Giá chỉ thấp hơn xăng khoáng 650 đồng/lít
Tính đến ngày 2.4, giá bán lẻ xăng E10 RON 95-III (xăng sinh học pha 10% ethanol) tại hệ thống cửa hàng xăng dầu của Petrolimex và PVOil là 23.690 đồng/lít (vùng 1), 24.160 đồng/lít (vùng 2), tức chỉ rẻ hơn xăng khoáng khoảng 650 đồng/lít. Cả người tiêu dùng và các chuyên gia đều cho rằng mức giá này chưa đủ hấp dẫn.
Theo các chuyên gia, giá xăng E10 phải rẻ hơn xăng không chì từ 1.000 - 2.000 đồng/lít mới hấp dẫn người dùng
Ảnh: Nhật Thịnh
Khảo sát của Báo Thanh Niên với người sử dụng cũng xác thực điều này. Chị Nguyễn Thị Lệ Hằng (P.Thủ Đức, TP.HCM) cho biết đã sử dụng xăng E10 từ sau Tết Nguyên đán đến nay. Cảm nhận chung của chị là xe chạy bình thường nên cũng yên tâm. "Nhưng nói vì giá xăng E10 rẻ hơn nên mua dùng thì không hẳn. Trước đây, xăng sinh học so với xăng khoáng thường chênh nhau hơn 1.000 đồng/lít, nay chỉ chênh hơn 600 đồng/lít thì rõ ràng chả bõ bèn gì", chị Hằng nhận xét.
Anh Mai Khanh (P.Hiệp Bình Chánh, TP.HCM) đã dùng xăng E5 RON 92-II trong thời gian dài nhưng với xăng E10 thì chưa vì hiện chỗ anh ở đổ loại xăng này hơi khó. Tuy vậy, quan điểm của anh Mai Khanh khá rõ ràng: "Nếu bán đại trà xăng E10 và xe phù hợp với nhiên liệu này, tôi sẵn sàng mua ngay. Theo tôi, dùng nhiên liệu thân thiện môi trường lại có giá rẻ hơn so với xăng khoáng , tại sao lại không ủng hộ?". Tuy nhiên, anh Khanh cũng mong muốn trong bối cảnh kinh tế khó khăn, nếu giá xăng E10 thấp hơn từ 1.000 - 1.500 đồng/lít so với xăng khoáng thì chắc chắn người tiêu dùng đón nhận nhiều hơn.
Tập đoàn Xăng dầu VN (Petrolimex), một trong 2 đơn vị đầu mối đang phối trộn xăng sinh học E10 và bán thí điểm tại một số cửa hàng trên cả nước, thừa nhận người tiêu dùng vẫn còn khá thận trọng dù sau thời gian bán thí điểm, doanh nghiệp chưa nhận được bất kỳ phản hồi nào liên quan chất lượng xăng E10. Tuy nhiên, mức chênh lệch giữa xăng sinh học và xăng khoáng hiện tại chưa đủ lớn để "tạo động lực chuyển đổi". Bên cạnh đó, công tác thông tin truyền thông về lợi ích của xăng E10 chưa thật sự phổ biến rộng rãi cũng phần nào ảnh hưởng đến lựa chọn của khách hàng.
E10 cần có mức giá thấp hơn RON 95 ít nhất 2.000 đồng/lít. Điều này không thể chỉ trông chờ vào thị trường mà phải có can thiệp chính sách: giảm thuế tiêu thụ đặc biệt, giảm thuế bảo vệ môi trường cho xăng sinh học, đồng thời công khai cơ cấu giá thành để tạo lòng tin.
Ở góc độ trong ngành, ông Đỗ Văn Tuấn, Chủ tịch Hiệp hội Nhiên liệu sinh học VN, khẳng định khi thị trường ủng hộ xăng E10, nỗ lực nhập khẩu, đầu tư phối trộn xăng E10 đối với doanh nghiệp tăng, qua đó, giúp đầu tư sản xuất ethanol trong nước tăng, giảm phụ thuộc nhập khẩu nhiều hơn.
Thông tin tại cuộc họp cuối tuần qua, Thứ trưởng Bộ Công thương Nguyễn Sinh Nhật Tân cho biết chúng ta đang nỗ lực rút ngắn lộ trình khoảng 1 tháng, tức là triển khai sử dụng xăng E10 ngay trong tháng 4 để góp phần giảm 10% lượng tiêu thụ xăng khoáng . Để thực hiện phối trộn xăng E10, nhu cầu ethanol cần khoảng 1,2 - 1,3 triệu m³ mỗi năm. "Đây là con số không thay đổi và chúng ta phải trả lời được câu hỏi là có đáp ứng được hay không", Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân nhấn mạnh và cho rằng điều cấp bách hiện nay là mức độ sẵn sàng của hạ tầng kỹ thuật phối trộn và phân phối, khả năng bảo đảm nguồn cung ethanol và xăng nền, phương án tổ chức vận hành ngay trong tháng 4.
