truyền thông, thông tin đến các khách hàng dưới nhiều hình thức để hướng dẫn, nâng cao nhận thức, hiểu biết của khách hàng trong mở và sử dụng tài khoản ngân hàng và sử dụng dịch vụ thanh toán một cách an toàn.
Về phía người dân cần nâng cao cảnh giác trước những lời mời gọi thu mua hoặc thuê tài khoản ngân hàng trên các nền tảng mạng xã hội; tuyệt đối không cho mượn, cho thuê, mua bán hoặc chuyển giao thông tin tài khoản ngân hàng , ví điện tử dưới bất kỳ hình thức nào. Khi phát hiện tài khoản có dấu hiệu bị lợi dụng hoặc có người lạ đề nghị sử dụng tài khoản của mình, cần báo ngay cho ngân hàng hoặc công an nơi gần nhất để được hướng dẫn xử lý.
Người dân cần lưu ý các hành vi mua, bán, thuê, cho thuê, mượn, cho mượn tài khoản thanh toán đều bị xử lý theo quy định. Cụ thể, tại Khoản 5 Điều 30 của Nghị định 340/2025/NĐ-CP ngày 25/12/2025 quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tiền tệ, ngân hàng : đối với hành vi “Mua, bán, thuê, cho thuê, mượn, cho mượn tài khoản thanh toán hoặc mua, bán thông tin tài khoản thanh toán với số lượng từ 01 tài khoản thanh toán đến dưới 10 tài khoản thanh toán mà chưa đến mức bị truy cứu trách nhiệm hình sự”: bị phạt tiền từ 100.000.000 đồng đến 150.000.000 đồng;
Tại Khoản 6 Điều 30 của Nghị định 340: đối với hành vi “Mua, bán, thuê, cho thuê, mượn, cho mượn tài khoản thanh toán hoặc mua, bán thông tin tài khoản thanh toán với số lượng từ 10 tài khoản thanh toán trở lên mà chưa đến mức bị truy cứu trách nhiệm hình sự”: mức phạt tiền từ 150.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng.
Theo quy định tại Điều 291 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2025), hành vi mở tài khoản thanh toán để cho người khác sử dụng trái phép hoặc cung cấp thông tin tài khoản cho người khác sử dụng trái phép; khung hình phạt: Có thể phạt tiền đến 500.000.000 đồng hoặc phạt tù lên đến 07 năm tùy theo mức độ. Trường hợp tài khoản đó được dùng để rửa tiền, lừa đảo chiếm đoạt tài sản hoặc phục vụ hoạt động tội phạm, chủ tài khoản còn có thể bị truy tố về tội “rửa tiền” hoặc “lừa đảo chiếm đoạt tài sản ”. Bên cạnh đó, tài khoản ngân hàng có thể bị phong tỏa, số tiền liên quan bị tịch thu, và người bán tài khoản sẽ bị đưa vào danh sách cảnh báo rủi ro của hệ thống ngân hàng .
Các cơ quan, đoàn thể, nhà trường và gia đình cần tăng cường tuyên truyền, giáo dục để học sinh, thanh thiếu niên nhận thức đầy đủ về hậu quả pháp lý của hành vi mua bán, cho thuê tài khoản ngân hàng .