Giá vàng có 'lên đỉnh, sụp sâu, rồi ngủ yên' như nhiều năm trước?

Giá vàng giảm hơn 25 triệu đồng/lượng trong vài  ngày

Những ngày gần đây, giá vàng thế giới và trong nước liên tục giảm mạnh. So với mức giá đỉnh vượt 5.500 USD/ounce ghi nhận ngày 29.1, giá vàng thế giới hôm nay 2.2 đã giảm khoảng 800 USD/ounce, hiện quanh mức 4.700 USD/ounce. 

Trong nước, giá mua bán mỗi lượng vàng miếng SJC được Công ty vàng bạc đá quý Sài Gòn (SJC) hiện niêm yết ở mức 163 triệu đồng - 166 triệu đồng, đều giảm mạnh 6 triệu đồng so với chốt ngày 1.2.

So với giá mua bán vàng ghi nhận mức đỉnh đầu giờ chiều 29.1 (188,3 triệu đồng - 191,3 triệu đồng), giá mỗi lượng vàng miếng đã giảm tới 25,3 triệu đồng.

ẢNH: NGỌC THẮNG

Theo TS Đào Lê Trang Anh, giảng viên cấp cao ngành Tài chính, Đại học RMIT Việt Nam, nhìn lại lịch sử, thị trường vàng đã nhiều lần trải qua các chu kỳ tăng mạnh, lập đỉnh rồi điều chỉnh sâu, đi ngang kéo dài.

Trong thập niên 1970, thế giới đối mặt với một loạt cú sốc mang tính hệ thống, bao gồm lạm phát cao kéo dài, các cú sốc dầu mỏ liên tiếp và sự suy yếu niềm tin vào hệ thống tiền tệ quốc tế sau khi Mỹ chấm dứt chế độ bản vị vàng năm 1971.

Trong bối cảnh đó, vàng trở thành tài sản trú ẩn an toàn hàng đầu. Riêng năm 1979, giá vàng tăng vọt khoảng 130%, từ khoảng 226 USD/ounce lên hơn 500 USD/ounce, trước khi đạt đỉnh trên 850 USD/ounce vào đầu năm 1980.

Động lực chủ yếu lúc đó đến từ lạm phát 2 chữ số (11 - 13%), khủng hoảng dầu mỏ lần thứ hai do cách mạng Iran, cùng những bất ổn địa chính trị nghiêm trọng như xung đột Afghanistan - Liên Xô.

Thị trường khi đó mang nặng tâm lý hoảng loạn, với hoạt động đầu cơ, tích trữ chiếm ưu thế. Sau cú sốc này, khi Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) mạnh tay nâng lãi suất để kiểm soát lạm phát, vàng bước vào giai đoạn điều chỉnh sâu và "ngủ yên" kéo dài.

Bước ngoặt lớn tiếp theo xuất hiện vào đầu thế kỷ 20, khi giá vàng tăng dần và được thúc đẩy mạnh mẽ bởi khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008. Lúc này, khủng hoảng nợ công châu Âu và các chương trình nới lỏng định lượng quy mô lớn làm dấy lên lo ngại về giá trị tiền tệ.

Giá vàng đạt đỉnh quanh 1.800 - 1.825 USD/ounce vào năm 2011 - 2012, trước khi bước vào một giai đoạn điều chỉnh kéo dài.

Nhu cầu đầu tư vàng có thể vẫn tăng mạnh trong 2026

Bà Trang Anh nhấn mạnh, chu kỳ tăng giá gần nhất được kích hoạt bởi đại dịch Covid-19, khi các chính sách tiền tệ siêu nới lỏng và lạm phát gia tăng trở lại.

Giai đoạn 2024 - 2026 chứng kiến xu hướng tăng đặc biệt mạnh của vàng, với việc liên tục xác lập các đỉnh lịch sử mới. Trong năm 2025, giá vàng tăng hơn 60%, vượt mốc 4.200 USD/ounce. Đà tăng tiếp tục được đẩy nhanh vào đầu năm 2026, khi giá vàng chạm mức khoảng 5.500 USD/ounce vào ngày 29.1.

ẢNH: ĐAN THANH

"Điểm khác biệt quan trọng so với các chu kỳ trước, đặc biệt là so với năm 1979 - 1980, nằm ở bản chất của đợt tăng giá hiện nay. Nếu như giai đoạn cuối thập niên 1970 mang đậm yếu tố hoảng loạn và đầu cơ, thì đà tăng hiện tại mang tính cấu trúc và thể chế rõ nét hơn trong một thế giới tài chính đa cực, phức tạp.

Các động lực chính bao gồm mua ròng kỷ lục của các ngân hàng T.Ư nhằm đa dạng hóa dự trữ trong bối cảnh phi đô la hóa, dòng vốn lớn từ các quỹ hoán đổi danh mục (ETF), đồng USD suy yếu, kỳ vọng Fed cắt giảm lãi suất trong năm 2026, cùng với những căng thẳng địa chính trị và rủi ro nợ công gia tăng", vị chuyên gia phân tích. 

Vai trò của vàng hiện nay không chỉ là tài sản trú ẩn đơn thuần mà còn là một lớp "bảo hiểm" chủ động đối với biến động tài sản tài chính khác. Điều này cũng hàm ý, dù vàng có thể đối mặt với các đợt điều chỉnh mạnh trong ngắn hạn, nhưng kịch bản "sụp sâu và ngủ yên nhiều năm" như sau 1980 khó lặp lại hoàn toàn.

Trao đổi với báo chí ngày 2.2, ông Shaokai Fan, Giám đốc khu vực châu Á - Thái Bình Dương (không bao gồm Trung Quốc) kiêm Giám đốc Ngân hàng T.Ư toàn cầu tại Hội đồng Vàng thế giới, cho rằng so sánh các đợt giá vàng biến động mạnh trước đây, đặc biệt giai đoạn 2011 - 2012, khác biệt nổi cộm là hiện nay các lý do chính hỗ trợ giá vàng còn chi phối rất mạnh.

Đó là bất ổn địa chính trị, xu hướng lãi suất tiếp tục đi xuống. Ngoài ra, nhiều câu hỏi nghi vấn đang được đặt ra về tính độc lập của Fed… Các nhân tố này không mất đi trong một sớm, một chiều. 

Điểm khác biệt thứ hai là, giai đoạn 2011 - 2012, giá vàng chủ yếu chịu sự chi phối bởi các nhà đầu tư phương Tây. Trong khi hiện nay, nhà đầu tư tham gia thị trường vàng mang tính toàn cầu.

"Những đợt điều chỉnh ngắn hạn hoặc các giai đoạn tích lũy sẽ không phải điều bất thường, nên được xem là những khoảng lặng có ích. Nếu các điều kiện hiện tại, như rủi ro địa chính trị và thương mại gia tăng, các động lực chính sách gây xáo trộn cũng như nhu cầu đa dạng hóa danh mục đầu tư tiếp diễn, nhu cầu đầu tư vàng có thể vẫn tăng mạnh, từ đó hỗ trợ hiệu suất của vàng", ông Shaokai Fan nói.