Về vấn đề này, theo Hiệp hội Xăng dầu VN , năng lực pha chế của các hội viên hiện đạt khoảng 965.000 m³/tháng, hoàn toàn có thể đáp ứng nhu cầu xăng sinh học trên phạm vi toàn quốc. Các doanh nghiệp đang tích cực đầu tư hạ tầng, nâng cấp hệ thống phối trộn, mở rộng bể chứa ethanol, chuẩn bị đầy đủ các điều kiện để triển khai. Riêng nguồn ethanol nhập khẩu, theo ông Đỗ Văn Tuấn thì "không trở ngại lớn", nhưng thách thức nằm ở chỗ yếu tố thời gian. Bởi trong cơn bão giá xăng dầu trên thị trường toàn cầu, nhiều quốc gia đẩy mạnh gia tăng sử dụng xăng sinh học để giảm áp lực nhập xăng khoáng . Trong đó, có nhiều nước tiêu thụ xăng lớn gần VN như Ấn Độ, Philippines, Thái Lan, Trung Quốc…
Xây dựng chính sách hấp dẫn cho cả nhà đầu tư và người tiêu dùng
Liên quan giá thành sản xuất xăng E10, trong dự thảo thông tư sửa đổi Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về xăng, nhiên liệu diesel và nhiên liệu sinh học, Bộ
KH-CN đề xuất sửa đổi hàm lượng ethanol xuống mức 8 - 10% thể tích, đồng thời nâng trần hàm lượng ô xy lên 4% khối lượng. Theo quy định hiện hành, hàm lượng ethanol từ 9 - 10% thể tích, hàm lượng ô xy tối đa 3,7% khối lượng. Việc điều chỉnh hàm lượng 2 nguyên liệu này cũng giúp giảm áp lực giá thành. Bởi để đáp ứng đồng thời yêu cầu về hàm lượng ethanol và ô xy theo quy định hiện hành, xăng nền nhập khẩu phải bảo đảm không có ô xy - có giá cao hơn xăng có ô xy từ 600 - 700 đồng/lít.
Chuyên gia kinh tế, PGS-TS Nguyễn Thường Lạng (Viện Thương mại và Kinh tế quốc tế) đánh giá việc đẩy nhanh đưa xăng sinh học E10 vào thị trường là quyết sách hoàn toàn đúng đắn và cần thiết. Lợi thế của VN là đã có chiến lược chuyển đổi xanh, xây dựng nền kinh tế giảm phát thải và tiến đến net zero. Tuy nhiên theo ông Lạng, cần xây dựng bộ tiêu chuẩn kỹ thuật rõ ràng, cơ chế khuyến khích hợp lý và lộ trình áp dụng. Bởi khi nguồn nguyên liệu chưa chủ động được hoàn toàn thì không thể phủ sóng 100% xăng E10 ngay lập tức được.
"Nếu được triển khai quyết liệt, xăng sinh học E10 không chỉ giúp giảm phát thải khí nhà kính mà còn góp phần cải thiện chất lượng không khí, nâng cao sức hấp dẫn đầu tư và chất lượng sống đô thị. Đó là kỳ vọng của người làm chính sách. Ở chiều ngược lại, VN là nước nông nghiệp, nếu nhu cầu ethanol tăng và với chiến lược tăng tính tự chủ năng lượng của Chính phủ, nhà đầu tư vào lĩnh vực sản xuất ethanol sẽ tăng, các nhà máy sản xuất nhiên liệu sinh học đang "trùm mền" sẽ hồi sinh. Như vậy, xăng E10 giúp lợi ích kép, vừa bảo vệ môi trường, kích thích đầu tư, khôi phục các nhà máy, tạo công ăn việc làm, cơ hội nhiều hơn cho nhà nông", PGS-TS Nguyễn Thường Lạng phân tích.
Dù vậy, chuyên gia này khuyến cáo trong quá khứ, chúng ta từng xây dựng các nhà máy sản xuất ethanol, rồi chiến lược phủ xăng sinh học E5 không thành công, khiến các nhà máy sản xuất nhiên liệu phải trùm mền. Vì vậy, cần có cơ chế để nhà đầu tư không thấy rủi ro, từ đó mạnh dạn đầu tư. Hiện tại, chúng ta còn phụ thuộc phần lớn nhập khẩu ethanol và cả xăng nền pha chế nên cần xây dựng chính sách thuế phí để hỗ trợ, qua đó tạo động lực tiêu dùng. "E10 cần có mức giá thấp hơn RON 95 ít nhất 2.000 đồng/lít. Điều này không thể chỉ trông chờ vào thị trường mà phải có can thiệp chính sách: giảm thuế tiêu thụ đặc biệt, giảm thuế bảo vệ môi trường cho xăng sinh học, đồng thời công khai cơ cấu giá thành để tạo lòng tin", ông Lạng nhấn mạnh.
Hiệp hội Xăng dầu VN cũng có một số kiến nghị, đề xuất liên quan phát triển xăng sinh học E10: Điều chỉnh chi phí kinh doanh định mức đối với xăng E10 cao hơn xăng khoáng ; điều chỉnh thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng khoáng - nguyên liệu dùng pha chế xăng sinh học - về 7% bằng với xăng sinh học đầu ra; điều chỉnh hàm lượng ô xy trong xăng sinh học khoảng 5 - 5,2% do xăng nhập khẩu phổ biến ở mức 1,3 - 1,5%, nếu nhập xăng không có ô xy, giá sẽ cao hơn, đẩy giá thành xăng sinh học tăng; cho phép thuê phòng thử nghiệm vì chi phí đầu tư phòng thử nghiệm rất lớn...