Đề xuất giám sát phòng chống rửa tiền với khách VIP, lãnh đạo ngân hàng

Ngân hàng Nhà nước đang lấy ý kiến về Dự thảo Thông tư quy định trình tự, thủ tục giám sát hoạt động phòng, chống rửa tiền trong lĩnh vực tiền tệ, hoạt động ngân hàng.

Dự thảo đặt ra những yêu cầu rất cụ thể đối với việc thu thập dữ liệu quản trị và sở hữu. Những trường hợp chịu sự giám sát phải cung cấp thông tin chi tiết về cơ cấu tổ chức, mô hình quản trị, điều hành và hệ thống kiểm soát nội bộ.

Đáng chú ý, danh sách thành viên hội đồng quản trị hoặc hội đồng thành viên, ban kiểm soát và toàn bộ ban giám đốc từ cấp giám đốc khối trở lên đều phải kê khai rõ ràng họ tên, quốc tịch cùng tỷ lệ sở hữu vốn điều lệ.

Bên cạnh dữ liệu nội bộ của tổ chức tín dụng, công tác giám sát rủi ro khách hàng được nâng lên mức độ chặt chẽ chưa từng có. Những nhóm khách hàng đặc thù như PEP, khách hàng VIP, khách hàng ưu tiên và khách hàng tổ chức đều phải được thống kê và theo dõi riêng biệt.

Đặc biệt, dự thảo yêu cầu thống kê chuyên sâu số lượng khách hàng tổ chức đang hoạt động trong các lĩnh vực có mức độ rủi ro rửa tiền đáng quan tâm, gồm: dịch vụ tài sản mã hóa, kinh doanh bất động sản và các đại lý bất động sản, kinh doanh kim loại quý, đá quý và trang sức, sòng bạc và trò chơi có thưởng.

Cùng với đó, các dòng giao dịch qua nhiều kênh khác nhau như giao dịch tại quầy, giao dịch điện tử từ xa, cây ATM, các sản phẩm tiền gửi, tài trợ thương mại, chuyển tiền điện tử, thu đổi ngoại tệ, đầu tư hay các giao dịch có liên quan đến quốc gia và vùng lãnh thổ có rủi ro cao cũng được đưa vào hệ thống dữ liệu theo dõi sát sao.

Dự thảo Thông tư mới thiết lập quy trình ba bước chặt chẽ, bắt đầu từ việc tiếp nhận, thu thập, tổng hợp và xử lý dữ liệu; tiếp đến là thực hiện giám sát tuân thủ hoặc giám sát trên cơ sở rủi ro; cuối cùng là lập báo cáo và đề xuất biện pháp xử lý. Việc đánh giá sẽ dựa trên ba trụ cột gồm rủi ro cấu trúc; rủi ro cố hữu từ khách hàng, sản phẩm, kênh phân phối, địa lý và năng lực kiểm soát, phòng ngừa rủi ro nội bộ của từng tổ chức.

Kết quả phân loại theo ba mức rủi ro thấp, trung bình hoặc cao sẽ là căn cứ then chốt để Ngân hàng Nhà nước xác định đối tượng trọng điểm, tần suất, nội dung và quy mô thanh tra, kiểm tra, bảo đảm nguyên tắc giám sát chính xác, khách quan, kịp thời.

Theo báo cáo của Ngân hàng Nhà nước, trong lĩnh vực phòng, chống rửa tiền, Việt Nam hiện vẫn nằm trong Danh sách Xám của Lực lượng đặc nhiệm tài chính về chống rửa tiền kể từ tháng 6/2023. Việt Nam phải thực hiện kế hoạch gồm 17 hành động về phòng, chống rửa tiền, tài trợ khủng bố và tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt. Theo thông tin được Ngân hàng Nhà nước nêu, dù kế hoạch hành động đã hết hạn hơn 1 năm, Việt Nam mới hoàn thành 3 trong tổng số 17 hành động, còn 14 hành động chưa hoàn thành và cần tiếp tục xử lý, báo cáo theo quy trình của Lực lượng đặc nhiệm tài chính về chống rửa tiền.

Tính từ đầu năm đến ngày 31/7/2026, Ngân hàng Nhà nước đã chủ động trao đổi và chuyển giao 426 văn bản liên quan đến 1.999 báo cáo giao dịch đáng ngờ cho các cơ quan có thẩm quyền, phục vụ công tác xác minh, điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án. Cơ quan này cũng có 55 văn bản phản hồi, trao đổi thông tin theo đề nghị của các đơn vị tình báo tài chính nước ngoài.

Ở trong nước, Ngân hàng Nhà nước đã tiếp nhận, phân tích và chuyển giao gần 10.000 báo cáo giao dịch đáng ngờ cho các cơ quan chức năng, qua đó hỗ trợ Bộ Công an trong đấu tranh phòng, chống tội phạm; cơ quan Thuế trong phát hiện, xử lý hành vi trốn thuế và gian lận tài chính; cơ quan Hải quan và Bộ đội Biên phòng trong đấu tranh chống buôn lậu, vận chuyển trái phép tiền tệ qua biên giới.