Đối thủ lớn của gạo Việt Nam đón tin không vui

Khối lượng gạo xuất khẩu trong 9 tháng đầu năm 2026 của Thái Lan giảm 19,26% so với cùng kỳ năm trước. Bộ Thương mại nước này đã làm việc với Hiệp hội Xuất khẩu Gạo Thái Lan để đánh giá triển vọng thị trường và tìm giải pháp cải thiện sức cạnh tranh .

Theo số liệu được công bố ngày, Thái Lan xuất khẩu 4,99 triệu tấn gạo trong giai đoạn từ tháng 1 đến tháng 9/2026, thu về 2,962 tỷ USD. Giá trị xuất khẩu giảm 16,84% so với cùng kỳ năm 2025, thấp hơn mức giảm về sản lượng.

Dù lượng hàng bán ra sụt giảm, giá gạo trắng 5% tấm của Thái Lan vẫn tăng đáng kể. Trong tháng 9/2026, giá xuất khẩu bình quân đạt 482 USD/tấn, cao hơn 28,88% so với mức 374 USD/tấn cùng kỳ năm ngoái.

Một phần khó khăn của ngành gạo Thái Lan đến từ sự suy giảm đơn hàng tại Iraq do căng thẳng ở Trung Đông. Một số lô hàng vẫn được vận chuyển đến thị trường này qua Thổ Nhĩ Kỳ, nhưng chi phí logistics tăng đã hạn chế khối lượng giao dịch.

Ở chiều ngược lại, Philippines và Malaysia gia tăng mua gạo Thái Lan, phần nào bù đắp lượng đơn hàng bị mất tại Iraq. Hai thị trường này tăng mua để chủ động ứng phó với nguy cơ El Niño và củng cố an ninh lương thực.

Tuy nhiên, Thái Lan vẫn phải cạnh tranh với nguồn cung lớn từ Ấn Độ, quốc gia đang có vụ thu hoạch dồi dào và lượng gạo dự trữ cao. Nguồn cung từ vụ thu hoạch dự kiến của Pakistan vào cuối năm 2026 cũng có thể gia tăng áp lực lên thị trường.

Để tìm kiếm thêm đơn hàng, Bộ Ngoại thương Thái Lan dự kiến phối hợp với đại diện doanh nghiệp sang làm việc với các cơ quan phụ trách nhập khẩu gạo của Philippines. Đoàn công tác sẽ đề xuất gia hạn thời gian vận chuyển theo giấy phép nhập khẩu và khuyến khích đối tác mua thêm gạo Thái Lan. Việc lúa vụ mới bắt đầu được đưa ra thị trường cũng được kỳ vọng đáp ứng nhu cầu của người mua Philippines.

Đầu năm 2027, cơ quan này dự kiến gặp các nhà nhập khẩu chủ chốt tại Nhật Bản và Nam Phi nhằm củng cố quan hệ thương mại, nhấn mạnh chất lượng gạo và khả năng giao hàng đúng hạn theo hợp đồng. Thái Lan đồng thời lên kế hoạch tổ chức hội nghị gạo quốc tế, thúc đẩy các thỏa thuận xuất khẩu giữa chính phủ với chính phủ và quảng bá sản phẩm tại các hội chợ thương mại quốc tế.

Về mục tiêu dài hạn, Thái Lan dự kiến duy trì kế hoạch xuất khẩu 7 triệu tấn gạo trong năm 2027. Tuy nhiên, trước khi chốt dự báo, Bộ Ngoại thương và Hiệp hội Xuất khẩu Gạo Thái Lan sẽ đánh giá lại tác động của El Niño và tình hình xung đột tại Trung Đông vào cuối năm 2026.

Bên cạnh việc tìm kiếm thị trường, ngành gạo Thái Lan còn đối mặt với khó khăn trong khâu vận chuyển. Sau khi Hiệp hội Xuất khẩu Gạo Thái Lan phản ánh tình trạng thiếu lao động bốc xếp tại cảng, Bộ Thương mại đã liên hệ với Bộ Lao động để phối hợp tìm kiếm nhân lực phù hợp.

Theo ông Chookiat Ophaswongse, Chủ tịch danh dự Hiệp hội Xuất khẩu Gạo Thái Lan, chi phí canh tác cao và năng suất lúa trên mỗi rai thấp hơn nhiều so với các nước sản xuất cạnh tranh đang khiến giá gạo Thái Lan ở mức cao. Ông đề nghị chính phủ hỗ trợ phát triển giống lúa mới và cải tiến phương thức canh tác để giảm chi phí, nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Trong khi đó, Thứ trưởng Thường trực Bộ Thương mại Thái Lan Poonpong Naiyanapakorn nhấn mạnh việc cải thiện hiệu quả sản xuất có ý nghĩa quan trọng đối với sức cạnh tranh của ngành gạo. Theo ông, giá bán đủ cạnh tranh nhưng vẫn bảo đảm lợi nhuận có thể hỗ trợ xuất khẩu và tác động đến giá lúa mà nông dân nhận được. Ngược lại, xuất khẩu suy yếu có nguy cơ khiến lượng gạo tồn kho trong nước tăng lên, gây sức ép lên giá nội địa.