Trong bối cảnh đối mặt với nhiều khó khăn về lương thực và năng lượng, Cuba đang tăng tốc triển khai các chương trình sản xuất nông nghiệp, trong đó trồng lúa được xác định là nhiệm vụ trọng tâm. Đáng chú ý, sự tham gia của doanh nghiệp Việt Nam đang góp phần tạo ra những chuyển biến rõ rệt.
Theo tờ Ciber Cuba, ngày 9/4, Phó Chủ tịch nước Cộng hòa Cuba Salvador Valdés Mesa đã đến tỉnh Pinar del Río để kiểm tra tiến độ chương trình sản xuất ngũ cốc. Đây là khu vực trọng điểm trong chiến lược tăng cường tự chủ lương thực của quốc gia Caribe này, trong bối cảnh nguồn cung thực phẩm gặp nhiều khó khăn, cùng với tình trạng thiếu điện, xăng dầu và vật tư máy móc.
Số liệu từ hãng thông tấn Cuba cho thấy, vụ đông tại Pinar del Río đã hoàn thành khoảng 95% kế hoạch gieo trồng, với diện tích đạt 8.690 ha. Đối với năm 2026, tỉnh này dự kiến mở rộng diện tích canh tác lên 32.361 ha, bao gồm lúa phổ thông, lúa chuyên canh và đặc biệt là dự án liên doanh với công ty Agri VMA của Việt Nam.
Phó Tổng thống Cuba Salvador Valdés Mesa.
Được biết, Công ty TNHH Agri VMA của Việt Nam là doanh nghiệp nước ngoài đầu tiên được Cuba cho thuê đất quy mô lớn tại thị trấn Los Palacios (tỉnh Pinar del Rio) để triển khai trồng lúa trong thời hạn 3 năm, nhằm góp phần giải quyết bài toán thiếu hụt lương thực.
Theo thỏa thuận, Agri VMA đã triển khai ba mô hình sản xuất gồm: tự canh tác trên diện tích 1.000 ha; hợp tác với đối tác Cuba để cùng sản xuất và chuyển giao kỹ thuật; và cung cấp vật tư đầu vào cho nông dân địa phương, đồng thời hỗ trợ kỹ thuật trong suốt quá trình canh tác.
Doanh nghiệp Việt Nam cũng đã đưa sang Cuba nhiều lô hàng vật tư nông nghiệp, bao gồm giống lúa lai chất lượng cao, phân bón , thuốc bảo vệ thực vật và máy móc hiện đại, cùng đội ngũ chuyên gia kỹ thuật. Trong đó, giống lúa CT16 – do Học viện Nông nghiệp Việt Nam lai tạo – được lựa chọn để triển khai trên thực địa.
Bên cạnh đó, dự án còn tạo việc làm cho hàng chục lao động Cuba tại các cơ sở chế biến như nhà máy sấy, xay xát Camilo Cienfuegos cũng như trên đồng ruộng.
Kết quả bước đầu cho thấy hiệu quả rõ rệt. Trước khi mở rộng lên quy mô 1.000 ha vào năm 2025, Agri VMA đã thử nghiệm thành công trên diện tích 16 ha, đạt năng suất 6,5 tấn/ha nga y trong vụ trái mùa. Đến vụ thu hoạch quy mô lớn đầu tiên, năng suất đạt khoảng 7,2 tấn/ha – cao hơn đáng kể so với mức trung bình 1,6 tấn/ha tại địa phương.
Theo đánh giá của báo chí Cuba, kết quả này mang ý nghĩa quan trọng, cho thấy tiềm năng tự chủ sản xuất lúa gạo của quốc gia này nếu được đầu tư bài bản về giống, kỹ thuật và tổ chức sản xuất.
Trong thời gian tới, Agri VMA cho biết có thể mở rộng diện tích trồng lúa tại Cuba lên khoảng 5.000 ha nếu duy trì được hiệu quả hiện tại. Đây được xem là bước tiến mới trong hợp tác nông nghiệp giữa hai nước.
Trước đó, Việt Nam và Cuba đã triển khai nhiều dự án hợp tác kỹ thuật trong lĩnh vực nông nghiệp, bao gồm chương trình phát triển sản xuất lúa gạo giai đoạn 2019–2025, cùng các dự án về nuôi trồng thủy sản và sản xuất ngô. Các chương trình này đã đạt được những kết quả tích cực, góp phần cải thiện năng lực sản xuất nội địa của Cuba.
Trong bối cảnh áp lực lương thực và năng lượng vẫn còn hiện hữu, việc mở rộng hợp tác với các đối tác quốc tế, trong đó có Việt Nam, được kỳ vọng sẽ giúp Cuba từng bước củng cố an ninh lương thực và hướng tới phát triển nông nghiệp bền vững trong dài hạn.